Logboek 2026/1 Winter Gorcum en Oostende

Direct naar

het laatste

verslag

Zo kon het er 's winters in de Lingehaven uitzien. De haven is dichtgevroren en er ligt sneeuw op het ijs. Dat kwam de laatste tien jaar niet meer voor, de foto dateert in elk geval van de jaren voor het Eind een wandelboulevard werd. 'De Ramblas van Gorcum'. zei men. De herinrichting werd in 2019 uitgevoerd, herinner ik me. De foto is dus vóór dat jaar gemaakt. Men was er snel aan gewend en waardeert het ook nog. Allleen scheuren er nog vaak jonge gastjes snoeihard en loeigevaarlijk in hun opgepiepte auto's richting Buiten de Waterpoort. Rechts van ons huis (midden) waren er voorheen nog parkeerplaatsen. Toen was er ook nog geen eenrichtingsverkeer in de Tolsteeg.

Links ligt de stoomsleepboot Jan de Sterke, die nu al jaren bij de werf aan de Ondervloed zijn vaste winterplek heeft. In het jaar dat ik de foto maakte overwinterden er twee zeiljachten en een andere sleepboot in de havenkom bij de sluis.

Dulce ligt deze winter in de Mercatormarina van Oostende. Dat hebben we zo gedaan om medio mei volgend jaar een goede uitgangspositie te hebben om nog één keer langs de Engelse zuidkust te varen. Aan het eind van het vaarseizoen gaat ze dan bij Jachtwerf Rexwinkel in Numansdorp op de wal voor de winter van 2026/2027. In het daaropvolgend vaarseizoen willen we nog één keer naar Friesland en Terschelling. Ik hoop dat die planning lukt. Dan zal ik 81 jaar zijn en wordt het, denken we, tijd om ons dierbaar schip te verkopen. Het is dan 25 jaar oud en uitstekend onderhouden. Aan alles komt een eind.

Donderdag 01-01-2026, Nieuwjaarsdag

Samen beleven we een rustige Oudejaarsavond met lekkere oliebollen van de Langendijk. Het was buiten zacht met een redelijk heldere hemel, een half maantje en zonder vorst. We zagen de oudjaarsconference van Peter Pannekoek (39). Vonden we goed. 'Hij laat je in zijn oudejaarsconference hard lachen om nieuwsgebeurtenissen die eigenlijk om te huilen zijn', zegt Gidi Heesakkers vanmorgen in De Volkskrant. Het decor, een kunstmatig Marslandschap met rode rotsen, gaf een goede achtergrond voor grappen over Musk en Trump. Maar Trump wil naar de maan want de tocht naar Mars valt zeker buiten zijn tweede presidentschap. Even voor twaalven ontkurk ik de champagnefles die we nog overhielden van vorig jaar. Na het aftelmoment toasten we en bezegelen in een intiem moment onze nieuwjaarswensen en -kussen met een dronk. Smaakt uitstekend. Dan de gordijnen open. Het duurt even maar dan komt het vuurwerk goed op gang. Zware knallen zijn er weinig, het gaat vooral om fraaie vuurpijlen, die hoog boven haven en stad in spectaculair gekleurde sluierfontijnen uiteen slaan. Op het Eind staat een grote doos die langdurig pijlen blijft afschieten - een 'vuurwerkbatterij' - en die tenslotte bijna een halfuur nodig heeft om volledig uit te branden. Floor en Rommert bellen om gelukkig nieuwjaar te wensen. Nora heeft door alles heen geslapen, vertelt Rommert; Bas heeft het vergeten. Even later komt buurman Lourens een glas meedrinken. Iets voor halfeen klinkt er een NLAlert uit onze telefoons. Wij kijken. Het blijkt dat alarmnummer 112 overbelast is geraakt. Of we dat niet meer willen bellen. Waardoor komt die overbelasting? Teveel meldingen van gevaarlijk vuurwerk? Van brand? Dat wordt niet gezegd. We kijken een tijd naar oude optredens van musici uit onze tijd. Wel Abba, geen Dylan. We gaan om twee uur slapen. Dan is het buiten helemaal kalm.

     Vannacht geen nachtvorst; vandaag regent het bij bijna vier graden. We ruimen op en Anna kijkt naar het Weense nieuwjaarsconcert. Dat is traditie voor haar maar ditmaal vindt ze er niks aan. Als lunch neem ik een oliebol en een appelbeignet. Zonder suiker. In de middag is het af en toe droog. Ik loop naar het autootje. Staat op de Kalkhaven en heeft de jaarwisseling ongeschonden overleefd. Ik haal de kartonnen verpakkingen en de plasticfolie van de 5-litercontainers antivries af. Hoeven we dat morgen in Oostende niet te doen. De verpakking kan ik kwijt in de papiercontainers.

     Morgen vroeg dus op weg. Nu hopen dat alles klopt, dat de Kapellebrug om 14 uur voor ons opengaat en dat Cedric er is. Onderweg gaan we ze bellen. Overigens blijft de tong van zware vorst in de meest actuele beide weermodellen - ECMWF-HRES en GFS -  de komende twee weken redelijk op afstand van West- Europa. Misschien zal blijken dat onze operatie in Oostende niet nodig was. Tja, maar je weet het niet zeker. Komt de koudetong toch, dan heb je spijt. Verder moet het morgen, want in het weekeinde is er grote kans op sneeuw en gladheid. De blogpost van morgen zal laat zijn; pas als we weer terug in Gorcum zullen zijn.

Vandaag wordt de balans opgemaakt. 'Dit was de nieuwjaarsnacht: heel veel vuurwerk en ernstige-ongelukken en flinke branden', vat NOS Nieuws het samen. Er vielen twee doden door vuurwerk en de monumentale Vondelkerk in Amsterdam werd door brand verwoest. Ondanks verboden in verschillende steden werd er voor een recordbedrag de lucht in geschoten: 129 miljoen euro. Het leek in totaal niet eens erger dan de laatste jaren. Wel was sprake van ongekend veel geweld tegen hulpverleners, die bestookt werden met onder meer molotovcocktails, zwaar vuurwerk en stoeptegels. Meerdere agenten en hulpverleners raakten gewond en politieauto's werden vernield.

     Meer doden. In Zwitserland werd de cafébrand van tien jaar geleden in Volendam herhaald. Een bar in een skioord vloog vannacht in brand met meerdere tientallen doden ten gevolge Volgens de brandweer was er vermoedelijk eerst brand, die tot explosies heeft geleid.

Trump werd gisteravond gevraagd of hij nog goede voornemens voor 2026 heeft. 'Vrede op aarde', zei hij vroom met Netanyahu op zijn feestje in Mar-a-Lago. Hij heeft nog steeds zijn felbegeerde Nobelprijs niet. Overigens maakt zijn CIA vanmorgen bekend dat Oekraïne niet het buitenverblijf van Poetin in Novgorod heeft aangevallen. Trump was daar eerder 'erg boos' over. Is hij nu boos op partner-Poetin? Want diens regime bracht het 'nieuws' in de wereld, waarschijnlijk in de hoop de vredesbespreking te blokkeren. Naar het begin van dit kwartaal

Dulce passeert om half twee de Kapellebrug in Oostende op weg naar de nieuwe ligplaats.

Vrijdag 02-01-2026

Vandaag om kwart voor negen vertrokken. Aankomst iets voor half twaalf. Vertrek uit Oostende om 16.10 uur. Bij Dordrecht op de N3 in een enorme file beland wegens een groot ongeluk. Gladheid. De weg is volledig afgesloten. Na drie kwartier wachten maken mannen van Rijkswaterstaat het mogelijk om terug te keren via de afrit Werkendam. Via A16 naar de A59, alwaar na een kllometer of twee ook twee auto's door de gladheid zijn verongelukt en gedeukt in een greppel liggen. Voorzichtig verder. naar de A27. Even voor 20 uur thuis. Een kleine vier uur vanaf Oostende. In totaal dik zes uur. Maar... onze missie is geslaagd: de Kapellebrug ging open, de boot ligt op zijn nieuwe ligplaats en is volledig winterklaar. We zijn bekaf maar zeer tevreden. Het is ons gelukt. Laat de polaire uitzakker van zware vorst nu maar komen! Morgen het verhaal en een foto van de nieuwe ligplaats. Naar het begin van dit kwartaal

Oostende. De nieuwe ligplkaats van Dulce. Op de achtergrond het station.

Zaterdag 03-01-2026

Gisteren vertrokken we om kwart voor negen bij miezerig weer. Voor de zekerheid hadden we een rolkoffertje met spullen mee voor het geval we aan boord zouden moeten slapen vanwege verslechtering van het weer. Winterweer. Eveneens voor de zekerheid namen we de A27 omdat er in het zuiden geen neerslag zou zijn, de route via de oostelijke en zuidelijke ringweg om Antwerpen, omdat het een drukkere route is waar in het geval van sneeuw of bevriezing mogelijk eerder gestrooid zou worden dan op de stillere route via Bergen op Zoom onder Zeeuws-Vlaanderen door. Inderdaad scheen de zon zodra we na Breda België binnen reden. Onderweg belden we de maritiem technicus Cedric alvast en maakten de afspraak hem nogmaals op te roepen bij het binnenrijden van Oostende. Op de ring van Antwerpen geen files. Even voor halft twaalf rijden we de badplaats binnen. Zonlicht strijkt over de Mercatormarina, waar we op de Kapellebrug even parkeren om de containers met antivries en het rolkoffertje naar de boot te brengen. De toegangscode weten we nog. Dulce ligt er stralend schoon bij. Nauwelijks vogelflatsen op het dek. Dat was in Numansdorp door de zwaluwen wel anders. Ook binnen is de boot in orde, we zetten meteen de Webasto-kachel aan, alleen werkt het bilgepompje niet meer. We brengen het autootje naar de parkeergarage op de Visserskaai. Het is druk op straat met vakantiegangers. We bellen het nummer van het havenkantoor. Havenmeester Simon belooft ons een brugopening om half twee. Tot die tijd moeten we de VHF aan zetten op kanaal 14. We informeren Cedric. Hij probeert er dan ook te zijn.

     Het is al snel lekker warm in de kajuit. Met smaak verorberen we de lunchpakketjes van Anna. We laten alvast het laatste drinkwater uit de grote tank lopen, de andere twee waren al leeg. Om kwart over één een oproep van de marina op VHF 14. Of we al klaar zijn? Binnen vijf minuten. We halen de walstroom weg en alle lijnen. Door de vrij harde westenwind achterop is het nog lastig om de box uit te komen, maar het lukt nét. We varen naar de Kapellebrug die net opengaat (zie foto gisteren). Drommen wandelaars en fietsers gapen ons aan: welke malloten gaan bij die kou en harde wind uitvaren? Bij het water voor het monumentale stationsgebouw van Oostende draaien we de nieuwe ligplaats in. Touwen vast. Een medewerker van de marina komt; hij werd van thuis weggeroepen voor de brug en om de walstroomaansluiting in te schakelen. Hij krijgt een fooi van Anna. Boven op de straat buigt een vrouw zich voorover en vraagt waar we in 's hemelsnaam vandaan komen. Uit de haven hierachter. Oh, niet van zee? Nee. Even later arriveert Cedric met een vriendin.

     Als eerste doen we antivries in de motoren, de scheepsdiesel vergt bijna 10 liter, de generator slechts twee. Dan volgen de toiletten, die we nog gauw even schoon hadden gemaakt, de douches en de vuilwatertank. Cedric huldigt de theorie dat je de afsluiters beter open kunt laten staan. Als de doorgang in de kogelafsluiter bevriest als hij dicht staat, kan het ijs niet uitzetten naar buiten. Te vaak zag hij dat ze ondanks de antivries toch stuk vroren als ze dicht stonden. Oh? Hoe kan dat? Enfin, we volgen zijn advies.

     De warmwaterboiler ledigen we in het bilgeputje. We pompen het weg - en even later de antivries - met de handpomp in de kuip. Cedric ziet dat het automatisch pompje een scheur in het membraan heeft; hij zal de komende weken er een nieuwe inzetten. Ook schenken we antivries in de wasmachine en die pompen we in de afvoerleiding naar de vuilwatertank. De resterende container gieten we leeg in een drinkwatertank. Vandaar uit pompen we het door de leiding naar de buitendouche op het zwemplatform. De douchekop blijkt verweerd. We nemen hem mee om op zoek te gaan naar een nieuwe. Cedric en zijn vriendin vertrekken. We leggen de boot vast met extra landvasten. Hij ligt met de boeg naar het noordwesten. De hemel is niet meer zo blauw, er verschijnen donkere wolken. Het mooie weer gaat veranderen.

Het loopt tegen vieren. We halen in de Visserskaaigarage het autootje op. Nu is het vrij druk op de A10 riching Brussel en Antwerpen. We schatten in dat er nu wel files op de ring zullen staan, dus slaan we verderop af naar de route bezuiden Zeeuws-Vlaanderen. Vrij snel valt de schemering. De weg is slecht verlicht; eigenlijk helemaal niet, alleen van de volle maan krijgen we wat bleek licht als er gaten in de bewolking zitten. Bij Zelzate en de vier tunnels is het donker. Vanaf de grens zijn de snelwegen weer verlicht en dat scheelt flink. Tenslotte lopen we vast bij Dordrecht. Het wegdek is hier en daar opgevroren, maar de meeste automobilisten rijden niet zachter. Anna is zwaar gestresst. Op de N3 aan de oostkant van de stad is de weg aan onze zijde helemaal afgesloten door een groot ongeval, naar schatting op de Papendrechtsbrug. Er is geen doorkomen aan. Na drie kwartier komen mannen van Rijkswaterstaat de weg afsluiten. Ze beduiden ons om bij de afrit naar Werkendam een andere route te nemen.

     We zien dat velen daarna afslaan om de A16 of het pontveer over de Merwede te nemen. Dat lijkt me minder slim; daar zou het wel eens erg druk kunnen worden. Op de A16 nemen we de route naar het zuiden, over de Moerdijkbrug naar de A59. Ook dat wegdek is bevroren. We rijden stapvoets, maar dat doet lang niet iedereen. Na twee kilometer zien we twee auto's in de greppel liggen; er zijn al hulpverleners bij. Zo komen we rustig achter een vrachtwagen aan bij de A27. Daar is beter gestrooid. Even voor acht uur zijn we thuis, na bijna vier uren. Dik tevreden: de boot is klaar voor de komende winterse vorst en we zijn heel terug gekomen.

Ook vannacht zijn er in het hele land veel glijpartijen en ongelukken door gladheid, code oranje in meerdere provincies. Het begint bij het ochtendkrieken hevig te sneeuwen. Een paar uren later ligt er een dik pakket sneeuw en het sneeuwen gaat door tot het middaguur. Na een korte periode met wat zon sneeuwt het af en toe weer verder. Ouders maken met hun kinderen sneeuwpoppen op de Kriekenmarkt. We stellen vast dat het goed was dat we gisteren al naar Oostende gingen; vandaag zou het niet gelukt zijn! Anna gaat er met het boodschappenkarretje op uit voor boodschappen.

Ondertussen pleegt Trump vannacht met veel militair geweld een staatsgreep in Venezuela. De illegitieme president Maduro en zijn vrouw Cilia zouden in hun huis op de legerbasis Fuerte Tiuno bij Caracas uit hun slaapkamer zijn gesleurd en ingerekend en naar het buitenland zijn gebracht. 'Ze zijn met een helikopter in een mooie vlucht gegaan. Ik weet zeker dat ze ervan genoten hebben. Maar ze hebben veel mensen gedood, vergeet dat niet. (...) Het was een briljante operatie', aldus de Amerikaanse president later. Amerikaans justitieminister Pam Bondi zegt dat president Maduro en zijn vrouw worden aangeklaagd in het zuidelijke district van New York. Ze zouden nu op een marineschip van de VS daarheen onderweg zijn.

     Ik volg het op diverse liveblogs. De Venezolaanse oppositieleidster en Nobelprijswinnares Maria Corina Machado weigert tegenover persbureau AP commentaar te geven. De Venezolaanse vicepresident Delcy Rodriguez zou in Rusland zijn en daar op de staatstelevisie de aanval op haar land hebben veroordeeld. Later worden die berichten door het Kremlin ontkend. Rusland veroordeelt wel de actie als 'een daad van gewapende agressie' en zegt dat Rusland solidair blijft met het Venezolaanse volk en zijn regering. De grote vraag is wat de volgende stappen van Trump zullen zijn en wat het Venezolaanse leger gaat doen.

     Natuurlijk schendt Trump het internationale volkenrecht. Er is geen mandaat van de VN - en dat zou er ook nooit gekomen zijn. Hoogleraar oorlogsstudies Osinga zegt in De Volkskrant: ‘Het is volstrekt illegaal, neo-imperialistisch gedrag van het Witte Huis'. Marieke de Hoon, universitair hoofddocent internationaal strafrecht aan de UvA, noemt de aanvallen ‘een misdaad van agressie. (....) We veroordelen Poetin vanwege het binnenvallen van Oekraïne, maar dit is van dezelfde orde.'. Oekraine binnenvallen zou nog een slag erger zijn, dunkt me, want dat land heeft een legale, gekozen regering. Velen zeggen dat het Trump om régime change gaat en vooral om olie en zeldzame grondstoffen. Omstreeks 17 uur NL-tijd zal Trump een persconferentie geven. Opmerkelijk is dat  PVV-leider Wilders de actie niet afkeurt: 'Bang Boom Maduro gone', schrijft hij op X. Naar het begin van dit kwartaal

Het sneeuwt veel deze zondag.

Zondag 04-01-2026

Af en toe valt er wat sneeuw vannacht en dat is vandaag ook zo. De temperaturen zijn vlak bij het vriespunt. Voor het hele land geldt nog steeds code geel vanwege gladheid door sneeuw en bevriezing. Het KNMI heeft de weerswaarschuwing verlengd tot en met dinsdag. De komende dagen kan het flink blijven doorsneeuwen. In Oostende viel geen sneeuw en het bleef er boven nul. Is de hele operatie van eergisteren voor niets geweest? Dat kun je niet zeggen, het uitzakkende lus van zware vorst ligt in het ECMWF-HRES model vlakbij, nog tot over Denemarken en het noorden van Duitsland. Op 11 januari nadert hij onze grens maar wordt verdreven door warme lucht uit het zuiden. In de GFS komt hij eerst nog wat dichterbij dan in het Europese model. Hoe dan ook, we kunnen het nu gerust afwachten en dat is heel wat waard.

     Het wordt niet meer dan 1,5 graden. Veel sneeuwbuien de hele dag door. Er is zo'n 25 centimeter gevallen. Dat is in jaren niet gebeurd. Het dooit overigens vanmiddag. Straks komen de dochters van Anna met hun partners en mogelijk ook enige kleinkinderen en achterkleinkinderen op de traditionele nieuwjaarsvisite. Altijd erg gezellig.

Gisteravond laat zie je de eerste videobeelden van de aankomst van de ontvoerde Maduro in de VS. Hij liep met twee bewakers in een gang met een vloerkleed van de DEA op de grond. Hij en zijn vrouw werden opgesloten in een federale gevangenis in Brooklyn. Zijn regime laat geen machtsvacuüm ontstaan. Defensieminister Vladimir Padrino López kondigde aan zich tegen de buitenlandse troepen te zullen verzetten. Het Hooggerechtshof in Venezuela heeft de vice-presidente Delcy Rodríguez bevolen tijdelijk het presidentschap over te nemen. (Ze was dus niet in Rusland). Het Hof heeft Maduro niet definitief uit zijn functie ontheven, zodat er niet binnen een maand verkiezingen hoeven worden gehouden. Trump heeft daar een ander idee over. Hij zei tenminste dat de VS voorlopig de leiding overnemen in Venezuela. 'We gaan Venezuela runnen en weer olie oppompen'. Rodríguez 'heeft geen keus', zei hij. De vice-presidente riep echter de Venezolanen op zich te verzetten. In Caracas waren demonstraties tegen de VS. Trump liet geen troepen achter, maar hij dreigde tijdens zijn persconferentie met een tweede veel grotere aanvalsgolf 'als dat nodig is'.

     Binnen Venezuela zelf kan ook een machtsstrijd ontstaan, want oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado reageerde opgetogen op de gebeurtenissen in haar land: 'Venezolanen, de tijd van vrijheid is gekomen!'. Ze wil dat haar politieke partner Edmundo Gonzalez Urrutia als president wordt geïnstalleerd. Die haalde volgens peilingen een meerderheid bij de laatste verkiezingen, toen het haar verboden was kandidaat te zijn. Als ik me het goed herinner had ze haar Nobelprijs zelfs aan Trump opgedragen. Maar ze krijgt niet de steun van Trump. Waarom niet? Ze heeft volgens de Amerikaanse president onvoldoende ‘respect’.

     Nog afgezien van het ongewisse vervolg op de brute actie heeft Trump de facto het geldende volkenrecht verscheurd. Ach, dat bestond allang alleen maar op papier. Trump lijkt er mee weg te komen. Ik denk niet dat de Veiligheidsraad van de VN de aanval zal veroordelen. Dat zullen Rusland en China met veto's verhinderen. Tekenend: de EU houdt zich gedeisd; we hebben de Amerikanen immers nog nodig.

De fase van een systeemveranderende oorlog is definitief aangebroken. Deze nieuwe wereld is stuurloos en kent geen andere regels meer dan het recht van de sterkste. Geweld regeert, maar deze keer in een hel met kernwapens erbij. Verschillende opties dienen zich aan. Poetin zal zijn oorlog om Oekraïne voortzetten en de VS onder Trump zullen de militaire paraplu van Europa wegtrekken, zodat de Russische dictator zijn ambities kan uitvoeren om de rest van de voormalig Sovjetstaten in het imperiale rijk terug te voeren. China zou kunnen ingrijpen en Taiwan overnemen, zonder dat de Amerikanen het eiland zouden beschermen. Enorme stromen vluchtelingen zullen over de wereld spoelen en samenlevingen ontwrichten (voorzover klimaatrampen dat niet doen). Bondgenootschappen als de EU en andere staten die het betalen kunnen zullen zich tot de tanden moeten gaan bewapenen, zolang ze niet worden ondermijnd door oligarchen, techreuzen, hybride oorlogen en overwinningen van rechtspopulisten, want als Europa zich niet afdoende verenigt en bewapent zal het onder de voet gelopen worden. Naar het begin van dit kwartaal

Nieuwjaarsvisite. Vlnr. Anna, Ruiz, Tessa, Michel, Barbara, Esri en Jeffrey.

Maandag 05-01-2026

Ze kwamen allemaal door de sneeuw heen voor de traditionele verjaarsvisite bij ons: de dochters van Anna en hun wederhelften, en Anna's kleindochters Lina-Mae en Esri, de laatste met haar vriend Ruiz. Het werd een avond met veel vrolijkheid en zelfs politieke gesprekken, waarin we het redelijk goed met elkaar konden vinden. Geen enkel PVV-geluid. Kom daar maar eens om tegenwoordig. Later, als ze allemaal weer weg zijn en we de boel hebben opgeruimd, is buiten de stilte bij de konstant vallende sneeuw indrukwekkend.

     Vannacht viel er af en toe sneeuw en vanmorgen ook. Exuus voor het wegverkeer maar ik moet denken aan een gedicht van H.C. ten Berge:

WINTERZIN

Een grijze lucht die urenlang
   op sneeuwen stond,
zich inhield, schuchter toen
een handvol vlokken zond
als een belofte voor de nacht
waarin je wakend lag
te slapen tot de dageraad
het sneeuwen niet meer tegenhield
en je gonzend van geluk
de dag begon en uit het zolderraam
de eeuwen en de akkers
naast de landweg overzag,
    en er niets was dat die vervoering brak – 

Een zolder hebben we niet meer en ook geen zolderraam, maar toch blijkt het wonder mogelijk. Het KNMI geeft code oranje uit voor grote delen van het land, elders geldt code geel. Rond acht uur staat er bijna 700 kilometer aan files. Rijkswaterstaat roept automobilisten in de regio Utrecht op om helemaal niet de weg op te gaan. In  het noorden is de A23 tussen Akkrum en Grouw door zware sneeuwval onbegaanbaar. Voor het Mid-Friesland-Aquaduct bij Grouw vallen vrachtwagens stil omdat ze de helling niet op kunnen rijden. Van Amsterdam centraal vertrekken geen treinen meer.

     Anna en ik ruimen de drie kunstkerstboompjes op en brengen ze naar de kelder. Tot over een jaar. Het sneeuwt de hele ochtend, 's middags schijnt de zon. Het is een halve graad boven nul. Anna ruimt met de bovenste buurvrouw Corrie de collectieve kerstboom in de hal op, terwijl ik naar de mondhygiénist ga. Ja, inderdaad een jongeman. Op de terugweg neem ik eten mee voor vanavond. Er zijn nieuwe sneeuwbuien op komst.

De situatie rond Venezuela is niet duidelijk. Delcy Rodríguez wordt ingezworen als president van Venezuela. Ze zegt met de Amerikanen te willen samenwerken. Maduro en zijn vrouw worden met handboeien om in New York naar een rechtbank gebracht. Daar zullen hen de aanklachten worden voorgelegd. En passant dreigt Trump opnieuw ook Groenland te zullen annexeren. De Groenlandse kust wordt ‘overspoeld door Russische en Chinese schepen', volgens hem. Daar is niets van waar. Een militair deskundige zegt dat het voor de Amerikanen gemakkelijker is om het dunbevolkte Groenland over te nemen dan Maduro in Caracas te kidnappen. Maar zou hij zijn bondgenoten van zich willen vervreemden? Ook bedreigt hij Iran en landen met linkse leiders op het westelijk hafrond zoals Colombia, Mexico en Cuba. Ik zei het al eerder: de Monroe-doctrine herleeft na twee eeuwen. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 06-01-2026

Af en toe sneeuwt het vannacht. Het vroor bijna drie graden, maar elders rondom ons in midden des lands vroor het veel harder tot een graad of tien. Vanochtend sneeuwt het licht. Gelukkig komt de vuilniswagen wel langs om de volle oudpapierkliko's te legen. In Oostende bleef het boven nul. Opnieuw chaos op het spoor door dichtgesneeuwde en bevroren wissels en nu ook nog een IT-storing. De winter duurt nog een paar dagen; voor donderda voorspelt men dooi in de namiddag. De sportschool slaan we vanmorgen maar over. Anna gaat met het boodschappenkarretje de stad in. De treinen rijden ondertussen weer, zij het op een winterschema. Vanaf het middaguur zijn de buien weg en schijnt de zon in een stralend blauwe hemel. 'Kaiserwetter', zeggen ze in Oostenrijk alsof de zon niet voor alle inwoners is. Het wordt plus 2,5 graden. Er zijn nieuwe sneeuwbuien onderweg.

Het openlijke imperialisme van Trump was gisteravond in de nieuwsuitzendingen en de praatprogramma's het voornaamste onderwerp. Delcy Rodríguez, benoemd in de vacature van de ontvoerde Maduro, lijkt in te binden en te kiezen voor samenwerking met de VS. Het regime in Caracas heeft knokploegen naar de arme wijken gestuurd om eventueel verzet van de oppositie in te dammen.

     In de VN-Veiligheidsraad waarschuwt Guterres: 'Als landen het handvest van de VN niet langer respecteren is het hele internationale rechtssysteem in gevaar'. De tegenstanders van de Amerikaanse abductie van een president uit zijn land vallen het ‘ongeëvenaarde cynisme’ van Trump aan, die volgens hen het voortbestaan van de VN, de Veiligheidsraad en de wereldvrede in gevaar brengt. Maar de VS-vertegenwoordiger Tim Walz heeft een hele andere visie. Van een bezetting van een land was geen sprake, maar zo chirugisch was de inval niet. Er vielen 56 tot 80 doden (NYT) bij de verovering van de militaire basis, waaronder burgers en 32 Cubanen. Walz spreekt van een noodzakelijke politieactie tegen een drugsbaas om het eigen land te beschermen en verwijst naar de ontvoering van de Panamese leider Noriega in 1989. Die werd berecht in de VS en ik herinner me dat ik er destijds gematigd blij om was. Ook toen stond de Veiligheidsraad buiten spel.

     Ik heb nu meer bedenkingen dan destijds bij het binnenvallen van een land om een president te kidnappen. In elk geval is de wereld nu wezenlijk instabieler. Er heersen in de geopolitieke praktijk andere paradigma's. Die van macht en geweld door supermachten die het internationale recht en het handvest van de VN simpelweg terzijde stellen. Ik merk dat ik me opeens goed zou kan voorstellen dat Trump nog binnen zijn huidige termijn Groenland zal overnemen. Binnen twee jaar zelfs. Stel het je voor: de leider van de NAVO valt een lidstaat binnen. Landjepik. 'Risk'. Een militair waagstuk is het niet. Er wonen op het enorme eiland weinig méér mensen dan in een stadje als Gorcum. De Denen zullen heftig protesteren, gesteund door de andere Scandinavische landen en de Baltische staten. En dan? Met F35's de Amerikanen aanvallen? Zal niet gebeuren. Het is wel het absolute einde van het Atlantisch bondgenootschap, want wat zou dat er tegen kunnen doen? Niets meer dan zich neerleggen bij een wereld met brutale supermachten en - in mijn ogen - zo snel mogelijk zorgen voor een Europese federale staat met een sterk leger en voldoende kernwapens. Dwaasheid en eigenbelang op afstand zien te houden? Het alternatief van een wrakke EU-kruiwagen vol ruziënde kikkerlanden is waarschijnlijk erger. Over de helaasheid van de wereld. Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 07-01-2026

Een uitgebreid sneeuwfront trekt vannacht en vanmorgen over ons land, een heuse sneeuwjacht omdat het tevens stevig waait uit het zuiden. Dat veroorzaakt driftsneeuw, van de grond opwaaiende sneeuw. Het sneeuwt voor de zesde dag op rij. Vandaag kan er 10 centimeter vallen. Het KNMI stelt code oranje in voor het hele land, behalve voor de Waddeneilanden en Limburg. De NS rijdt weer volgens een winterschema, wat inhoudt dat er minder treinen zijn. Er ligt een dikke laag sneeuw op ons autootje en het is op veel plaatsen glad, dus we schrappen het plan om vanochtend naar de sportschool te gaan. Er is weinig verkeer op straat.

Men zou wel schilder willen zijn
om dit gebrek aan kleur
op linnen te bewaren.

Inderdaad, een gebrek aan licht en kleur. Dat schreef de Dordtse dichter Jan Eijkelboom in de bundel 'Arsenaal' (De Arbeiderspers, 2000), maar de foto hierboven laat het ook wel zien. Binnen is het donker en zijn de lampen aan tot na elf uur het sneeuwen stopt. De barometer zakt snel. Er draait een kleine maar venijnige depressie rond boven de Noordzee, die zuidelijke, wat warmere lucht naar ons land voert en een korte dooi met regen zal brengen. Donderdagavond en in de nacht naar vrijdag zal een storm - Goretti - met veel neerslag over ons land trekken met regen en natte sneeuw, die kunnen bevriezen als er nog vorst in de grond zit. In het weekeinde keert de vorst voor een paar dagen weer terug, maar daarna trekt de uitzakker van arctische kou zich van West-Europa terug (lijkt het).

     Het kwik komt vandaag niet boven nul en het is nog steeds spekglad ondanks de strooiwagens. Er is te weinig verkeer in onze straat om het zout goed in te rijden, zeggen de mensen. Omstreeks 16 uur zien we verderop op het Eind bij de Langendijk opeens een politieauto en een ambulance stoppen. Een lantaarnpaal staat helemaal scheef. Een ongeval met letsel. Er blijkt een auto tegenaan te zijn gegleden.

De VS zit al weken achter de Venezolaanse of Russische olietanker 'Marinera' aan, die een Amerikaanse blokkade bij Venezuela had ontweken en voorkwam dat de Amerikaanse kustwacht aan boord kon komen. Daarbij schilderde de bemanning een Russische vlag op het schip dat koers naar Europa zette. Het schip zou olie smokkelen naar Hezbollah in Libanon en daarmee Amerikaanse sancties overtreden. Rusland zou inmiddels een onderzeeër en andere marineschepen hebben ingezet om de tanker te beschermen. De persbureaus Reuters en CBS News bevestigen vanmiddag dat de Amerikanen desondanks bezig waren om tussen IJsland en Schotland de Marinera in te nemen. De inname wordt met helikopters uitgevoerd door het leger en de kustwacht en wordt zojuist bevestigd door US European Command. Britse vliegtuigen zouden helpen bij Amerikaanse inbeslagname van de olietanker, meldt een Britse bron. Verwarrend is dat er soms een eerdere naam voor het schip wordt gebruikt: M/V Bella 1. Vanmorgen zou de Amerikaanse marine een andere olietanker, M/T Sophia, hebben aangehouden in de Caribische Zee. 'A stateless, sanctioned dark fleet motor tanker', aldus US Southern Command. Die naam is inderdaad niet te vinden in Marine Traffic. Volgens BBC News is ook dit schip aan Venezuela gelinkt. Beide schepen zouden deel uitmaken van de inmiddels beruchte Russische schaduwvloot van afgedankte olietankers. Naar het begin van dit kwartaal

Donderdag 08-01-2026

De update van de gemiddelde wereldtemperatuur, sinds 1997 gemeten door satellieten in de lagere atmosfeer, daalde iets in december 2025 naar +0,30 graden Celsius. Winter op het noordelijk halfrond. In november 2025 was het nog +0,43 graden. De tienjaarse opwarmingstrend sinds 1997 staat nu op +0,16 graden, te onderscheiden in +0,22 graden boven landmassa's en +0,13 graden boven de oceanen.

Het gaat steeds harder, de terugkeer van de wereld naar de wanorde van vóór de Tweede Wereldoorlog. Vannacht wordt bekend dat de VS zich terugtrekt uit tientallen internationale organisaties, waaronder 31 van de Verenigde Naties. Gisteren tekende Trump een decreet waarin staat dat de steun aan in totaal 66 internationale organisaties, agentschappen en commissies wordt opgeschort. Volgens een verklaring van Het Witte Huis handelen die 'in strijd met de nationale belangen van de VS'. Ook stelt Het Witte Huis dat deze organisaties 'radicaal klimaatbeleid, mondiaal bestuur en ideologische programma's promoten die in strijd zijn met de soevereiniteit en economische macht van de VS'. Trump stapte al eerder uit organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en werelderfgoedorganisatie Unesco en kondigde aan - net als in zijn eerste termijn - uit de VN-Mensenrechtenraad te stappen, en hij reduceerde drastisch de financiering van USAID, het belangrijkste agentschap voor buitenlandse hulp. De NAVO staat al veel langer zwaar onder druk. Een druk die dezer dagen sterk werd verhoogd door de illegale ontvoering van een staatshoofd, de overname van de contrôle over de olie-industrie van een ander land, het opbrengen van schepen op volle zee en de claim op het bezit van Groenland. 'Onder de leiding van de Amerikaanse president Donald Trump beweegt de westerse alliantie zich van de gevarenzone naar terra incognita, een gebied met interne dwangdiplomatie en surrealistische taferelen', schrijft Arnout Brouwers vandaag in De Volkskrant.

     Dat de Russen zich als (mineure) supermacht totaal geen rekening houden met internationale normen en regels, weten we al sinds 2008. In strijd met het oorlogsrecht valt het Russische leger vooral burgers aan door het dagelijks bombarderen van de energie-infrastructuur van Oekraïne. Met de kerstdagen zat een miljoen Oekraïense burgers zonder licht en warmte. Ook na de aanvallen van vannacht hebben bijna een miljoen mensen in de regio's Dnipropetrovsk en Zaporitsja geen water- en energievoorziening. Het land verwacht later deze week de komst van een intens koudefront, waardoor zulke aanvallen extra hard aankomen.

     In de nieuwe wereld(wan)orde storen supermachten zich nergens aan, behalve aan elkaar. Wat moet de NAVO nu doen? Gisteren had ik het idee dat we alvast onze supersonische F35's op Groenland zouden kunnen stationeren. Maar in De Volkskrant maakt Arno Haijtema aan die optie meteen een eind. Ze vliegen namelijk niet eens en kunnen niet schieten of bommen lanceren, omdat de Amerikanen de broncode bezitten en de toestellen daarmee digitaal kunnen uitschakelen. Als iets tekenend is voor de onmacht van Europa en van de NAVO is dit het wel.

Vannacht en vandaag valt geen sneeuw meer. Het is boven nul, circa 2 tot 3 graden, de dooi zet in. Ik maak het autootje sneeuwvrij en ga voor het eerst dit jaar weer naar de sportschool. Valt niet tegen. Ook haal ik boodschappen bij AH. Anna gaat vanmiddag te voet op bezoek bij Barbara. In de komende nacht zal het kleine lagedrukgebied van storm Goretti overtrekken en vooral in het noorden van het land flinke sneeuwjachten geven. Daar geldt tot morgenmiddag code oranje. In het weekeinde gaat het meer vriezen. Naar het begin van dit kwartaal

Vrijdag 09-01-2026

Het is vandaag een bijzondere weersituatie. In de noordelijke provincies geldt code oranje, in het midden en zuiden dooit het en valt regen. In de nacht en de ochtend trokken felle sneeuwbuien, voortgejaagd door een harde wind Bf 5 tot 7 uit het oosten, aangejaagd door een venijnig lagedrukgebiedje. In het zuiden is de wind minder hard en exact uit de tegenovergestelde richting, uit het westen dus. In het midden trekt de kern van het lagedrukgebiedje naar het oosten. Je ziet dat fraai op de weerradaropname van vanmorgen hierboven. Iets zuidelijker is de wind veel harder en vormt het de storm Goretti. Bij ons in Gorcum dooit het flink, maar later vandaag stroomt er opnieuw koudere lucht over het land en zal er weer sneeuw kunnen vallen.

     De inval van de winter leerde ons land verschillende dingen: de spoorwegen en de nationale luchthaven konden het niet aan en op veel plaatsen bleken de daken van sporthallen, gymzalen, zwembaden en bouwmarkten niet bestand tegen zoveel sneeuw. In het komend weekeinde gaat het vrij hard vriezen, zowel 's nachts als overdag, en kan het plaatselijk zelfs -12 tot -15 graden worden. Zelfs in Oostende kan het in de nacht van zaterdag op zondag een paar graden vriezen, maar ik denk niet dat de haven dicht zal liggen. Na het weekeinde gaat de winter voorlopig het land uit.

     De storm Goretti veroorzaakte in het VK wel problemen. Daar zitten vandaag in het zuidwesten bijna 80.000 huishoudens zonder stroom. Goretti trekt dus niet over ons land, maar over Frankrijk. Daar hebben 380.000 mensen geen stroom.

De Europese landen zitten met de dreiging van Trump om Groenland over te nemen in hun maag. Nu moet Trumpfluisteraar Rutte zien de steun van de Amerikaanse president te krijgen voor een gezamenlijke NAVO-missie op Groenland, die de naam 'Arctic Sentry' zou moeten krijgen. Alles om Trump meer vertrouwen te geven. Die oefening zou al over enkele weken opgezet kunnen worden. Mijn neiging is om er wat over te lachen, maar toch is het verstandig om zoveel mogelijk tijd te winnen. Volgende week gaat de Deense minister van Buitenlandse Zaken op bezoek bij zijn Amerikaanse collega Rubio.

Ondertussen verklaarden 30 regeringsleiders van 'Coalitie of the Willing' zich deze week bereid om in het kader van veiligheidsgaranties bij een bestand of een vredesregeling met de Russen troepen te installeren in Oekraïne. Macron en Starmer tekenden daartoe met president Zelensky een intentieverklaring. Ze willen er hun eigen troepen voor inzetten. De Spaanse socialistische premier Sanchez is daar ook toe bereid, maar Polen en Italië beslist niet. Schoof moet het eerst aan zijn kabinet en het parlement vragen - en zo hoort het natuurlijk ook. Het committment van de VS is marginaal. Het wil de veiligheidsgaranties steunen door te helpen met het monitoren van het front. Geen Amerikaanse boots on the ground. Je kon verwachten dat het Kremlin niet akkoord zou gaan. Gisteren zei men dat de troepen in Oekraïne van de zogeheten coalitie van bereidwilligen 'legitieme gevechtsdoelen' zullen zijn. Dat heeft Poetin al jaren verklaard. Overigens is de reactie van Moskou op de overname op volle zee door de Amerikanen van twee olietankers uit de Russische schaduwvloot opvallend mild, afgezien van enkele notoire stokebranden in de Doema.

Vanmorgen kunnen we de cv-verwarming niet aanzetten. Gelukkig niets ernstigs. De druk in de radiatoren is te laag, circa 1 atmosfeer, zie ik op het klokje in de badkamer. Dus moet ik het circuit bijvullen, een operatie die we om de drie maanden moeten uitvoeren. Waar dat lekwater blijft is een raadsel. Enfin, het is daarna heel snel behaaglijk warm. De hele dag regen en dooi. Anna gaat erop uit naar de binnenstad voor wat boodschappen. Naar het begin van dit kwrtaal

Zaterdag 10-01-2026

Voor de zoveelste keer in de afgelopen jaren schaamde ik me voor Nederland. Gisteravond kwamen de partijleiders van D66, CDA en VVD een landhuis in Hilversum uit en vertelden terwijl sneeuw om hen heen viel aan de verzamelde pers dat ze een minderheidskabinet gaan vormen. 'Veel kopjes koffie drinken', zeiden ze, met andere partijen op elk onderwerp dat in beide kamers aan de orde zal komen. Zie de twee overzichten hierboven. Deze wrakke constructie moet na decennia van stilstand ons land uit zijn verstarring helpen, terwijl de wereld in brand staat en een systeemoorlog steeds dichterbij komt. De schuld ligt voor een groot deel bij de VVD van Yesilgöz, die de meest voor de hand liggende meerderheidsregering met Groenlinks/PvdA (+20 zetels) al anderhalf jaar blokkeert. Talrijke conflicten liggen voor ze opgestapeld. Eigenlijk is de hele constructie lachwekkend. Un jeux d'enfants. De tijd dat we de politiek nog serieus konden nemen ligt steeds verder achter ons.

Klimaatnieuws. Het is zomer op het zuidelijk halfrond. In de zuidelijke staat Victoria in Australië roepen ze de noodtoestand uit. Het continent wordt al dagen geteisterd door natuurbranden, die worden aangewakkerd door een combinatie van extreme hitte en harde wind. Premier Albanese waarschuwt voor 'extreem gevaarlijk weer' en 'bosbranden in meerdere staten'. De rook van de Australische bosbranden was vanochtend te zien in Nieuw-Zeeland, tweeduizend kilometer verderop.

Trump unleashed. De Amerikaanse marine nam gisteren weer een olietanker over van de Russische schaduwvloot in de Caraibische Zee. Het schip heet 'Olina' en voer onder de (valse) vlag van Oost-Timor. Het is de vijfde illegale aanhouding op volle zee van de laatste weken.

     Trump herhaalde gisteravond dat hij Groenland zal overnemen, goedschiks of kwaadschiks. 'Ik ben een fan van Denemarken, dat moet ik toegeven, en ze zijn heel vriendelijk geweest tegen mij. Maar weet je, het is niet omdat ze er 500 jaar geleden met een boot hebben aangemeerd, dat ze het grondgebied bezitten. (...) Rusland of China mag Groenland niet bezetten. Dat zal gebeuren als wij het niet doen, en dus moet er iets gebeuren met Groenland, ofwel op de zachte, ofwel op de harde manier'.

     De Speld waarschuwt vandaag dat een vergissing zomaar gemaakt is. Met al die sneeuw lijkt Nederland van bovenaf dezer dagen gevaarlijk veel op Groenland. Youp van't Hek kan er ook wat van. In De NRC vanmorgen: 'Wordt het tijd voor een lekkere oorlog? Als we die willen dan is dat zo geregeld. De Russen komen graag en die hebben aan drie roestige sneeuwkanonnen meer dan genoeg. Een keer sneeuwschieten op Schiphol, een keer op Oudenrijn en een keer op Utrecht CS. Daarna ligt het gehele land tien dagen plat'.

Vannacht viel nog wat sneeuw. Het wordt niet boven nul graden en blijft bewolkt, maar sneeuw valt er niet meer. Kinderen verzamelen kerstbomen en brengen die naar BdW. Ze krijgen 50 cent per boom. De komende nacht is er matige tot strenge vorst. In Oostende vriest het vannacht hooguit een graad of twee. In de loop van zondagavond zal de dooi inzetten met natte sneeuw en ijzel. Het ziet er niet naar uit dat de winter daarna snel terugkeert. Naar het begin van dit kwartaal

Zondag 11-01-2026

De korte winter nam afscheid met een flink koude nacht. De laagst gemeten temperatuur was -11,6 graden in Eelde bij Groningen. Bij het KNMI in De Bilt kwam het niet verder dan -9,6 graden. De minste vorst was er in Zeeland en op de Wadden. Daar vroor het zo'n twee graden, net als in Oostende. Bij ons in Gorcum werd het maximaal -5,7. In de loop van de dag stijgen de temperaturen tot om en nabij het vriespunt, maar vannacht trekt een neerslaggebied over het land, daarbij kan het opnieuw sneeuwen of ijzelen. Na vandaag zet overal de dooi in. De ontregeling van weer en klimaat brengt in Canada de komende dagen temperaturen van +20 graden en meer. Wanneer dat hier gebeurt, schepen we ons in. Ik heb goede hoop.

Afgelopen week verscheen de nieuwe ENSO-prognose van het Amerikaanse Climate Prediction Centre. De zwakke (afkoelende) La Niña zal in dit eerste kwartaal van 2026 afnemen, waardoor er een ENSO-neutrale toestand overblijft. 'For longer forecast horizons, there are growing chances of El Niño, though there remains uncertainty given the lower accuracy of model forecasts through the spring'. Je ziet de laatste prognoses in de grafiek hierboven.

Olie-expert Jan-Hein Jesse zegt op Nu.nl dat de strijd met China een belangrijke reden is voor de bemoeienis van Trump met Venezuela. 'China is voor olie enorm afhankelijk van de import uit vier landen: Venezuela, Iran, Rusland en Angola', zegt Jesse. 'China moet elke dag zo'n 12,5 miljoen vaten olie importeren, wat gelijk is aan een vijfde van de wereldwijde olietransport. Als de VS en Europa China zouden boycotten, zoals ze nu met Rusland doen, hoopt China met deze vier landen altijd verzekerd te zijn van olie'. Ik denk dat de strijd die Trump begon tegen de Russische schaduwvloot van aftandse olietankers zeker strategische bedoelingen heeft, die verder dan Moskou strekken richting Peking. Net als bij de ontvoering van Maduro uit Vanezuela. China produceert zelf nauwelijks olie. Jesse: 'Als dat lukt, kan de VS de voorraad afknijpen als het tot een directe confrontatie met China komt. De militaire actie van de VS is puur transactioneel en strategisch'. Daarbij komt nu nog de volksopstand in de Iraanse steden, die mogelijk de olie-export van dat land naar China kan doen dalen. Ook daar dreigt Trump in te grijpen - en niet uit liefde voor de demonstranten al zegt hij van wel.

     Eén ding is wel zeker, zegt klimaatverslaggever Jeroen Kraan van Nu.nl: 'Trumps ingreep in het land (Venezuela - TZ) laat opnieuw zien dat hij een ouderwets fossiel imperium wil opbouwen'. Een typische kortetermijn-strategie, want de toekomst ligt uiteraard bij niet-fossiele energie, maar voor de nabije toekomst zijn we wel afhankelijk van Trumps olie-imperium. 'Vorig jaar haalde de EU voor ongeveer 63 miljard euro aan olie en gas uit de VS. Zonder vloeibaar gas uit de VS zaten we 's winters in de kou. Die afhankelijkheid is sterk gegroeid sinds we Russisch gas (grotendeels) hebben afgezworen'.

     Je zou zeggen dat Europa zich nu vooral zou moeten concentreren op duurzame energie-ontwikkeling, maar helaas doet de EU het tegenovergestelde en zwakt Brussel allerlei klimaatmaatregelen af. Benzineslurpende auto's mogen langer op de weg blijven. In de heffingenstrijd met Trump heeft de EU juist toegezegd om de import van fossiele energie uit de VS te verdrievoudigen. Ook hier kortetermijndenken. Ondertussen produceert Beijing meer electrische voertuigen dan ooit en zijn we steeds meer afhankelijk van de import van zeldzame metalen uit China. Onze potentiële wereldmacht Europa gedraagt zich als een kip zonder kop.

Ach toch, Erich von Däniken is gisteren overleden. Ik herinner me nog dat zijn eerste boek verscheen in de jaren 60. Het baarde veel opzien. De vertaling 'Waren de goden kosmonauten' (1968) lag in de Bredase Boekhandel Tinga in de Catharinastraat en ik weet nog dat ik mijn neus in het boek stak en meteen zag wat voor baarlijke nonsens het was. Hij werd 90 jaar. Dat hij nog leefde en nog steeds publiceerde! En desalniettemin niet werd weggehaald door de goden, dat is wreed van ze en tragisch. Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 12-01-2026

Hierboven uit nostalgie een laatste foto van de winter in de Lingehaven. Gisteravond gemaakt. Gisteravond ook bezoek van buren Lourens & Joke. Vannacht en vanochtend is het ondanks de dooi erg glad in het land door opvriezende regen, vooral in het oosten. Nu staat er een laag water op het ijs in de haven. Het dooit snel. In Oostende is het alweer 10 graden.

In Iran treedt het ayatollah-regime snoeihard op tegen de massale demonstraties. Die duren nu al veertien dagen. Het dodental stond gisteren al ver over de 500, maar in werkelijkheid zijn het er veel meer. Politie en veiligheidstroepen schieten gericht mensen dood. Tienduizenden werden gearresteerd. Trump zei gisteren in het presidentiële toestel Air Force One tegen journalisten dat de Iraanse leiders contact met hem opnamen omdat ze willen onderhandelen. Hij liet in het midden of hij dat gaat doen. Volgens The Wall Street Journal overweegt Trump onder meer militaire aanvallen op Iran, het gebruik van geheime cyberwapens, het uitbreiden van sancties en het online ondersteunen van de demonstranten. 'Je kunt maar beter niet beginnen met schieten, want dan beginnen wij ook te schieten', zei hij afgelopen vrijdag via verslaggevers in Het Witte Huis tegen het regime in Teheran. Een deel van de demonstranten vestigt nu hun hoop op Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 door de islamitische revolutie afgezette sjah. Pahlavi dook opeens op, zag kansen en riep vorige week vanuit zijn ballingschap in de VS demonstranten op om 'stadscentra in te nemen' en tot een nationale staking. Dat is een nogal wereldvreemde oproep.

In De Volkskrant interviewt Sterre Lindhout Richard Atwood van de International Crisis Group (ICG), een denktank die in Londen zit. De ICG heeft een maandelijkse Crisiswatch op zijn website, een wereldkaart waarop ze 70 crises en conflicten volgen. Er is er in de huidige maand januari geeneen bij met de kleur groen, die betekent dat er verbetering is.

     Het is een interessant interview onder meer over de verschillende stromingen in Het Witte Huis die pogen Trump te beïnvloeden. Atwood denkt dat er ondanks de grillige lijn van de Amerikaanse president nog enige taboe's zijn: 'Twee belangrijke taboes staan nog overeind, of in elk geval gedeeltelijk: het taboe op de ontwikkeling en het gebruik van kernwapens en dat op het open en bloot binnenvallen van een ander land – terwijl het steunen van zo’n inval door proxy’s al een stuk meer genormaliseerd is'. Hm, dat komt nogal optimistisch op me over en Atwood vraagt zich dat zelf ook af. 'De vraag is of deze taboes de komende jaren verder afbrokkelen. Dat was al de vraag na Poetins inval in Oekraïne, en na Trumps ingreep in Venezuela des te meer. Als die twee normen vervagen en meer landen zichzelf nucleair gaan bewapenen en met geweld hun invloedssfeer gaan afbakenen, aan de rand van Europa, in het Noordpoolgebied, of waar dan ook, dan wordt de wereld nog een stuk gevaarlijker dan hij nu is’. Dat gaat mijns inziens nog wel gebeuren. Zo denkt hij dat er beslist iets op handen is in Groenland. Over de vraag of Europa daar alvast preventief eigen troepen moet gaan legeren, zoals ex-NAVO-secretaris Jaap De Hoop Scheffer dezer dagen zei, laat hij zich niet uit. De VS waarborgen in elk geval niet langer de Europese veiligheid. 'Van de allerergste scenario’s, zoals een Amerikaanse terugtrekking uit de Navo, is nog geen sprake. Maar tegelijkertijd is bijna niet meer voor te stellen dat Trump gehoor zou geven aan artikel 5, als Poetin bijvoorbeeld een hybride actie probeert in Estland. Artikel 5 is al uitgehold'.

     En wat zegt onze eigen Rutte ervan? Op bezoek ik Kroatië zegt hij vandaag dat NAVO-lidstaten er samen voor moeten zorgen dat Groenland wordt beschermd tegen landen als Rusland en China. En tegen de VS, zou ik zeggen. Er schijnt te worden gepraat over een nieuwe NAVO-missie in het noordpoolgebied. Ik las dat ergens; het werd al al Arctic Sentry genoemd. Met zo'n gezamenlijke missie, volgens Rutte met bondgenoot Amerika erbij, zou de ergste spanning in ieder geval tijdelijk uit de lucht zijn, is het idee. Ondertussen zou Denemarken met enkele andere NAVO-lidstaten, waaronder Frankrijk, werken aan een plan over hoe te reageren als de VS daadwerkelijk actie onderneemt om Groenland in te nemen. Details weten we uiteraard niet. Onze Trump-fluisteraar gaat er in Kroatië vanzelfsprekend niet op in. Hij zegt dat hij gelooft dat Trump 'het juiste' doet voor de NAVO. 'De collectieve verdediging is cruciaal. Op dit moment bespreken we de volgende stappen om te verzekeren dat we gezamenlijk verdedigen wat hier op het spel staat'. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 13-01-2026

NAVO-chef en Trumpfluisteraar Rutte dacht gisteren een van zijn geitenpaadjes te hebben bedacht. Hij zei toen dat de alliantie er gezamenlijk voor moet zorgen dat Groenland veilig is. Logisch en slim tegelijk, want dat is immers de taak van de NAVO en het zou de noodzaak voor een Amerikaanse overname compleet wegnemen. Maar het is voor Trump niet voldoende. Vorige week zei hij al tegen de pers: 'Alleen als we Groenland bezitten, dan beschermen we het'. Dat was op zich een uitspraak om goed op je te laten inwerken. Behalve het eigen land bezit de VS geen enkele NAVO-lidstaat, dus Trump zegt de facto dat hij er geeneen zal beschermen. Einde NAVO. Vanmorgen plaatste Het Witte Huis hier op X een geknutselde afbeelding waarop te zien is hoe Trump vanuit het raam van het Oval Office de kaart van Groenland bestudeert. Te kinderachtig om waar te zijn, zou je zeggen, ware het niet dat het om de machtigste man ter wereld gaat. Het is niet de spotprent hierboven; die vond ik elders op X - maar misschien zal het lachen ons nog wel vergaan.

Een belangrijke rechtszaak begint vandaag in Frankrijk. Marine Le Pen werd in maart vorig jaar veroordeeld voor het achterover drukken van meer dan 4 miljoen euro aan EU-geld. Dat werd doorgesluisd naar de partijkas van het Rassemblement National (RN). Ook elf andere leden van RN gingen in beroep tegen het vonnis. Wanneer de uitspraak van de rechtbank in Parijs in hoger beroep wordt bekrachtigd, mag Le Pen de komende vijf jaar niet deelnemen aan verkiezingen. Dat is van belang omdat er in april 2027 weer presidentsverkiezingen in Frankrijk zijn. Le Pen ligt in peilingen voorop. De zaak duurt naar verwachting tot 12 februari. De uitspraak verwacht men deze zomer. Voor het geval van een veroordeling heeft RN al een alternatieve kandidaat, Joan Bardella, die het volgens de peilingen zelfs beter zou kunnen doen. Politiek analisten noemen hem zwaar incapabel. De rechtspopulistische golf in Europa rolt voort.

Gisteren nog op de Langendijk naar mijn Koerdische kapper geweest. Geen klanten, ik was gelijk aan de beurt. Ze weten dat ik van Arabische muziek houd, dus die laten ze op staan. Nu ben ik dermate kaal dat ik pas weer over vier maanden hoef, tegen de tijd dat we ons inschepen voor het nieuwe vaarseizoen. Van mij worden ze niet rijk. Vannacht was er geen vorst meer, wel lichte regen. Vandaag is het bewolkt met licht gemiezer. Het wordt zelfs meer dan 9 graden. We gaan braaf sporten en naar de Albert Heijn. Daar kopen we een nieuwe blender uit een aanbieding. De oude was al jaren stuk. Verder geen nieuws. Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 14-01-2026

Vanmorgen kwam het jaarlijkse rapport van het Europese klimaatbureau Copernicus uit: de Global Climate Highlights 2025. Alle alarmbellen rinkelen. Er blijkt uit dat in 2025 de wereldwijde gemiddelde temperatuur 14,97 graden was, gemeten over het hele jaar. Dat is ruim een halve graad warmer dan het gemiddelde tussen 1991-2020 en een fractie onder het klimaatdoel van de Parijse Akkoorden in 2015 van bij voorkeur niet meer dan 1,5 graden opwarming wereldwijd aan het eind van deze eeuw. Bovendien werd het resultaat geboekt ondanks de aanwezigheid van het koelende effect van een La Niña (die overigens nogal zwak was). In 2026 verwacht men dat er een opwarmende El Niño zal ontstaan. Het huidige jaar en 2027 kunnen dus ook weer records breken. Tot dusver vormen de jaren 2023, 2024 en 2025 de warmste periode ooit gemeten. Gemiddeld lag de temperatuur in die drie jaar meer dan 1,5 graden boven het niveau van een eeuw geleden. Vooral in de noord- en zuidpoolgebieden ging de opwarming harder dan ooit. Dat heet de polaire amplificatie. 

     Zoals het er nu naar uitziet, gaat de wereld al over drie jaar "officieel" door de grens van 1,5 graad, berekent Copernicus. 'Dat is liefst dertien jaar eerder dan men tien jaar geleden nog verwachtte, bij het bereiken van het klimaatakkoord van Parijs', schrijft Maarten Keulemans in De Volkskrant. 'Uitgemiddeld over de tijd heeft de aarde vorig jaar de 1,4 graad opwarming gepasseerd'. Copernicus is niet het enige klimaatcentrum dat vandaag met zijn jaarcijfers komt. De Amerikaanse diensten Nasa, Noaa en Berkeley Earth, de Wereldmeteorologische Organisatie (WMO) en de Britse weerdienst Met Office komen met dezelfde constatering dat 2025 op plek drie staat in de lijst met recordwarme jaren. Het jaar 2025 telde meer dagen met hittestress. Dat is wanneer de gevoelstemperatuur oploopt tot boven de 32 graden. Hittestress is gevaarlijk voor de gezondheid. Jaarlijks overlijden daar volgens het wetenschappelijk tijdschrift The Lancet een half miljoen mensen aan.

Vandaag zijn de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen en zijn Groenlandse ambtgenoot Vivian Motzfeld in Het Witte Huis om te praten met vice-president JD Vance en Marco Rubio over de behoefte van Trump om Groenland in te lijven. Gisteravond hoorde ik premier Nielsen van Groenland op een persconferentie met premier Frederiksen van Denemarken zeggen: 'We kiezen voor het Groenland dat we vandaag de dag kennen en dat deel uitmaakt van het Deense koninkrijk'. Niet lang daarna reageerde Trump met gebruikelijke charme op die uitspraak van de Groenlandse premier. 'Ik weet niet wie hij is, ik weet niets van hem. Maar ik weet wel dat het een groot probleem voor hem wordt'. Vanmorgen schreef Trump op Truth Social dat de NAVO niet geschikt is om China en Rusland af te schrikken; die landen zouden het volgens hem ook op Groenland gemunt hebben. Zonder zijn enorm versterkte leger '...NATO would not be an effective force or deterrent - Not even close! They know that, and so do I'. Hij is dus benauwd dat Poetin of Xi het van hem gaan afpikken. Denemarken is intussen begonnen om militair materieel en ondersteunend personeel naar Groenland te sturen om de komst van meer militairen voor te bereiden.

Een dag met veel zon vandaag. Het wordt maar liefst meer dan 11 graden in de middag. We lopen de stad in. Ik heb een nieuw horlogebandje nodig en een batterijtje. Anna gaat daarna naar haar vriendin op de Schuttersgracht. Naar het begin van dit kwartaal

Donderdag 15-01-2026

Een donkergrijze hemel overwelft de stad. Het wordt met bijna 11 graden een zachte dag. "Gorcum warmt weer op', schrijft De Stad Gorinchem. Toch laten de weermodellen grote tegenstellingen zien. Op iets langer termijn tonen ze een terugkeer van de winter. Zowel de Europese ECMWF-HRES als de Amerikaanse GFS tonen verderop in de tijd een nieuwe uitzakker van koude, arctische lucht over het oosten van Europa, die vooral het ongelukkige Oekraïne treffen zal, maar ook in onze richting migreert en in Nederland en België in de laatste week van januari zware vorst kan brengen. Echter, niets is veranderlijker dan het weer. Uiteraard blijf ik het volgen.

     We proberen de nieuwe keukenblender uit en na wat geharrewar met een sluitring doet hij het goed. Banaan met dadels gemixt. Bovenste buurvrouw komt op bezoek. Het regent soms wat. In het centrum van Utrecht breekt 's middags na een zware explosie een grote brand uit in een huis in de Visscherssteeg, naast de parkeergarage aan de Springweg. Oorzaak nog onbekend.

Gisteravond zag ik op televisie hoe de Deense en de Groenlandse buitenlandministers in Washington uit het overleg kwamen met JD Vance en Marco Rubio. Ze keken nogal beduusd, was mijn indruk. Er was totaal niks bereikt, de VS blijft het bezit van Groenland claimen. Tijdens de ontmoeting tussen de delegaties plaatste het X-account van Het Witte Huis een afbeelding van twee hondensleeën op een kruispunt. De ene weg leidt naar de VS, de andere naar China en Rusland. In de nieuwsshows ging het vooral over de vraag wat Europa nu moet doen. Iedereen vond dat we het niet moesten pikken en troepen op Groenland moesten legeren. Dat gebeurt ook, nog gisteravond landden er twee Deense Hercules-vliegtuigen in de hoofdstad Nuuk met soldaten die gaan fungeren als kwartiermakers voor een grotere troepenmacht. Daar willen Zweden, Noorwegen, Duitsland, Frankrijk en het VK ook 'aan een oefening' meedoen. En wij? Wij zijn 'welwillend', zegt Van Weel. Het zou volgens hem gaan om 'enkele militairen'. Later maakt defensieminister Brekelmans op X bekend dat we - niet lachen - één militair naar Groenland sturen.

     Niemand in de praatprogramma's toonde enige illusie dat die troepen ook maar iets kunnen uitrichten bij een Amerikaanse militaire overname van Groenland. Maar het maakt de prijs voor de VS wel hoger, dachten ze. De Russen zijn not amused. Rusland maakt zich 'ernstige zorgen' over de komst 'onder valse voorwendsels' van militairen uit NAVO-landen naar Groenland, zegt de Russische ambassade in Brussel vanmorgen. Van Poetin of het Kremlin hoor je niks.

     Trump vervreemdt zich van de Amerikaanse kiezers. zou je zeggen. Uit een peiling van Cpeiling van CNN blijkt vandaag dat driekwart van de Amerikaanse burgers zegt dat ze tegen een Amerikaanse inname van Groenland zijn. Niet alleen democratische kiezers, maar ook republikeins stemmende mensen. Ongeveer de helft van de Republikeinen zegt een inname te steunen, een helft zegt van niet. Een peiling van Reuters een dag eerder wees hetzelfde uit: slechts 17 procent van de Amerikanen steunen Trumps inspanningen om Groenland Amerikaans te maken. Trump zelf deed die peiling gisteravond in hetzelfde interview met Reuters hierboven af als 'fake', zonder enige onderbouwing waarom de peiling niet zou kloppen.

Wie koesterde er nog illusies over Trumps bedoelingen met de ontvoering van Maduro en de blokkade van olietankers? Iniddels houdt het Amerikaanse ministerie van Energie zich bezig met de verkoop van olie uit Venezuela, melden ingewijden aan The New York Times. Zowel CNN als nieuwssite Semafor spreken over een deal ter waarde van 500 miljoen dollar. De Venezolaanse interim-regering van Delcy Rodríguez werkt eraan mee. De olie wordt nota bene afgevoerd via Curaçao. De premier daar vindt het een buitenkansje. Bronnen van The New York Times verwachten dat de olie uiteindelijk bij Amerikaanse raffinaderijen belandt. Trump heeft gezegd dat de Amerikaanse bevolking moet profiteren van de olieverkoop. Naar het begin van dit kwartaal

Vrijdag 16-01-2026

Trump vervreemdt zich in hoog tempo van zijn kiezers, schreef ik gisteren. En van het westers bondgenootschap, voeg ik vandaag toe. Plus: van de waarheid. Deze week zei hij in een interview met persbureau Reuters dat Oekraïne - dus niet Rusland! - een potentiële vredesdeal ophoudt. Dat moet je toch wel even twee keer lezen. Het is domweg niet waar, we hebben allemaal in de afgelopen weken meegemaakt dat Zelensky wel bewoog, maar dat Poetin geen krimp gaf. 'I think he's ready to make a deal', zei Trump over de Russische leider. 'I think Ukraine is less ready to make a deal'. Hoe komt hij erbij? Zet hier eens tegenover de tekst van een verklaring, die de Russische minister van buitenlandse zaken Lavrov eergisteren deed, namelijk dat in een vredesplan niet alleen de vier oblasts die Rusland al grotendeels veroverd heeft op Oekraïne opgenomen moeten worden, maar tevens een oplossing moet bieden voor 'the issue of the fate of the people living in Crimea, Novorossiya, and Donbas'. Novorossiya? Oftewel Nieuw-Rusland? Dat is een oude droom uit de tsarentijd, een veel groter gebied dat ook de regio's Charkiv, Dnipropetrovsk, Mykolaiv en Odessa omvat en dat Oekraïne geheel van de Zwarte Zee zou afsluiten. Zie hierboven. Het ISW concludeert 'Lavrov’s January 14 reference to Novorossiya is not a new demand but is further evidence that Russia’s demands are greater than those encapsulated in the original 28-point plan'. Inderdaad, ik schreef er al vaker over, in januari 2022, al vóór de invasie van Rusland. Wie houdt hier nu een vredesregeling tegen? Opnieuw lijkt het er sterk op dat Trump en Poetin gemene zaak met elkaar maken.

De Financial Times brengt een bericht over een voorstel van de Europese Commissie om voor Oekraïne een ‘lichte variant’ van het EU-lidmaatschap tot stand te brengen, zodat het land op korte termijn kan toetreden. Volgens dat voorstel zou Oekraïne met aanzienlijk minder beslissingsbevoegdheden, zoals geen stemrecht bij EU-toppen of vergaderingen van EU-ministers, nu al kunnen toetreden tot de EU. Dat lijkt me een goede zaak, die wat mij betreft ook mag gelden voor het bedreigde buurland Moldavië. Het is een duidelijk signaal richting het Kremlin dat beide landen tot het democratische kamp behoren. Eind december spraken vrijwel alle EU-leiders nog uit dat toetreding van Oekraïne tot de EU ‘een cruciaal onderdeel van de vredesonderhandelingen’ is. Kennelijk wil Brussel daar nu op vooruit lopen. Wie kraait er meteen zijn bezwaren van de toren? Onze vervelende, dubbel-demissionaire minister van Buitenlandse Zaken David van Weel van de VVD: 'Er zijn altijd dingen die onder druk vloeibaar kunnen worden, maar de criteria wat ons betreft niet’. Hij heeft het niet begrepen, geloof ik. De criteria voor toetreding veranderen niet; er komt alleen iets als een voorportaal met minder rechten.

Het geweld tegen de demonstranten in Iran is ongekend. Volgens sommige berichten vielen er al duizenden doden. Trump dreigt met ingrijpen als het regime arrestanten publiek gaat ophangen. Trumps persvoorlichter Karoline Leavitt zegt vandaag op een persconferentie: 'De president heeft vernomen dat vandaag 800 executies die gisteren gepland waren en zouden plaatsvinden, zijn stopgezet'. Daar levert ze geen bewijs voor. Wat gaat Trump doen? 'Alle opties blijven open voor de president', voegde ze toe. Ondertussen zijn Amerikaanse marineschepen onderweg gegaan naar de Perzische Golf. Het Amerikaanse vliegdekschip USS Abraham Lincoln is samen met vier torpedojagers op weg naar de Perzische Golf. Dat meldt onder meer Forbes. De schepen waren tot voor kort actief in de Zuid-Chinese Zee en worden in de loop van volgende week in het Midden-Oosten verwacht. De Amerikaanse marine heeft al luchtverdedigings- en commandofregatten in het gebied.

Vandaag is het droog met regelmatig zon. Met een zuidenwindje en 12 graden is het aangenaam. Naar de sportschool. Ik tank het autootje vol en neem deel aan de 26-centactie van de Argos op de Stationsweg. Als het getankte bedrag eindigt op 26 cent maak je kans op een tanktegoed van 260 euro. Daarvoor moet je een foto van de kassabon naar hen opsturen. Nu zit ik in hun mailingbestand. Uitslag iedere vierde dinsdag van de maand. Anna lacht me uit. Net als in de staatsloterij win ik zoiets nooit. Naar het begin van dit kwartaal

Russische kernonderzeeërs moeten door een van de Giuk Gaps om naar open zee te komen (bron: Trouw)

Zaterdag 17-01-2026

Ze vinden het een ongekend scenario. ‘Europese lidstaten die troepen sturen naar een bevriend gebied in de hoop hun grootste bondgenoot af te schrikken van militaire actie', schrijven drie auteurs deze week in The Wall Street Journal.  Ze hebben gelijk. Gisteren dreigde Trump op een bijeenkomst in Het Witte Huis met invoerheffingen tegen landen, die zich verzetten tegen zijn overname van Groenland. In zijn column in Trouw van eergisteren heeft Rob de Wijk er genoeg van: 'Gooi de VS uit de NAVO!' Dat heb ik hem bij mijn weten nog nooit horen zeggen. De Europese NAVO-lidstaten 'moeten paal en perk stellen aan zijn imperialisme'. Ik voel beslist sympathie voor die optie. Uiteraard zou het een krachtige waarschuwing zijn voor de transatlantische krachten in de VS om zich te verzetten tegen het steeds schadelijker beleid van Trumps presidentschap. Iedereen houdt er zich al te lang koest. Maar kunnen we zonder de militaire bijdrage van de Amerikanen? De Wijk meent van wel. 'Over een paar jaar zijn de belangrijkste gaten in de Europese defensie gedicht'. Op conventioneel gebied en wat betreft inlichtingen en wapenproductie zou dat in nauwe samenwerking met Oekraïne wellicht kunnen lukken, maar van de essentiële afschrikking door kernwapens ben ik er niet zo zeker van. Kunnen de Franse en Britse kernwapens de nucleaire paraplu van de Amerikanen zomaar overnemen? Van Wijk gaat nogal achteloos aan die vraag voorbij, maar het is wel de olifant in de kamer.

     De voormalig commandant van de Nederlandse strijdkrachten Dick Berlijn zegt vandaag in De Volkskrant dat het zonder de VS 'niet zomaar gaat' en dat er ‘een jarenlange tussenfase’ nodig zal zijn waarin Europa nog van Amerika afhankelijk is. Amerika en Rusland hebben elk ruim 5000 kernkoppen, terwijl de Britten er slechts bijna 250 hebben, die ze niet eens zonder Amerikaanse assistentie kunnen inzetten. De Fransen zijn onafhankelijker en bezitten in de Force de Frappe 290 kernkoppen. Een klein jaar geleden noemde defensiespecialist Ko Colijn dat in De Spectator 'te weinig voor volwaardige afschrikking'. Bovendien is de Franse politiek grillig en volgend jaar zijn er presidentsverkiezingen, waar populistisch-rechts hoge ogen kan gooien. Gezien zijn gewicht en capaciteiten zou Duitsland met relatief gemak een kernwapenarsenaal kunnen aanleggen en ter beschikking van Europese defensiemacht kunnen stellen. Niet weinigen en zeker Oekraïne betreuren het Boedapest Memorandum van 1994, waarbij Kyiv destijds zijn atoomwapens inleverde in ruil voor veiligheidsgaranties van de VS, Rusland en het VK. Garanties die later niks waard bleken.

     Ko Colijn denkt dat het niet persé met nucleaire middelen moet en dat Europa bij de huidige stand van de rakettechnologie betrekkelijk snel een geloofwaardige conventionele afschrikking kan opbouwen. Daarvoor zou een gezamenlijke defensieorganisatie met Oekraïne nodig zijn. Dat land heeft in vier jaar oorlog genoeg raketkennis opgedaan en zou bijvoorbeeld de Duitse Taurusraket kunnen doorontwikkelen. Toch rammelt vooralsnog de vereiste eenheid in Europa en dat is voor onze veiligheid niet best. Misschien is een krachtig defensieverbond nodig tussen de sterkste landen VK, Frankrijk, Duitsland en Polen? Dat de wereld allang krankzinnig is, is me bekend.

Tom-Jan Meeus bekritiseerd vanmorgen in zijn eerste NRC-emailnieuwsbrief 'Machtige Tijden' (betaalmuur) van dit jaar de vorming van het kabinet D66, CDA en VVD. 'In die situatie (van dreigende oorlog in Europa - TZ) om alleen binnenlandpolitieke redenen kiezen voor een minderheidskabinet met beperkte armslag, doet erg denken aan de naïviteit van nationale neutraliteit voor WOII. Zwijgend hopen dat de barbaren ons sparen'.

Het is overwegend zonnig met 's middags een temperatuur van ruim 11 graden. Vanaf zondag maakt de temperatuur weer een bescheiden duik, aldus de weervoorspellers. 's Nachts zakt de temperatuur enkele graden onder nul, overdag is het steeds vrij ruim boven het vriespunt. Een nieuwe uitzakker van arctische en Siberische kou gaat vooral naar de Balkan. Maar op wat langere termijn - eind januari - lijkt een volgende uitzakker ook ons te kunnen bereiken. Dat geldt vooral het GFS-model en in  mindere mate ook voor de ECMWF-HRES. Maar het kan net als de vorige keer verkeren. Vanmiddag zijn Barbara en Tessa op bezoek met een deel van hun kinderen en (achter)kleinkinderen en aanhang. Een gezellige boel. Ondertussen zitten schoonzonen Michel en Jeffrey wijn te proeven bij de Wijnboutique verderop. Ik loop er even heen en proef mee. Dan komt opeens een pushbericht binnen: Trump legt Nederland een importheffing op van 10 procent voor alle goederen. Hij gaat in op op 1 februari en wordt volgens Trump op 1 juni verhoogd naar 25 procent en geldt ook voor Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Finland. Het masker gaat af, de Amerikaanse president speelt het hard. De reden is dat deze landen deelnemen aan een verkenningsmissie op Groenland, die dient als voorbereiding op een NAVO-oefening.   Naar het begin van dit kwartaal

Trump vergat België en de cartoonist Tomy Tony Tomy vergat Nederland.

Zondag 18-01-2026

Velen reageerden vol ongeloof op de handelstarieven waarmee Trump zeven Europese NAVO-landen strafte voor het sturen van militairen naar Groenland. De verontwaardiging is groot. In Denemarken sprak men terecht van 'economische chantage'. Dat vond onze minister Van Weel ook. De Spaanse premier Sánchez zei dat een Amerikaanse invasie van Groenland 'Poetin de gelukkigste man op aarde zou maken. Het zou zijn invasie van Oekraïne legitimeren'. Ook terecht. Onno Eichelsheim, onze hoogste militair, vreesde gisteravond in Nieuwsuur 'een scheuring van de NAVO'. Chuck Schumer, Democratisch fractievoorzitter in de Amerikaanse Senaat, zei: 'Het is ongelofelijk dat hij de domheid nog hardnekkiger wil benadrukken door tarieven op te leggen aan onze nauwste bondgenoten om zijn onrealistische poging om Groenland over te nemen'. Ook enkele Republikeinse senatoren vonden 'dat we teveel als Poetin klinken'. Premier Starmer van het VK vond de tarieven 'Compleet fout'. De Duitse autolobby had het over een 'enorme impact op de Duitse en Europese auto-industrie'. De Duitsers haalden overigens vandaag opeens heel snel hun militairen uit Groenland terug. Daarentegen stuurde Slovenië alsnog twee militairen naar de hoofdstad Nuuk. Ursula von der Leyen vreesde dat de VS en de EU 'in een gevaarlijke neerwaartse spiraal' zullen terechtkomen. Vertegenwoordigers van alle EU-lidstaten houden aan het eind van zondagmiddag een spoedoverleg in Brussel vanwege 'Trumps tarievendreiging'. Het meest hilarisch is het feit dat België geen straftarief kreeg opgelegd, maar wel een militair naar Groenland had gestuurd.

     Een interessante opmerking maakte Thomas Rueb, Amerikacorrespondent van De Volkskrant, in een interview. Trump bedrijft geopolitiek met handelstarieven, maar hoelang kan hij dat nog blijven doen? Want er lopen diverse zaken tegen de tarieven bij het Hooggerechtshof. Ze zouden niet buiten het Congres om ingesteld mogen worden. 'Ik heb de behandeling van die zaak gevolgd en als je luistert naar de opperrechters, lijkt de kans aanzienlijk dat Trump wordt teruggefloten. Dat zou kunnen betekenen dat deze 10 procent-maatregel mogelijk komt te vervallen, beperkt wordt of op zijn minst zwaar betwist. Trump weet dat ook. Dit drukmiddel wordt misschien komende week al uit zijn handen geslagen. Dat zal de timing ook verklaren'.

     Het zou een gigantische afgang voor de president zijn als het Hooggerechtshof hem terugfluit. En ook als een meerderheid in het Congres hem afvalt. Hoe robuust de Amerikaanse democratie is moeten we afwachten, maar duidelijk is dat de president steeds meer weerstand oproept, die zijn tegenstanders alleen maar verenigt en je krijgt de indruk dat Trump ditmaal zijn hand overspeelde. Ook interessant: Trump zal deze week de meeste Europese leiders ontmoeten bij het World Economic Forum in Davos. Hij moet daar bovendien een toespraak houden - over het thema van het jaar. Wat is dat thema? 'How can we coöperate in a more contested world?' Een volgende afgang lijkt goed mogelijk.

Terwijl de wereld gist van onrust hebben we een kalme zondag met veel zon. Talrijke wandelaars lopen over de sluis en de stadswal. Met 7,5 graden in de middag is het kouder dan de vorige dagen. De weermodellen ECMWF-HRES en GFS laten in wisselende mate de koude-inval uit Siberië aan het eind van deze maand zien. Op FB ziet iemand al 'Een echte schaatspluim'. Straks lopen ook wij een eind, namelijk naar Barbara waar Michel zijn verjaardag viert. Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 19-01-2026

De reactie van de EU op de straftarieven van Trump was gisteren sneller dan ik had verwacht. Al aan het eind van de avond stelde een bijeenkomst van alle EU-ambassadeurs in Brussel voor om te dreigen het pakket aan tegenheffingen op handel met de VS in te voeren dat nog klaar lag van vorig jaar. Het gaat om heffingen tot 93 miljard euro op een lange lijst van producten, zoals bijvoorbeeld spijkerbroeken, motoren en vliegtuigen. Ook zou de Unie moeten overwegen om Amerikaanse bedrijven de toegang tot de EU-markt te ontzeggen. Dat heet in Brussel 'de handelsbazooka'. Komende donderdagavond komt er een extra-top van de 27 regeringsleiders in Brussel. Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Amerikaanse Senaat, zei gistaren dat zijn partij de heffing wil blokkeren. Volgens de Democraten zijn de heffingen slecht voor de Amerikaanse economie en 'onze bondgenoten in Europa'. Het staat echter nog niet vast of hij voldoende Republikeinen erachter krijgt.

In een analyse in De Volkskrant zegt Jeroen Visser dat de veiligheidsargumenten van Trump niet kloppen. Het zijn er globaal drie.

1. Amerika heeft Groenland nodig voor zijn nationale veiligheid. Trump c.s. zeggen nu dat Denemarken de veiligheid van Groenland 'verwaarloosd' had, maar het waren de Amerikanen zelf die na de Koude Oorlog de militaire activiteiten op Groenland terugschaalden. Alleen de basis in het noorden bij Thule, die nu Pituffik Space Base heet, bestaat nog. Er werken nog maar ongeveer tweehonderd mensen.

2. Amerika heeft Groenland nodig voor grondstoffen. Het gaat om goud, zink, uranium, grafiet en zeldzame aardmetalen, maar Groenland heeft er helemaal niet zoveel van. Dat geldt ook voor olie. Exploitatie is door kou en onherbergzaamheid weinig van de grond gekomen. De VS had de kans maar begon er niet aan.

3. Amerika heeft Groenland nodig vanwege de nieuwe vaarroutes. Het gebruik ervan is nu niet erg relevant want de routes zijn economisch nog niet eens rendabel. De meest gebruikte Noordelijke Zeeroute komt niet bij het Groenland in de buurt en bovendien grenzen de VS met Alaska al aan alle drie de noordelijke passages.

In het artikel wordt e.e.a. uitvoerig onderbouwd. Waar gaat het Trump dan wel om? De The New York Times vroeg onlangs nog eens aan Trump waarom hij persé annexatie wil. ‘Omdat dat volgens mij psychologisch nodig is voor succes’, zei Trump. ‘Ik denk dat eigendom je iets geeft wat je niet kunt krijgen door alleen een verdrag te ondertekenen'. Daarvoor mag de NAVO uit elkaar vallen.

Trump zelf geeft intussen geen krimp. Hij koppelt zijn dreigementen richting Groenland zelfs aan het mislopen van 'zijn' Nobelprijs voor de Vrede. In een bericht aan de Noorse premier Støre schrijft hij dat hij zich 'niet langer verplicht voelt om zich alleen maar in te zetten voor vrede' omdat hij de prijs niet kreeg. De man weet niet eens dat de premier en de Noorse poltiek helemaal niet over de prijs gaan, het Nobelcomité is volledig onafhankelijk, maar hij klaagt -nogal tegenstrijdig - dat wereldvrede zijn belangrijkste drijfveer is en blijft, maar dat hij die noodzaak nu minder voelt. Nu kan hij naar eigen zeggen beter kijken 'naar wat goed is voor de VS'. Daar valt wat hem betreft de macht over Groenland ook onder. De man reageert als een verongelijkt kind. Zie je wel, het is gewoon onze schuld, want in de ogen van Trump is het de hoogste tijd dat de NAVO eens wat terug doet.

Vandaag hebben we een mix van wolken en veel zon en het is met 4,7 graden in de middag opnieuw kouder dan de vorige dag. De kou uit Siberië rukt langzaam maar zeker op. De komende nacht gaat het weer vriezen. De weermodellen ECMWF-Hres en GFS zijn het er nog steeds niet over eens of tegen het eind van de maand de strenge kou ons land zal bereiken. We gaan naar de sportschool en de supermarkt. 's Middags is de jaarlijkse keuring van onze alarminstallatie. Helemaal in orde. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 20-01-2026

Het vlijende bericht hierboven staat op Trumps account op zijn eigen sociaal medium Truth Social. De president heeft het er zelf op gezet. Het is een privébericht van Mark Rutte en het geeft een (in mijn ogen) verbijsterend inzicht over de zelfvernedering en de gênante kruiperij van de secretaris generaal van de NAVO om de Amerikaanse president binnenboord te houden. Wat Syrië betreft refereert Rutte aan het recente staakt-het-vuren in Noord-Syrië tussen de Koerden en het Syrische bewind in Damascus. De post geeft me een gevoel van misselijkheid. Is dit het niveau van de mensen waar we afhankelijk van zijn en die onze wereld verder moeten helpen? Trump is ermee ingenomen en zet boven het bericht: 'Thank you to Mark Rutte, the Secretary General of NATO!' Maar de president is vastberaden over Groenland, ook tegen Rutte:

Het is onthutsend, dat account. Ik keek er zelden op, maar het lijkt het account van een geestelijk gestoorde. Andere wereldleiders doen ook mee aan de vlijerij. Iets eerder schreef Macron: '(From Président Macron to President Trump) My friend, We are totally in line on Syria. We can do great things on Iran. I do not understand what you are doing on Greenland. (volgt een voorstel om na Davos in Parijs een G7-overleg te houden -TZ) Let us have a dinner together in Paris (...). Emmanuel'.

     Gisteravond leek het er tijdens de nieuwsuitzendingen en praatprogramma's nog even op dat hij zou inbinden. Iemand sprak zelfs van een U-bocht. In Washington zoemde rond dat Trump verkeerd was voorgelicht over het zenden van militairen van zeven NAVO-landen naar Groenland, maar daar blijkt later niets van. Integendeel. Vannacht sprak hij over Denemarken en zei opnieuw het noordelijke eiland beslist te willen hebben: 'We moeten het hebben. Ze moeten dit doen. Ze kunnen het niet beschermen, Denemarken, het zijn geweldige mensen. Ik ken de leiders, het zijn heel goede mensen, maar ze gaan er niet eens heen'. Vanmorgen deelt hij onder meer een post, een kinderachtig in elkaar geknutselde illustratie waarop te zien is hoe hij de Amerikaanse vlag plant op Groenland. Op een andere afbeelding is een kaart te zien waarop Venezuela, Canada en Groenland Amerikaans grondgebied zijn. Hij toont hem demonstratief in Het Witte Huis op een fake- bijeenkomst met EU- en NAVO-leiders.

     De Russen kloppen het conflict graag op. Tijdens een persconferentie gisteren in Moskou zei Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, dat Groenland 'geen natuurlijk onderdeel is van Denemarken'. Hij zei ook dat Rusland zelf geen belangstelling of plannen heeft om het eiland te veroveren en dat 'Washington dat weet'.

     Trump bemoeit zich vanochtend op Truth Social ook met een andere NAVO-bondgenoot, het VK. 'Shockingly, our “brilliant” NATO Ally, the United Kingdom, is currently planning to give away the Island of Diego Garcia, the site of a vital U.S. Military Base, to Mauritius, and to do so FOR NO REASON WHATSOEVER. There is no doubt that China and Russia have noticed this act of total weakness'. Hij noemt het 'an act of GREAT STUPIDITY' en een reden 'why Greenland has to be acquired'. Het meest bizar is het feit dat de president een maand of negen geleden nog enthousiast met de overdracht instemde.

Ondertussen martelen de Russen dagelijk de bevolking van Oekraïne. Het krijgt weinig aandacht, maar het vriest er dag en nacht tussen min 15 en 20 graden. Rusland voerde vannacht opnieuw een grote aanval uit met honderden drones en raketten. Vooral de hoofdstad Kyiv moest het ontgelden. Meerdere branden braken uit. Honderdduizenden inwoners hebben geen elektriciteit meer. President Zelensky vraagt bondgenoten om meer steun zodat Oekraïne zich kan blijven verdedigen tegen de aanvallen. Ik vraag me af ze dat zullen doen. Tegelijk waarschuwt de Oekraïense bevelhebber Oleksandr Syrsky dat Rusland dit jaar, ondanks het vredesoverleg, zo’n 409 duizend soldaten wil mobiliseren. Ook zouden de Russen de productie van aanvalsdrones fors verhogen. 'Er zijn geen tekenen dat zij zich voorbereiden op vredesonderhandelingen’.

Vannacht vroor het een graad onder nul. Op veel plaatsen in het land was noorderlicht te zien. Ook in Brabant, maar wij zagen het niet. Ik bedoel: wij keken niet. Vanmorgen gaat de zon op in een heldere hemel maar een uur later ontstaat mist over de haven, een niet zeer zware mist die de hele dag blijft hangen. Geen zon dus.

     's Middags lees ik dat er vanmorgen een scheuring in de PVV plaats vond. Zeven fractieleden stappen per direct uit de fractie. Ze eisen ondermeer democratisering van de partij, waarbij ook anderen dan Wilders PVV-lid mogen worden. PVV-oud-minister Markuszower is hun leider en ze beginnen een aparte fractie onder de naam Groep Markuszower. Tegen de samengestroomde journalisten zegt Wilders dat het 'een zwarte dag is voor PVV' en 'In de politiek heb je geen vrienden'. Hij wil zonder verdere discussie met de rest van de fractie verdergaan. 'Het hoort bij de politiek'. Het bekende PVV-kamerlid Dion Graus spreekt van 'matennaaiers'. Ex- asielminster Marjolein Faber blijft de fractie trouw: 'Ik ben PVV'er en ik blijf PVV'er. Ik ga gewoon lekker doordieselen'.

     De uittreders gaan nog nadenken of ze een eigen partij gaan oprichten, maar ze blijven dus wel in de Tweede Kamer. Die telt nu 16 fracties. De PVV is 20 jaar oud. Het verbaast me dat het nu pas gebeurt. Let wel: bij de Kamer ligt een voorstel dat regelt dat partijen leden moeten hebben. De kans is groot dat het wordt aangenomen en dan kan de PVV verboden worden. Wilders is het enige lid. Naar het begin van dit kwartaal

In elkaar gefröbelde nepfoto van Trump die de Amerikaanse vlag plant op Groenland. Achter hem Vance en Rubio (bron: TruthSocial)

Woensdag 21-01-2026

Gisteren sprak een ruime meerderheid van het Europees Parlement zich uit voor het activeren van het antidwanginstrument, beter bekend als de 'handelsbazooka', tegen de VS. Daarmee kan de EU alle import van goederen, diensten en investeringen uit de VS blokkeren. Dit zware handelsinstrument is nog nooit gebruikt. Het parlement stelde tevens de behandeling van de handelsdeal met de VS uit. Het is een opmerkelijk gebeuren, want Amerika en de VS zijn met 4 miljard euro per dag en ruim 1600 miljard per jaar aan goederen en diensten de grootste handelspartners ter wereld. Xi en Poetin hoor je niet meer; ze kijken met belangstelling toe.

     Ursula von der Leyen zei gisteren tegen de WEF dat 'Europa vastberaden, eensgezind en proportioneel’ zal reageren op de extra importheffingen van Trump tegen acht Europese landen, waaronder Nederland, als zij niet instemmen met de verkoop van Groenland aan de VS. Macron, met een zonnebril op vanwege een oogkwaal, had het over 'harde maatregelen' en 'niet te willen wijken voor pestkoppen en intimidaties'. Het Franse leger staat gereed voor een NAVO-oefening op Groenland.

     In Europa houden velen hun adem in. Vannacht vertrok Trump uren te laat naar Zwitserland om een toespraak te houden op het World Economic Forum (WEF). Niemand weet nog wat hij gaat zeggen; misschien Trump zelf ook niet. Tot op dit moment heeft hij niets ingetrokken van zijn claim op Groenland. In elk geval zal hij veel Europese leiders spreken. Dat is voor het eerst sinds het conflict over Groenland uitbrak. 'Als een vorst strijkt Trump neer in de Alpen om nog meer druk te zetten op zijn Europese vazallen', spot De Volkskrant vanmorgen. Wie weet gaat hij wel een bod van vele miljarden uitbrengen op Groenland, nobody’s seen anything like this, an offer that no one can refuse, enzovoorts. Ik vraag me trouwens af of hij dat buiten het Congres om zou mogen doen.

In The Atlantic van deze week nuanceert Eliot Cohen de vasthoudendheid van Trump in een interessant artikel: 'If European countries were to permanently deploy, say, 5,000 soldiers armed with surface-to-air and anti-ship missiles to Greenland, keeping them there with orders to fight invading American soldiers to the last round of ammunition, Trump would not order the paratroops and the Marines to assault that frozen wasteland—too many body bags. If they were willing to put comparable economic sanctions in place—denying American companies access to Europe’s economy, still collectively the world’s third largest—he would back down from those threats as well'. Tja, het is een inschatting, die Eliot Cohen niet onderbouwt. In veel landen zullen politici en militaire staven ze maken. Je kunt je voorstellen dat de Amerikaanse president voor zo'n aanval op zijn bondgenoten terug zal schrikken, temeer omdat de kiezers in de VS met grote meerderheid nu al tegen zijn. 

Supermarkt - pardon: supermacht Amerika poogt de wereld te regelen. Ik schreef nog niet over de vergaande voorstellen van de president over Gaza, waarvoor een 'Vredesraad' van belangrijke wereldleiders moet worden opgericht. Die stelt Trump samen zonder enige betrokkenheid van de VN, laat staan de Palestijnen. Het gaat zover dat men hem ervan verdenkt om met die raad een opvolger te scheppen voor de Verenigde Naties. Hij heeft al zo'n 60 leiders uitgenodigd zitting te nemen. Trump wil de raad zelf voorzitten. The New York Times heeft een concept-handvest van het nieuwe orgaan ingezien, waarin opvallend genoeg met geen woord wordt gerept over Gaza. Trump zelf sprak - houd je vast - over 'de grootste en meest prestigieuze raad die ooit is samengesteld, op welk moment en welke plaats dan ook'. Tuurlijk. De wereldleiders die toetreden tot de vredesraad kunnen drie jaar lid zijn, Trump bepaalt of dat lidmaatschap wordt verlengd of niet. Wie permanent lid wil worden van de vredesraad moet 1 miljard dollar betalen. Tot dusver gingen landen als Hongarije, Argentinië, Israël, Kazachstan, Oezbekistan, Turkije en Egypte akkoord. Frankrijk, Zweden, Noorwegen en Italië willen niet toetreden.

     Gisteren heeft de Canadese premier Mark Carney zich hard afgezet tegen de VS in zijn toespraak op het WEF in Davos. Hij zei dat de 'langdurige, door de VS geleide, op regels gebaseerde internationale orde" voorbij is'. Hij voorziet een 'wereld van forten' waarbij landen armer, kwetsbaarder en minder duurzaam worden. Carney denkt dat deze risico's en kosten gespreid kunnen worden onder gelijkgestemde bondgenoten, 'om zich te verzetten tegen de dominantie van grotere, rijkere en goed bewapende landen'.

Even na half drie begint Trump zijn speech in Davos en kijk: hij slaat eerst zichzelf op de borst. De hele wereld trekt zich op aan de bloeiende economie van de VS. Maar Europa is 'op bepaalde plekken onherkenbaar' geworden. En dan komt het: 'Vrienden komen terug en vertellen me dat ze Europa niet meer herkennen'. Dat komt door de ‘ongecontroleerde massamigratie en de focus op groene energie’ (....) Ze importeren een volledig andere bevolking, terwijl er zoveel potentie in zoveel landen zit'. De omvolkingstheorie. Nu terzake! 'Geen ander land of groep van landen kan Groenland, dat prachtige stuk ijs, verdedigen. Alleen de VS kan dat'. De NAVO dus ook niet. Hij wil zijn leger niet inzetten in Groenland, maar gewoon onderhandelen over de prijs van overname. Onmiddellijk. Dat is het, gewoon een vastgoeddeal. Met een dreiging: de Europese landen kunnen rekenen op meer importheffingen op hun goederen als ze niet akkoord gaan met een Amerikaanse overname. Dat was het. De toespraak was lang en erg incoherent. Van de hak op de tak. Je kunt het hier in meer detail nalezen.

Vanmorgen overheerst bewolking met wat miezer, 's middags veel zon bij 8,7 graden. Het is vrijwel windstil omdat we vlakbij het hogedrukgebied boven Centraal-Europa zitten. Dat bepaalt of we volgende week veel kou of juist warmte krijgen. De modellen geven niet voldoende bescheid. Verder begin ik aan de voorbereiding voor onze tocht langs de Engelse zuidkust deze zomer met het bestellen van de nieuwe Reeds Nautical Almanac 2026. Die komt morgenavond. Naar het begin van dit kwartaal

Donderdag 22-01-2026

Gisteravond voelde ik uiteindelijk vooral ongemak. Wat was er nou in Davos bereikt? Een U-bocht van Trump? Men denkt dat hij mogelijk toch geschrokken was van het toenemend verzet binnen zijn eigen partij, de Amerikaanse bevolking en van de negatieve reactie op de beurs. Na een lang gesprek van hem met Mark Rutte zou een Amerikaanse invasie van Groenland van de baan zijn, althans voorlopig, evenals de straftarieven voor zeven Europese landen. Heeft Rutte dat nu bereikt met zijn gefleem tegen 'Daddy'? Zo ja, is dat prima, maar voor hoelang? Trump zei zelf dat 'de oplossing eeuwigdurend' zou zijn, maar niemand staat ervoor in wat hij na een gesprek met Poetin zal zeggen.

     Demissionair buitenlandminister Van Weel vond dat 'de steen uit de schoen' was. Maar wat is er nou afgesproken? Geen oplossing maar 'een raamwerk' dat nog moet leiden tot het gezamenlijk beveiligen van Groenland door de NAVO tegen Russische en Chinese invloeden. Geen van de leiders lijkt te weten waar men precies aan toe is. Rutte zei bijvoorbeeld dat de kwestie of Groenland bij Denemarken blijft niet ter sprake was gekomen tijdens zijn gesprek met de president. De premier van Denemarken Mette Frederiksen haastte zich daarom wel om snel te zeggen dat de soevereiniteit van Denemarken en Groenland niet onderhandelbaar is. Het bericht van Trump op TruthSocial maakt het 'framework' niet duidelijker. Het tekent onze afhankelijkheid van de luimen van de Amerikaanse president. Later zet Arnout Brouwers in De Volkskrant in een goed overzicht uiteen hoe het 'raamwerk' in elkaar zou zitten en wat er wel en niet in staat. Puntsgewijs:

1. Een grotere presentie van de NAVO in Groenland.

2. Actualisatie van het Amerikaans/Deense verdrag uit 1951 over stationering van militaire middelen op Groenland.

3. Geen militaire invasie van de VS in Groenland.

4. De straftarieven worden ingetrokken.

5. Een toekomstige verandering in de status van Groenland (onafhankelijkheid) zou niet mogen leiden tot intrekking van toestemming voor Amerikaanse bases of andere militaire middelen in het gebied.

Enfin, er is weer wat tijd gewonnen en Trump kan zijn aandacht aan iets anders geven. De Oekraïense president Zelensky kwam vanmorgen aan in Davos voor een ontmoeting met de Amerikaan. De Oekraïense president zou eerst niet naar het WEF gaan, maar kennelijk is er iets overeen te komen. Het gesprek is 's middags en duurt een uur. Daarna zijn beiden positief over de ontmoeting, maar Zelensky is na afloop vooral bitter en chagrijnig over de leden van de EU. Hij verwijt de Europese leiders dat ze wachten tot de VS is 'afgekoeld' met betrekking tot Groenland en dat ze de bevroren Russische tegoeden nog steeds niet inzetten. Ook vraagt hij zich hardop af 'waarom Trump wel olietankers kan stoppen en de olie innemen, en Europa dat niet met Russische olie kan doen' en waarom de Venezolaanse president Nicolás Maduro al wel voor een rechtbank komt en Poetin niet.

     Ik begrijp Zelensky. Dit is tot dusver de meest hachelijke winter in de bijna vierjarige oorlog, waarbij het geteisterde Oekraïne niet alleen voor het eigen voortbestaan vecht, maar tevens voor de verdediging van Europa strijdt. Daar zou Europa veel meer aan kunnen bijdragen. Maar Europa 'speelt de tweede viool', terwijl het een wereldmacht hoort te zijn. 'Het probleem van Europa is de instelling. Op deze manier blijft Europa een verdeelde verzameling van kleine en middelgrote machten'. Misschien heeft hij moeilijke zaken van Trump te horen gekregen. Welke? Dat moeten we nog horen.

     Delegaties uit Rusland en Oekraïne gaan morgen en overmorgen met elkaar overleggen in de Verenigde Arabische Emiraten, meldt Zelensky ook nog. Aan dezelfde tafel, als ik het goed begrijp. De gesprekken worden geleid door de VS. Vanavond is de ingelaste top van de EU. Bijt Europa van zich af en komt er extra steun voor Oekraïne?

Het is een zonnige dag met weinig wind en een middagtemperatuur van ruim 4 graden. Naar de sportschool (ik) en boodschappen (Anna). Het gaat vriezen, maar niet zozeer bij ons in het zuiden. Vanaf middernacht geldt in de drie noordelijke provincies code oranje wegens ijzel. De Webmakers hebben op mijn verzoek in één keer de duizenden inzendingen met bagger voor het Gastenboek van de Poëzieroute opgeschoond. Er zat overigens al wel een robot/trollen-beveiliging voor, maar die deed het niet voldoende. Ze hebben er een zwaardere vóór gezet. De afgelopen 24 uur kwam er niks meer doorheen. Hopelijk is het nu opgelost. Naar het begin van dit kwartaal

Het logo van het Vredesberaad van Trump (bron: CNN)

Vrijdag 23-01-2026

Dat de voorbije crisis om Groenland metterdaad zeer ernstig was, blijkt vandaag uit een bericht van de Deense publieke omroep Danske Radio. De Deense militairen die naar Groenland waren gestuurd, hadden scherpe munitie bij zich en de opdracht om gevechtsklaar te zijn voor het geval de VS het gebied zouden aanvallen. Ook had men Zweden al om militaire bijstand gevraagd. Ik neem aan dat Trump daarvan op de hoogte was. Misschien hielp het hem om in te binden.

De ingelaste top van EU-leiders hield gisteravond vast aan de positie als volwaardige bondgenoot van de VS. Wat moeten ze anders? Ze waren wel ongerust en ook een beetje trots. 'We waren standvastig zonder te escaleren', zei Ursula von der Leyen na afloop. De Volkskrant kopt vanmorgen: 'De EU wordt assertiever, maar breekt niet met Trump. "Niet tachtig jaar samenwerking met de VS bij het grofvuil zetten"’. Op naar de volgende botsing met de onbetrouwbare partner aan de overkant van de oceaan. Men maakt zich op om de rest van de Trumps termijn - nog 3 jaar! - door te komen, maar het bondgenootschap is duidelijk verzwakt. Europa doet er goed aan zichzelf te versterken wat betreft defensie en economie en minder afhankelijk te worden van Amerika. Trump zelf komt ook geschonden uit de clash, hij heeft er immers niets mee bereikt.

     Dat geldt ook voor de onderhandelingen over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. De ontmoeting in Moskou tussen de Russische president Poetin en een hoge Amerikaanse delegatie heeft niets concreets opgeleverd. De Donbas-regio is het struikelblok, Poetin wil die volledig, ook de delen die hij niet in handen heeft, en dat was (en is) voor Zelensky onaanvaardbaar. Bovendien blijft Poetin 'nee' zeggen tegen veiligheidgaranties na een staakt-het-vuren, dat bewaakt zou worden door troepen van Europese landen op Oekraïense bodem (met inlichtingen-steun van de VS). Delegaties uit Oekraïne, Rusland en de VS gaan vandaag met elkaar praten in Abu Dhabi. Het gaat opnieuw over de Donbas en over 'veiligheidskwesties'. Ik verwacht er niets van, de impasse en de oorlog duren voort.

     Tenslotte lijkt ook het rare Vredesberaad voor Gaza, waarvoor Trump zestig landen uitnodigde, er niet te komen. De president hoopte er niet alleen Gaza, maar meer internationale conflicten mee te kunnen bezweren. Hij had zelfs al geopperd dat de Vredesraad de VN overbodig kan maken. Een commentator spreekt inderdaad van 'een alternatieve, parallelle en wat spookachtige constructie, die de VN, maar ook verdragen van het Rode Kruis en de rol van het Internationaal Gerechtshof in Den Haag ondermijnen'. Een andere criticus noemt het 'een mafia-versie van de VN'. Hierboven zie je het logo van het Vredesberaad van Trump. Allereerst staat alleen het westelijk er gedeeltelijk op, met de VS prominentste plek. Verder is het niet erg origineel. Met de wereldbol en de lauwerkransen lijkt het sterk op dat van de VN. Slechts een kleine twintig landen willen tot dusver meedoen, waaronder Hongarije en Bulgarije (onder zware druk van de VS) als enige EU-leden en verder landen als bijvoorbeeld Argentinië (Milei!), Pakistan, Paraguay, Turkije, Egypte, Saoedie-Arabië, de Golfstaten en Armenië. De uitnodiging aan de rebelse Canadese premier Carney trok Trump weer in. Hij vergat dat Carney zelf al had bedankt.

Het vertrouwen in de financiële stabiliteit van de VS neemt af. De Nederlandsche Bank waarschuwde dit najaar voor het risico van financiële instabiliteit en zwakkere Amerikaanse staatsobligaties. Sinds Trumps tweede termijn als president is de waarde van de dollar met ruim 10 procent gedaald. Institutionele beleggers beginnen hun Amerikaanse aandelen en obligaties te verkopen. In een interview met Fox News dreigde Trump gisteren nog met 'grote represailles' als Europese landen Amerikaanse aandelen of obligaties verkopen. Het Nederlandse ambtenarenpensioenfonds ABP verkocht dezer dagen ruim een derde van zijn staatsobligaties daar. Ook twee pensioenfondsen uit Denemarken verkochten hun Amerikaanse staatsobligaties.

Nogal gemengd weer vandaag, veel bewolking maar ook periodes met zon bij 7 graden. Vanmiddag komt Barbara met haar kleinkinderen Zaila en Alani op bezoek. De strenge Siberische kou die voor volgende week een tijd in de modellen zat, lijkt ons niet te gaan bereiken. Daar zijn we niet rouwig om. De uitzakker met extreme kou blijft in het oosten hangen, in het bijzonder boven het geplaagde Oekraïne. Door de gerichte bombardementen van Rusland zijn honderdduizenden Oekraïners zonder verwarming, terwijl het op sommige plekken -20 graden is. Burgers. Is dat niet een regelrechte oorlogsmisdaad? Polen en EU sturen ruim 800 noodaggregaten naar Oekraïne om inwoners tegen vrieskou te beschermen.  Naar het begin van dit kwartaal

Zaterdag 24-01-2026

Wat je hierboven op de afbeelding ziet maakt duidelijk hoe sterk de straalstroom rond de polen verstoord raakt. Jetstream distortion, heet het en het wordt veroorzaakt door polaire amplificatie, de ongewoon snelle opwarming van de polen door klimaatverandering. Het smeltende ijs op de poolkappen en in poolzeeën geeft een voortdurende afname van de albedo, het terugkaatsend vermogen voor zonlicht. Samen met andere feedback-mechanismen warmt dat de poolgebieden steeds sneller op. Sam Carana zet het nog maar een keer uiteen in een nieuw arikel op Arctic News. 'The Jet Stream used to keep cold air in the Arctic, separated from warmer air at lower latitudes. A distorted Jet Stream causes the Arctic to heat up strongly, while lower latitudes get colder, as illustrated by the image that shows the average temperature anomaly on January 24, 2026. This has been coined the 'open doors' feedback', it's like the door of the freezer is left open'. Dat is een goede beeldspraak: alsof de deur van de vrieskast open bleef staan. Op de afbeelding hierboven is de toenemende warmte - de polaire amplificatie - aan de polen goed te zien, vooral in het noordpoolgebied. Duidelijk zichtbaar zijn de uitzakkers van arctische koude met extreem weer over Noord-Amerika en Centraal Europa te zien. In het laatste geval rijkt die bijna tot aan ons land. In het ijskoude Minneapolis demonstreren duizenden mensen bij min 20 graden tegen ICE, de racistische dienst die razzia's houdt om illegale migranten op te pakken.

     De huiver voor de toekomst komt aan bod in een verrassend rapport van de Britse veiligheidsdiensten, in casu het Joint Intelligence Committee, de overheidscommissie die de geheime diensten MI5 en MI6 overziet. Belangrijke ecosystemen staan wereldwijd 'on the brink of collapse', aldus het rapport. Het is een 'an analysis of how global biodiversity loss and ecosystem collapse could affect UK national security'. Zes ecosystemen zijn volgens de auteurs van cruciaal belang voor de Britse nationale veiligheid: de gletsjers in het Himalayagebergte, de regenwouden in het Amazonegebied, het rivierbekken van de rivier de Congo in Centraal-Afrika, de bossen in het hoge noorden van Canada en Rusland en de koraalriffen en mangrovegebieden van Zuidoost-Azië. Die systemen staan onder druk door een combinatie van klimaatverandering, ontbossing, intensieve landbouw en een groeiende wereldbevolking. Ze kunnen op afzienbare termijn - al vanaf 2030 - ineenstorten. Herstel is dan niet meer mogelijk. Opmerkelijk: het rapport had eigenlijk afgelopen herfst al moeten verschijnen, maar Downing Street hield het tegen, omdat het de conclusies volgens dagblad The Times 'te negatief' vond. De kopregels luiden (de rest zit achter een betaalmuur): 'Suppressed climate report warned of mass migration and nuclear war'. Unabridged document said disappearing forests and rivers drying up could drive people to Europe and lead to conflict in Asia'. Dat mocht het volk van de autoriteiten dus niet weten, maar een denktank diende eerder deze week een Freedom of Information Request in, de Britse variant van een Woo-verzoek. Nu weten we het. Maar we wisten het al vijfentwinitg jaar.

Zondag 25-01-2026

Vorst vannacht, één graad. De autoruiten zijn bevroren; gelukkig hoeven we niet weg. In de noordoosthoek van de havenkom ligt een dun vliesje ijs. Gisteren schreef ik over hoe de opwarming van de noordpool de straalstoom doet slingeren en vertragen. Jetstream distortion. Dat kan leiden tot uitzakkers van ijskoude, arctische lucht naar de continenten ten zuiden van de pool, zoals nu in zowel Noord-Amerika als Europa. Het patroon lijkt zich deze winter voor de derde keer te gaan herhalen. Rond 5 februari kan er een omslagpunt zijn, waarbij de koude lus weer in onze richting trekt. Op de Europese ECMWF-HRES-prognose voor 9 februari (hierboven) zie je hoe de uitzakker hardnekkig bij ons in de buurt komt en zelfs over ons land heen tot in Frankrijk ijskoude lucht uitspreidt. Zware vorst op komst. De Amerikaanse GFS-prognose geeft dat beeld ook, maar de uitzakkende lus reikt minder ver. Het kan dus goed zijn dat de winter nog niet voorbij is. Zoals steeds: het is een prognose die nog sterk veranderen kan, zoals het afliep met de vorige twee koudelussen. In de uiterste linker bovenhoek van de weerkaart zie je een stukje van de uitzakker boven Canada en de VS. Ondertussen slaat het barre weer daar toe. Meer dan 700.000 huishoudens in de VS zitten zonder stroom als gevolg van een zware sneeuwstorm (Fen), die over een groot deel van het land trekt. In New York zijn zeker drie mensen omgekomen.

Na de moord op demonstrante Renée Good in Minneapolis schoten federale agenten van Trumps immigratiepolitie ICE en de grenspolitie opnieuw een demonstrant dood, de IC-verpleegkundige Alex Pretti. Het slachtoffer zou een pistool bij zich hebben gehad, waarvoor hij overigens een vergunning had en dat hij niet trok. Dat verklaren getuigen onder ede. De moord is door een omstander gefilmd. Je ziet dat Pretti door een gemaskerde groep van ICE-agenten al tegen de grond was gewerkt toen een agent hem doodde. Nu doen ze een beroep op zelfverdediging, net als bij Renée Good. Iedere dictator richt zijn eigen knokploegen op. ICE is dat voor Trump. Veel Amerikanen vrezen dat Trump in Minneapolis een massale klopjacht op migranten heeft geopend in de hoop dat verzet ertegen ontspoort – om vervolgens militairen in te zetten, schrijft de NRC. Na het doodschieten van een tweede anti-ICE-betoger kan dat scenario dichterbij komen.

We hebben een rustige zondag. Het is overwegend zonnig bij weinig oostenwind en plus 1,3 graden. De komende dagen is het koud met 's nachts vorst. Er is enige kans op sneeuw, vooral in het noordoosten. De oostenwind komt van de Centraal-Europese landmassa en brengt veel fijnstof met zich mee. Het RIVM geeft voor het noorden een smogalarm af. Wintersmog ontstaat vooral bij zwakke tot matige oostenwind, als er vervuilde lucht vanuit het oosten wordt aangevoerd, waar nog uitstoot uit het oosten van Nederland bij komt. Naar het begin van dit kwartaal

De olietanker 'Grinch' uit de Russische schaduwvloot, voor anker in een baai bij Marseille (bron:Marinetrafifc)

Maandag 26-01-2026

Het verbaast me dat zo weinig olietankers uit de Russische schaduwvloot worden aangehouden. Ze vervoeren olie vanuit Russische havens naar landen als China en India en schenden daarmee de sancties. Met de opbrengsten financiert Moskou zijn agressieoorlog tegen Oekraïne. Onlangs hielden de Amerikanen er een paar aan in de buurt van Venezuela. Begin oktober pakten Franse militiairen de bemanning op van de olietanker Boracay, dat dagenlang voor de Franse westkust voor anker lag. Het schip voer onder de vlag van Benin en maakte volgens president Macron ook onderdeel uit van de Russische schaduwvloot. Men arresteerde de bemanning maar verder hoorde je weinig. Tenslotte liet men het schip om onduidelijke redenen weer vertrekken en nu vaart het in de Zuidchinese Zee.

     Afgelopen donderdag onderschepte de Franse marine de olietanker Grinch op de Zee van Alboran tussen Spanje en Marokko. Dat deed men samen met de Royal Navy van het VK. Voorzover ik weet mag dat volgens internationaal recht niet op volle zee. Het schip werd omgeleid naar de Golf van Fos bij Marseille - zie hierboven op Marinetraffic - waar het voor anker moest gaan. Er is een gerechtelijk onderzoek ingesteld en de 58-jarige Indiase kapitein werd meegenomen voor verhoor aan de wal. Het schip heette in juli 2022 nog Carl en met die naam staat het op de Europese en Amerikaanse sanctielijst. De tanker voert momenteel de vlag van de Comoren. Het schip had al vele keren van vlag gewisseld. Het voerde afgelopen jaren onder meer de vlaggen van Duitsland, Liberia, Gabon en Barbados. Worden we eindelijk actief tegen de illegale vloot die Poetin helpt de sancties te omzeilen en zijn oorlog voort te zetten?

Voorlopig lijkt het niet meer rustig te zijn in de wereld. Trump laat sinds de bloedig onderdrukte demonstraties - meer dan 5000 doden - in Iran in de Perzische Golf een geduchte strijdmacht opbouwen. Zijn eigen ICE-agenten moorden overigens ook op straat, maar dat terzijde. Vorige week waarschuwde de Amerikaanse president dat er ‘een armada onderweg is' richting Iran. Zo is onder andere het vliegdekschip USS Abraham Lincoln, dat in Azië was, richting de Golf gestuurd. Het zou nu in de Indische Oceaan zijn. (Dat schip zie je overigens niet op Marinetraffic). Trump zou al tijdens de demonstraties hebben willen reageren, maar toen had hij niet genoeg militair potentieel in de regio.

     De opbouw van een militaire macht ter plaatse doet denken aan de manier waarop hij dat bij Venezuelea deed. Daarop volgde de kidnapping van Maduro. Niemand weet wat de president van plan is. Wil hij de nucleaire faciliteiten vernietigen, die na de eerdere aanval van de VS in juni vorig jaar intact bleven of die opnieuw opgebouwd zijn? Of wil hij de opperste leider ayatollah Kamenei ontvoeren? Dat zou leiden tot 'een totale oorlog tegen Iran', zei de Iraanse president Pezeshkian gisteren.

     We moeten het afwachten, maar het kan al gauw gebeuren, want er is intensief overleg met Israël. Dat land werd door Iran met bommen bestookt na de aanval van eind juni 2025. In reactie op de voorbereidingen van de Amerikanen dreigen de Houthi's in Jemen weer schepen op de Rode Zee aan te vallen. De KLM en andere luchtvaartmaatschappijen mijden al een aantal dagen het luchtruim boven Iran, Irak, Israël en diverse Golfstaten, maar vanaf morgen gaat de KLM wel weer op Saoedie-Arabië vliegen.

Het is een grijze, sombere dag. Het vroor vannacht licht, de havenkom aan onze zijde heeft nu een dunne ijslaag. Overdag wordt het net geen plus twee graden. Het ijslaagje op de haven smelt. Anna haalt wat boodschappen in de binnenstad en ik ga naar de sportschool.

     De verstoring van de straalstroom (jetstream distortion) met zijn twee koude uitzakkers, één boven Canada en Amerika, de andere boven Centraal-Europa, handhaaft zich. Gisteren zag het ernaar uit dat rond 9 februari de uitzakkende lus boven ons continent een 'tong' zou uitsteken over ons land heen, vandaag haalt hij het niet meer. Nederland blijft juist in de stroom van warme lucht. Alles kan nog veranderen.

     Soms keert iets terug dat je een tijd miste. In mijn geval is dat de oorspronkelijke Hema-worst, de lekkerste die er was. Die werd een jaar geleden afgeschaft door de winkelketen omdat hij geen Beter-Leven-Keurmerk had. Het volk klaagde terecht. De vroegere worst, gemaakt in Oss volgens het oude recept, keert weer terug. Met keurmerk! Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 27-01-2026

Vannacht vroor het een luttele graad. Vanmorgen ligt er een korte tijd een zweem van roodheid over de haven. Straling van de zonsopgang ergens verder in het oosten, waar het wolkendek minder dik is. De voorspelde ingreep van de winter schuift weer iets op naar een later tijdstip, daar zijn de weermodellen het over eens. Opmerkelijk hoe dichtbij de ijzig koude lus van de uitgezakte straalstroom bij Nederland ligt. Omstreeks 11 februari zou hij een smalle vinger gaan uitsteken tot aan het noorden van ons land. Momenteel ligt er warme lucht van de stormdepressie Chandra in het westen, pal tegenover het arctisch koufront. Twee fronten die elkaar weinig toegeven. Chandra brengt vandaag veel wind en regen over de Britse eilanden, maar net als het koudefront redt hij/zij het niet veel verder in onze richting.

     Die andere uitzakker van extreme kou in Canada en de Vs blijft liggen. Er vielen tot dusver dertig doden. Het kan tot min achttien graden vriezen. Honderdduizenden hebben geen stroom. Volgens de nationale Amerikaanse weerdienst neemt de kans toe dat er dit weekend opnieuw een zware winterstorm het oosten van de Verenigde Staten treft.

     Ondertusssen is de omvang van poolijs in het noorden - de arctic sea ice extent - minder dan men ooit eerder zag. Ondanks de winterperiode. Vorig jaar brak de omvang van het zeeijs eerdere records; nu vreest men dat de winter 2025/2026 het record opnieuw zal breken. Arctische amplificatie, vertraging in de polaire vortex, jetstream distortion, een haperende AMOC (de warme golfstroom), het wordt allemaal veroorzaakt door de steeds snellere opwarming van het klimaat. Maarten Keulemans legt in een leuk artikel in De Volkskrant maar weer eens uit hoe het zit. Daaruit het plaatje hieronder:

Veertig jaar geleden voorspelden de klimaatmodellen al een toename van extreem weer zoals hitte- en koudegolven. We weten hoe het komt en we gaan een bijzonder onprettige wereld tegemoet.

Er is ook goed nieuws. Europa spant zich in om minder afhankelijk te worden van de VS en Rusland. Het Mercosur-akkoord en een nieuw vrijhandelsakkoord met India moeten ons handelspatroon diversifiëren. Daarnaast werkt de EU aan vrijhandelsdeals met Australië, Maleisië, de Filipijnen, Thailand en de Verenigde Arabische Emiraten. Onlangs werden ook akkoorden gesloten met Indonesië en Mexico.

Vandaag dus een bewolkte dag met veel regen in de middag. Buiten brengt Anna ons geveltuintje op orde. Door de sneeuw die erop lag waren de beide choisya's (oranjebloesems) door de sneeuw wat scheefgezakt. Straks neem ik de trein naar het station van Beesd. Daar word ik afgehaald door mijn vroegere collega Peter de K. van de ziekenhuizen in Den Bosch. Hij brengt me naar het Landgoed Mariënwaard aan de Linge. Het ligt hemelsbreed tegenover het dorp Deil, waar ik lang gewoond heb. Op het landgoed is het WinterEvent van Nestores, de club van oud-zorgbestuurders. Meestal ga ik er niet heen, zo 'nestor' voel ik me nog niet en bovendien gaan ze vaak golfen, waar ik niet van houd. Ditmaal presenteert een aardige oud-collega een boek in romanvorm dat hij onlangs uitbracht over zijn ziekenhuisjaren: Bert Kool - 'De stand van de rugleuning' (BoekScout, 2025). Ik las het met plezier en herkenning en het is leuk om na vele jaren Bert weer te ontmoeten. Grappig, juist deze maand presenteerde ik tien jaar geleden mijn eigen romancyclus op het WinterEvent in Haarlem. Zie je wel, toch een oude knar. Naar het begin van dit kwartaal

Ineterviewer Simon Boersma (l) en auteur Bert Kool.

Woensdag 28-01-2026

Gistermiddag nam ik de trein naar Beesd, waar ik van het station werd gehaald door een oud-collega, voor het WinterEvent van Nestores, de vereniging van oud-zorgbestuurders. Het vond plaats op landgoed Mariënwaard dat aan de Linge ligt. Lichte mist hing stemmig tussen de oude bomen. Lang geleden dat ik hier was. Ach, bijna alles is tegenwoordig lang geleden. Het Event was gewijd aan de roman 'De stand van de rugleuning' van mijn bevriende oud-collega Bert Kool (BoekScout, 2025). Het beschrijft op een persoonlijke manier zijn loopbaan in drie ziekenhuizen en de problemen die hij het hoofd moest bieden. Bert werd tweeëneenhalf uur lang geïnterviewd door Simon Boersma, uitgever bij BSL en voormalig hoofdredacteur van Skipr en Zorgvisie. De zaal met circa vijftig aanwezigen liet zich niet onbetuigd. Het waren vaak geestige discussies waarbij Bert zich een gedreven causeur betoonde. Om vier uur volgde een borrel en velen gingen en groupe eten in het restaurant 'De Stapelbakker' dat ook op het landgoed staat. Ik genoot van het weerzien van oude kameraden uit de ziekenhuiswereld van vroeger.

     Onder meer sprak ik Jan O.weer eens, 87 jaar oud, met wie ik vanaf 1987 in de illustere Adviescommissie Economische Zaken (AEZ) van de toenmalige Nationale Ziekenhuis Raad (NZR) zat. Een hele eer. Met een ervaren andere collega-arts was ik als schuchtere dokter in een overweldigende groep economen beland, een gezelschap dat het belangrijkste adviesorgaan van het NZR-bestuur was. We bereidden er de vergaderingen voor van het COTG, het Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg. Sommige van de AEZ-leden waren tevens lid van dit machtige college, dat van 1982 tot 2006 de tarieven en de budgetten van alle ziekenhuizen vaststelde. De toenmalige ziekenfondsen en particuliere verzekeraars zaten er ook in, uiteraard met hun eigen belangen. Destijds was het een echte mannenwereld. De secretaris van het COTG, Gerard 't Hof heette hij meen ik, was een van de machtigste ervan - uiteraard waren het altijd uiterst listige figuren. Daarom zaten wij als dokters nooit in de ziekenhuisdelegatie, wij waren  zo listig niet, maar héél soms mocht je iemand vervangen. Dus zat ik een paar keer in de heilige hallen van de imponerende kantoorflat aan de Newtonweg in Utrecht. Het COTG werd in 2006 opgevolgd door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Ik herinner me dat ik eens nogal zorgeloos instemde met de definitie voor 'het eerste polikliniekbezoek'. 'Met de registratie daarvan hebben de medisch specialisten helemaal geen moeite', zei ik. Inderdaad, dat was zo en ze zijn er flink beter van geworden. De budgettering van ziekenhuizen werd later afgeschaft, er moest 'marktwerking' voor in de plaats komen. Dat liep via een systeem van 'echte prijzen', de Diagnose-Behandel-Combinaties (DBC's). Ik heb aan de bouw ervan nog meegewerkt. Het DBC-systeem werd steeds ingewikkelder. Dat was niet mijn schuld.

     In de zaaldiscussie kreeg ik de lachers op mijn hand door Bert te vragen wat hij moeilijker vond: de omgang met specialisten of die met vrouwen. Beide onderwerpen vormen namelijk de pijlers van zijn boek. Daar had hij even niet van  terug. Ik herinner me dat hij uiteindelijk zei dat hij zich bij beide groepen altijd veel onnozeler voordeed dan hij was.

     De maaltijd was erg gezellig en levendig, maar de rode wijn was lang niet zo goed als bij de borrel. Gesprekken, met name over hoe is het met die-en-die? Enkele leden bleken in de achterliggende jaren te zijn overleden. Bert en ik haalden veel herinneringen op, onder andere aan onze studiereis naar de VS en Canada in 1990 in het kader van een Advanced Managementcursus met Harmen Tiddens en Edu Feltman. Twee andere deelnemers waren Maarten Boon, toen zorginkoper van verzekeraar ZAO in Amsterdam, en Jan Breij van een verpleeghuis in Limburg. Op een keer stonden ze alledrie bij de receptie in mijn ziekenhuis. Proestend zeiden mijn secretaresses dat de receptioniste belde omdat 'er een hele groentezaak bij de balie stond. De heren Boon, Kool en Prei'.

     De avond had van mij wel langer mogen duren, maar voor acht uur ging iedereen weg. Gelukkig kreeg ik een lift naar Gorcum van Aad B., die in Giessenburg woont. Anna en ik zagen nog in het laatste Journaal dat D66, CDA en VVD een akkoord hadden bereikt over hun minderheidskabinet, maar over wat erin stond zeiden ze niks.

Geweldig nieuws. De Tweede Kamer sprak zich gisteren in meerderheid uit vóór een motie van Groenlinks/PvdA om het zeer omstreden plan van de vroegere VVD-minister Cora van Nieuwenhuizen tot verbreding van de A27 in de tunnelbak bij Amelisweerd niet door te laten gaan. Zo'n 45 jaar geleden woonde ik nog in Utrecht en heb toen hartstochtelijk meegedaan met de demonstraties tegen het slopen van een deel van het bos. Die strijd werd verloren. Nu moet de snelweg nog breder worden. De kamer roept het kabinet nu op om het alternatieve verbredingsplan van de provincies en de betrokken gemeentes uit te werken 'voor een oplossing binnen de bestaande bak'. Dat zou betekenen dat de snelweg niet verbreed hoeft te worden ten koste van het oude bos; er worden meer rijbanen aangelegd binnen de bestaande ruimte. Verder zou de snelheid naar beneden gaan en komt er een dak over de weg. Pikant: de toekomstige regeringspartijen D66 en CDA stemden voor de motie, de vroemm-partij VVD bleef tegen.

     Nog meer goed nieuws: Greenpeace wint de zaak over Bonaire. Dat betreft niet alleen het eiland, dat een gemeente van Nederland is. Maar het vonnis is breder. De staat moet binnen 18 maanden nieuwe, bindende doelen vastleggen om de CO2-uitstoot voor héél ons land te verlagen. Deze uitspraak is zeker van het kaliber van het beroemde Urgenda-vonnis van juni 2015.

Geen vorst meer vannacht. Vanmorgen hangt er lichte mist. Het ijs in de haven is verdwenen. De hele dag blijft de mist hangen. Het wordt 4,8 graden. 's Middags met Anna de stad in. Bij restaurant 'De Beren' op de grote Markt spreken we de jaarlijkse familiebrunch af op 12 april a.s. Ik ga zelden naar een schoenenzaak want ik doe vele jarenlang met mijn schoeisel. Wie weet loop ik te weinig? Maar mijn favoriete paar instappers is echt versleten. Enfin, Bronkhorst op de Hoogstraat is een degelijke schoenenzaak. Op een doorzichtige plaat doen ze een electronische meting van je voeten. Daarna zijn we er snel uit. Nu eens geen zwart maar een soort koffiebruin. Mooie schoenen, die zitten als gegoten. Belangrijk want op oudere leeftijd heb je gevoeliger voeten. Maar het begin van dit kwartaal

Donderdag 29-01-2026

Nog steeds heerst verbazing over de hardnekkige koude-invallen in Noord-Amerika en Centraal-Europa. De uitzakkers van de straalstroom blijven lang liggen, vooralsnog ongeveer een week, maar het zal langer zijn. Tussen beide in zit een warme lus die voortdurend dicht bij ons land blijft en de arctische kou bij ons weghoudt. Een bekende meesmuilende reactie op al die kou in de sociale media luidt: ach, die kou, zie je nou wel, hoe kom je erbij dat de wereld opwarmt? Weervrouw Helga van Leur zegt ervan op FB:

'Het blijft ingewikkeld om te begrijpen dat wereldwijde opwarming gekoppeld is aan extreme kou-uitbraken. Het systeem wordt ontregeld en lokale effecten ontkrachten NIET de mondiale trend.
Hetzelfde gaat op voor de mogelijke afkoeling van onze winters als de golfstroom stilvalt - juist dóór het blijven uitstoten van broeikasgassen en het warmer worden van onze wereld. Bij elke extra tiende graad wereldwijde opwarming, wordt ook de kans op het bereiken van tipping points groter. Dus het voorkomen van elke tiende graad opwarming is winst..
Bottomline: De weerpatronen worden instabieler (dus soms lokaal extreme kou, maar veel vaker op meer plekken extreem hetere en drogere omstandigheden), de impact wordt telkens kostbaarder en de noodzaak tot weerbaarheid wordt groter!
Aan de bak: Aanpakken, Aanpassen, Accepteren...'

Ze plaatst er de bovenstaande weerkaart bij van een paar dagen terug. Daarop zie je duidelijk de beide uitzakkers van arctische kou boven de twee continenten. Hierboven heb ik de update van de prognose vanochtend gezet. Er tussenin is het beeld in het noorden van de Pacific wat gemengd, maar boven de Noordatlantische Oceaan is de warme lus (met enige moeite op de rechter zijkant) te zien. Het beeld is in essentie niet veranderd.

Meteorologen volgen gespannen wat er momenteel aan de noordpool gebeurt. Sommigen verwachten een nieuwe inval van strenge arctische kou in Europa voor midden februari, zoals Ventusky. Andere klimaatwetenschappers en oceanologen vrezen zelfs dat de vertraagde escapades van de straalstroom een vooraankondiging zijn van een belangrijk omslagpunt (tipping-point) wat betreft de AMOC (o.a. de warme golfstroom). Dat moeten we afwachten maar wanneer het gebeurt is het onomkeerbaar. Het hele proces heeft een wat luguber aspect, want het is winter dus alles in het poolgebied voltrekt zich in duisternis. We zien er niets van (onze instrumenten wel), er is immers geen daglicht om ons het versnelde afsmelten van de ijskap van Groenland en van het zeeijs in de poolzee te tonen.

Van de week meldde een netwerk van Iraanse artsen dat er bij de laatste demonstratiegolf tegen het ayatollah-regime mogelijk alleen al op 8 en 9 januari, de dodelijkste dagen van de protesten, meer dan 30.000 mensen werden gedood door de veilgheidsstroepen. Ongelooflijk. Met ongekend wrede straatterreur veegden de ordetroepen van het regime de straten leeg en drukten de protesten de kop in. Voor nu. Ondertussen overleggen hooggeplaatste legerfunctionarissen uit Israël en Saoedi-Arabië deze week in Washington met de Amerikaanse regering over wat de kolossale Amerikaanse strijdmacht, die op last van Trump zich verzamelde bij de Perzische Golf, moet gaan doen. Het Midden-Oosten houdt de adem in. Trump lijkt te aarzelen, want Saoedi-Arabië wil de rust in de regio bewaren en hoopt de VS ervan te overtuigen af te zien van een aanval. Eerder deze week zei de Saoedische kroonprins tegen de Iraanse president Pezeshkian dat hij Amerikaanse toestellen geen toestemming zou geven om gebruik te maken van het Saoedische luchtruim bij een mogelijke luchtaanval.

Vannacht en vanmorgen valt lichte sneeuw. Het leidt tot een drukke ochtendspits en meerdere ongelukken. Toch maar gewoon naar de sportschool en de supermarkt. De sneeuw smelt overdag snel weg. Verder een rustige dag. Anna maakt haar fameuze erwtensoep. Naar het begin van dit kwartaal

Vrijdag 30-01-2026

Tien dagen geleden overleed een markante figuur uit mijn ziekenhuisverleden, Niek de Jong. In de jaren 90 had ik regelmatig met hem te maken. Niek was tot zijn pensioen in 2000 directeur van Zorgverzekeraars Nederland (ZN), de koepel van de zorgverzekeraars. Een echte bobo dus, maar vooral een aangename en vrolijke man. We hadden altijd plezier als we elkaar tegenkwamen. Hij was een warm voorstander van de transmurale ontwikkeling, die we in Gorcum ontwikkelden en die leidde tot de Rivas Zorggroep, de eerste volledige zorgketen in Nederland. 'Het Gorcumse model' noemde hij het steeds. Geert-Jan Hamilton, die destijds nauw met hem samenwerkte bij ZN, schreef op LinkedIn een mooi in memoriam. Niek de Jong werd 85 jaar.

De zware vorst is weer terug in de langere termijnprognose van het Europese weermodel ECMWF-HRES. Zie hierboven hoe de hardnekkige uitzakker van de straalstroom rond 12 februari zijn kille klauwen uitsteekt tot over ons land. De prognose van het Amerikaanse GFS-model heeft het overigens niet zó ver. Het is een rare winter. Op het weerstation van Kitsissorsuit-eiland aan de westkust van Groenland mat men een week geleden temperaturen die bijna 15 graden boven normaal waren.

     Ook in de VS en Canada zal de golf van extreme kou langer duren. Tot dusver vielen er 85 doden door het barre winterweer, vooral in de staten Tennessee, Mississippi en Louisiana. De oorzaken waren veelal onderkoeling, koolmonoxidevergiftiging en ongelukken. Honderduizenden zitten nog zonder stroom. Nu kondigt de Amerikaanse weerdienst een nieuwe koudegolf aan, die vooral het zuidoosten en midden van het land zal treffen. Een volgende verstoring van de poolwervel door een plotselinge stratosferische opwarming (SSW - Sudden Stratospheric Warming), zoals in 2013/2014, in 2019 en in 2021 (lees hier en hier). Die doen zich tegenwoordig ook aan de zuidpool voor en brengen dan extreem weer teweeg in Australië en Zuid-Amerika.

     De weersverwachting voor Oekraïne blijft overigens ook zeer beroerd. De uitzakkende lus met arctische koude blijft er steeds boven liggen. Het kan daar al volgende week tot min 30 graden gaan vriezen. Iedereen vreest een ramp worden voor de bevolking en dat is de bedoeling van het Kremlin. Vele maanden van dagelijkse verwoesting door Russische bombardementen maken dat de mensen nauwelijks meer over water, stroom en verwarming beschikken. Ook in de kerstperiode ging de vernietiging van de infrastructuur door. De grote vredemaker Trump heeft zijn kameraad Poetin gevraagd om menselijkheid te betrachten en volgende week zijn aanvallen op de energievoorzieningen te staken. Niet alleen die op Kyiv, maar ook op de andere steden in het land.

     Volgens Trump heeft zijn collega ingestemd. 'Het was erg aardig’, verklaarde Trump. 'Veel mensen zeiden: "Verspil dat telefoontje niet, je krijgt dat toch niet voor elkaar.’’ En hij heeft het gedaan'. Wanneer de pauze begint, weten we niet. Zelensky heeft Trump al wel bedankt, maar al meteen ontstaat er onduidelijkheid of het Kremlin c.q. Poetin zich eraan houden zal. Afgelopen nacht gingen de acties aan beide kanten door. Komt er enige beweging naar een staakt-het-vuren? Het lijkt erop dat het onderwerp werd besproken bij de recente onderhandelingen met Moskou in de Verenigde Arabische Emiraten. In ruil zou Oekraïne hebben beloofd te stoppen met zijn aanvallen op Russische oliedepots. Als de gevechtspauze er komt zou dat bijzonder zijn, want Poetin weigerde zo'n pauze steeds zolang er nog geen akkoord was met Kyiv. Overmorgen gaan de partijen weer om tafel. Is er een spoortje van licht?

     De inschattingen van het Institute for the Study of War (ISW) in Washingon blijven echter voor de langere termijn somber. Men meldt dat er deze week op verschillende dagen opnieuw frequente schendingen waren van het Poolse en Litauwse luchtruim vanuit Belarus. 'ISW continues to assess that Russia has de facto annexed Belarus and that Belarusian incursions into NATO airspace are very likely part of Russia’s broader Phase Zero effort'. Phase Zero is de fase van verkenning en psychologische voorbereiding die voorafgaat aan een militaire inval. Er zit een overzichtskaart bij met alle 'incursies' in Europa sinds september vorig jaar.

Gisteravond bereidde ik met de penningmeester van onze VVE de aanstaande jaarvergadering met alle eigenaren voor. Een serieuze zaak: ons eerste Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) komt op de agenda. Ieders bijdragen in de servicekosten moet omhoog, maar het hebben en uitvoeren van zo'n plan verhoogt de waarde van het gebouw. Vanmiddag maken D66, CDA en VVD het coalitieakkoord bekend. Vanavond is de ALV van onze buurtvereniging KNAKE, na de tradionele stamppotmaaltijd. Naar het begin van dit kwartaal

Zaterdag 31-01-2026

Gisteravond was de jaarvergadering van onze buurtvereniging Knake in de pas gerestaureerde Groote Sociëteit, schuin bij ons aan de overkant van de straat. Gezellig als altijd, en lekker ook: niet de traditionele stamppotmaaltijd maar een nasi/bami rames. Anna ging niet mee, dus ik was op mijn eentje. Op zeker moment moest ik me zo nodig bemoeien met de aanstelling van een nieuwe penningmeester. Die vacature zou worden opgevuld door twee personen en dat leek me zowel onjuist als niet praktisch. Ik kreeg mijn zin niet en dus zullen we zo verder moeten. Waarom moet ik me daar toch mee bemoeien? Door de wijn natuurlijk. Enfin, het zij zo, ik heb ze gewaarschuwd en ach, plezier maken is in deze ongelukkige tijden van groter belang. Knake is de laatste jaren steeds meer een gezelligheidsclub voor de buurt geworden en minder een belangenvereniging als vroeger.

De aandacht gaat dit weekeinde vooral uit naar het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Het is overigens slechts 'een openingsbod' van het toekomstige minderheidskabinet, dat in beide kamers op zoek moet naar wisselende meerderheden. Dat wordt wel een 'permanente formatie’ genoemd.

     Er zitten goede punten in zoals de aanpak van stikstof, klimaat, woningbouw en verhoging van de defensieuitgaven, maar ook nogal wat zaken die me sceptisch maken. Helaas gaan ze toch de asociale 'PVV-asielwetten' van Faber uitvoeren, ik neem aan dat de VVD daarop stond maar de spreidingswet blijft in elk geval. De liberalen wisten ook de allang achterhaalde aftrek van de hypotheekrente te redden. De aanpak van stikstof, mest en milieu lijkt overigens toch tekort te gaan schieten, aldus de Vereniging Leefmilieu. 'Bij lange na niet genoeg om de wettelijk afgesproken doelen te halen', zegt een woordvoerder. 'Het is straal in strijd met de uitspraak van de rechter in de Greenpeace-zaak. Die rechter stelde dat de wettelijke doelen in 2030 echt moeten zijn gehaald. Dat wordt door de coalitiepartijen met vijf jaar uitgesteld'. Het opnieuw inzetten op krakkemikkige innovaties in de veestalllen is 'een kostbaar luchtkasteel'. Lelystad Airport mag toch open. Tja, en dan zijn er de flinke bezuinigingen op de zorg en de uitkeringen. Dat men de AOW-leeftijd met ingang van 2033 een-op-een koppelt aan de levensverwachting, lijkt me onvermijdelijk. En dan wat er niet in zit: CO2-beprijzing en rekeningrijden bijvoorbeeld. Gemiste kansen.

     Over het verminderen van onze afhankelijkheid van de VS en het versterken van Europa is men positief. Eurobonds vormen niet langer een absoluut taboe evenals het uitbreiden van de EU met Oekraïne, Moldavië en Noord-Macedonë. Binnen de EU wil de coalitie dat landen als Hongarije en Slowakije, 'die Europa actief ondermijnen', hard worden aangepakt.

Plussen en minnen dus. In zijn Nieuwsbrief 'Machtige Tijden' (betaalmuur NRC) schrijft TomJan Meeus vanmorgen dat de ambitie van Jetten is om een einde te maken aan de onvolwassen politiek van de laatste vijf jaar. Een halt toeroepen aan het bestuurlijk verval. Ook al verliep de formatie snel, de onzekerheid voor de coalitie is groot. 'Interessant is dat de coalitie ook een terugkeer van de poldercultuur wenst. Premiers die zwak staan hebben daar vaak behoefte aan. (....) Het is de terugkeer van een maatschappelijke dialoog die de laatste jaren aanzien verloor'. Meeus waarschuwt dat het ook meer kansen biedt aan lobbyisten, vooral de commerciële, onder meer bij de invoering en het uitrollen van de Digital Services Act, die de burgers moet beschermen en waar Trump, Musk en de andere grote Amerikaanse techreuzen massaal campagne tegen voeren. 'Hier speelt wel een dilemma voor deze minderheidscoalitie. Als de Amerikanen deze campagne verder uitbreiden – het zou niemand moeten verbazen – hoe kan het kabinet bij gebrek aan een parlementaire meerderheid dan ooit standhouden tegen zoveel Amerikaans geweld?'

Op een periode met zon na, is het vandaag overwegend bewolkt. Het wordt ruim 8 graden. Anna bakt heerlijke koekjes want 's middags krijgen we de dames Barbara, Nikita, Esri en de kinderen Zaila en Alani op bezoek.

     Het CDA heeft vandaag een partijcongres in 's Hertogenbosch. Bontenbal heeft moeite om uit te leggen wat de partij nu is opgeschoten met het coalitieakkoord.

     De spanningen in de wereld lopen op. Terwijl de grote oorlogsvloot van Trump in de Perzische Golf en de Arabische zee ligt, zijn er in Iran op meerdere plaatsen explosies. Iran begint dit weekend een maritieme oefening in de Straat van Hormuz. De vloot van de VS waarschuwt voor 'onveilig en onprofessioneel gedrag' van Iraanse schepen, die niet te dichtbij mogen komen. Ongeveer een vijfde van alle wereldwijd verhandelde olie passeert dagelijks de route, vooral bestemd voor de Aziatische markt. Verstoring kan vrijwel direct gevolgen hebben voor de olieprijs. De kans op een vonk in het kruidvat is hemelsgroot.

     De afgelopen twee dagen zijn er geen Russische drone- of raketaanvallen op de Oekraïense hoofdstad gemeld. Daarmee lijkt het alsof Moskou de toezegging nakomt dat Kyiv tot morgen, 1 februari, niet meer wordt gebombardeerd. Anders dan de Amerikaanse president beweerde, namelijk dat deze afspraak voor het hele land gold, blijkt in werkelijkheid dat hij alleen voor Kyiv opgaat. Andere steden in Oekraïne worden nog altijd beschoten. Dat leidt tot uitgebreide stroomuitval in het land en ook in Moldavië, dat ook deels aan het Oekraïense net hangt. Naar het begin van dit kwartaal

Zondag 01-02-2026

Met zijn protestlied 'Streets of Minneapolis' tegen de terreur van ICE, de U.S. Immigration and Customs Enforcement, treedt Bruce Springsteen in de voetsporen van zijn grote helden als Bob Dylan, Woody Guthrie en Pete Seeger, zegt muziekjournalist Leon Verdonschot tegen NOS Nieuws. Dat ben ik met hem eens, in onze generatie van boomers waren er vele. Het lied is volgens hem voor Springsteen-begrippen zeer direct. Zo spreekt de zanger van 'staatsterreur' en noemt hij onder anderen president Trump, minister Noem van Binnenlandse Veiligheid en Trumps topadviseur Miller bij naam. 'Nuance is prachtig', zei Springsteen zelf, 'maar soms moet je iemand op zijn bek slaan'. Hieronder staat de tekst en hierboven een uitvoering die hier op YouTube staat.

 
Through the winter's ice and cold
Down Nicollet Avenue
A city aflame fought fire and ice
'Neath an occupier's boots
King Trump's private army from the DHS
Guns belted to their coats
Came to Minneapolis to enforce the law
Or so their story goes

Against smoke and rubber bullets
In the dawn's early light
Citizens stood for justice
Their voices ringin' through the night
And there were bloody footprints
Where mercy should have stood
And two dead, left to die on snow-filled streets
Alex Pretti and Renée Good

[Chorus]
Oh, our Minneapolis, I hear your voice
Singing through the bloody mist
We'll take our stand for this land
And the stranger in our midst
Here in our home, they killed and roamed
In the winter of '26
We'll remember the names of those who died
On the streets of Minneapolis 

Logo van het Alberta Prosperity Project, dat streeft naar onafhankelijkheid van de staat van Canada.

Maandag 02-02-2026

Een nooit volwassen geworden persoon als Trump weet, naast eigenbelang en schittering (de Nobelprijs!), geen ander ideëele doelstelling te bedenken dan uitbreiding van de VS en de volledige contrôle over het westelijk halfrond. Hij wil Amerika groter maken. Een imperiaal, zelfs semi-koloniaal doel dat in alle vorige eeuwen sinds Rome de politiek van grote rijken beheerste. Behalve Groenland gaat het de Amerikaanse president ook om Canada en Mexico. In de eerste maanden van zijn tweede termijn benadrukte Trump bij herhaling de noodzaak om van de noorderbuur de 51ste staat van de VS te maken. Canada verzette zich, met name onder de huidige premier Mark Carney, die onlangs in Davos furore maakte met een toespraak vóór democratische idealen en een op internationaal recht en samenwerking gebaseerde wereldorde.

     Trump weet dat hij waarschijnlijk in zijn laatste termijn zit. Het is nu of nooit. Dus blijft hij streven naar een groter rijk (net als Poetin en Xi). Wat betreft Canada richt hij zich sinds kort op de staat Alberta aan de westkant. Daar 'voelen de Canadezen zich traditioneel het meest verwant aan de Amerikanen. Dat komt doordat Alberta het centrum is van de Canadese olieindustrie, die floreert op Amerikaanse dollars, en door de culturele overlap. Conservatieve boeren uit de streek refereren graag aan zichzelf als Canadese cowboys', schrijft Sterre Lindhout vanmorgen in De Volkskrant. In Alberta omarmde de conservatieve provinciale premier van de deelstaat Danielle Smith vorig jaar de separatistische beweging. De Financial Times onthulde een dag of wat terug dat leiders van het Alberta Prosperity Project sinds april vorig jaar driemaal een ontmoeting hadden met vertegenwoordigers van Het Witte Huis in Washington. Zij streven naar afscheiding van Canada en onafhankelijkheid voor Alberta. De FT: 'They are seeking another meeting next month with (Amerikaanse -TZ) state and Treasury officials for a 500 billion dollar credit facility to help bankroll the province if an independance referendum - yet to be called - is passed'. (Wel een héél erg hoog bedrag overigens. Er stond inderdaad '500bn'). De beweging heeft medio mei a.s. 177.000 handtekeningen nodig onder een petitie. De bevolkingsomvang is circa 5 miljoen. De beweging lijkt tot op heden niet erg succesvol. Een recente peiling wees uit dat slechts 3 op de 10 respondenten voor afscheiding waren. De verwante separatisten in de oostelijke provincie Quebec verloren dergelijke referenda in 1980 en 1995. Er is een tegenbeweging opgericht, de Alberta Forever Canada campaign. 

Yvonne Hofs maakt in De Volkskrant een analyse van het coalitieakkoord door de partijprogramma's van D66, CDA en VVD naast elkaar te leggen. Het levert een duidelijke conclusie op: D66-premier Rob Jetten gaat leiding geven aan een kabinet dat een groot deel van het verkiezingsprogramma van de VVD gaat uitvoeren. Het gaat dan om: geen hogere belasting voor vermogenden en bedrijven, de hypotheekaftrek blijft, lagere benzineaccijns, geen rekeningrijden, sneller verhogen van de AOW-leeftijd, weinig klimaatbeleid, geen CO2-heffing, vier kerncentrales, een miljard euro subsidie voor fossiele bedrijven, strenger asielbeleid (tweestatusstelsel en de asielnoodmaatregelenwet van Faber), uitstel van halvering van de stikstofuitstoot (strijdig met rechterlijke uitspraak), opening van Lelystad Airport en zo kun je nog even doorgaan. Heel veel VVD-beleid dus. 'Echte D66-elementen in het coalitieakkoord zijn schaars', zegt Hofs. Sander Schimmelpenninck sprak in zijn column gisteren van 'een pijnlijke realitycheck' voor D66-stemmers. 'De pijn wordt geleden door de D66-kiezer'. Ik kan me goed voorstellen dat Klaver op het congres van zijn partij eergisteren om een 'fundamentele koerswijziging' vroeg.

     Dat moet Klaver van Groenlinks/PvdA dus zoveel hij kan zien bij te buigen - als Yesilgöz hem daar de kans voor geeft. Ik neem aan dat de de VVD-leidster het eerst over rechts zal willen proberen met JA21 en de BBB. Ik kan me voorstellen dat Jetten er weinig voor voelt om nóg meer op de rechterflank te leunen en dan nog is GL/PvdA vrijwel onontbeerlijk in de Eerste Kamer. Conflict en verdere stagnatie zitten ingebouwd in het minderheidskabinet.

Vandaag droog met heel wat zon. Naar de sportschool en Albert Heijn. Het wordt weer wat kouder: 6,3 graden. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 03-02-2026

In 2010 sloten Amerika en Rusland het New Start-verdrag over nucleaire ontwapening. Het werd ondertekend door Obama en Medvedev, die toen Poetin verving en 'even' president was en zijn baas premier. Beide landen spraken af niet meer dan 700 intercontinentale ballistische raketten en 1550 kernkoppen te bezitten, net als 800 draagraketten en bommenwerpers uitgerust voor nucleaire bewapening. Hierboven zie je dat het goed werkte. Helaas is dit het laatst overgebleven wapenverdrag tussen de twee landen en het loopt op 5 februari 2026 - overmorgen dus - af. De Russische Federatie wilde wel een jaar verlenging maar is klaar voor de nieuwe realiteit van een wereld waarin er geen beperkingen op kernwapens meer zijn, zegt viceminister Rjabkov van Buitenlandse Zaken. In de VS blijft het stil. 'The Trump administration has said barely anything about New START’s expiration next Thursday', schrijft The New York Times onder de kop 'Let the armsrace begin'. Inderdaad, een jaar geleden zei Trump al tegen de NYT 'If it expires, it expires'. Obama waarschuwde gisteren nog op FB: 'If Congress doesn’t act, the last nuclear arms control treaty between the U.S. and Russia will expire. It would pointlessly wipe out decades of diplomacy, and could spark another arms race that makes the world less safe'. Het lijkt erop dat de leiders van beide kernmachten als macho-kickboksers met een ijzingwekkende 'stare down' bezig zijn. Het ziet er derhalve naar uit dat er na aanstaande donderdag geen afspraken meer zijn om de bewapening met kernwapens te beperken.

Afgelopen nacht hervatte Rusland de bombardementen op Kyiv. Ook andere steden werden bestookt. De aanvallen waren vooral gericht op energievoorzieningen. Honderdduizenden hebben geen stroom en geen verwarming, terwijl de temperaturen barbaars laag zijn en schommelen tussen 15 en 20 graden onder nul. Zelenskly schrijft op X: 'Door de koudste winterdagen aan te grijpen om burgers angst aan te jagen, laat Rusland zien dat het terreur belangrijker vindt dan diplomatie'. schrijft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op X.

Met een half oor volg ik het kamerdebat over het coalitieakkoord met Jetten. De oppositie ter linker en rechterzijde vindt elkaar in kritiek op de bezuinigingen in de zorg en de sociale zekerheid. Met name de schending van het Pensioenakkoord door de voorgenomen versnelling van de verhoging van de AOW-leeftijd wekt verontwaardiging. Jetten kiest als verdedigingslinie: eerst het kabinet aanstellen en dan pas onderhandelen. Het staat niet vast of dat lukken zal. Er is kans dat een kamermeerderheid zich aan het eind van het debatl tegen het AOW-plan keert. Wat doet Jetten dan?, vraagt Wilders. Die vraag ontwijkt de D66-leider. 'We zien aan het eind van de dag of en welke moties worden aangenomen', zegt hij. 'Dan besluiten we wat we ermee doen'.

Vanmorgen droog en bewolkt. Ik loop naar het ziekenhuis om op het lab mijn PSA te laten prikken. Het is alweer drie maanden geleden. Op de terugweg begint het te miezeren. Als ik thuis ben regent het. Mijn oude laptop loopt vast. Gelukkig staat de nieuwe ernaast. Moet wel wennen. Helaas staat na half vijf de uitslag nog niet in mijn online-dossier. Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 04-02-2026

De update voor de maand januari 2026 van de gemiddelde wereldtemperatuur in de lagere atmosfeer, die sinds 1979 wordt gemeten door satellieten, staat op +0,35 graden Celsius boven het gemiddelde van de laatste klimaatperiode 1991 - 2020. Een beetje meer dan de +0,30 graden in december 2025. De lineaire opwarmingstrend vanaf 1979 is nu +0,16 graden per 10 jaar, te verdelen in +0,22 graden boven landmassa's en +0,13 graden boven de oceaangebieden.

Natuurlijk keek in gisteravond laat nog eens in mijn online-dossier in het ziekenhuis naar de PSA die eerder op de dag was geprikt. Hij stond erin. Een verrassing. Mijn PSA was in de afgelopen drie maanden niet verder gestegen. Hij bedroeg 0,30 μg/l, een fractie lager dan de 0,31 μg/l van begin november. Eerder in het jaar waren er twee stijgingen achtereen - verdubbelingen - en dat is verdacht. Ik schrok ervan. Mijn uroloog zal volgende week bellen voor een telefonisch consult. Ik neem aan dat we over drie maanden weer een bepaling zullen doen. Dat heet wawa oftewel 'waakzaam afwachten'.

     Vandaag publiceerde het Integraal Kankercentrum Nederland (IKN) een rapport over de stand van zaken van kanker in ons land. Het aantal gevallen van uitgezaaide darmkanker is ondanks de vergrijzing de laatste jaren gedaald. Dat is het succes van het bevolkingsonderzoek sinds 2014. Het aantal gevallen van prostaatkanker neemt wél toe. Dat komt volgens het IKN omdat het vaak laat ontdekt wordt. Helaas is er daarvoor geen bevolkingsonderzoek, Ik heb destijds - in 2009 - gewoon geluk gehad: mijn broertje belde dat hij het had, toen wij met de boot in Kreta overwinterden. Dan heb ik het ook, was mijn eerste gedachte, en ik liet me terstond onderzoeken in het lokale ziekenhuis. Raak.

Vannacht en vanochtend was het in de noordelijke helft van het land spekglad door dikke ijzel. Ondanks code rood gebeurden er veel ongelukken. Vandaag een zonnige dag; 's middags wordt het ruim 9 graden. Ik zorg voor een rouwadvertentie van het bestuur van de Poëzieroute voor Bert van't Land; die staat volgende week in De Stad Gorinchem. Verder krijg ik mijn oude laptop met vooral veel geduld weer aan de gang. Ik wis alle cookies en veel afbeeldingen. Naar het begin van dit kwartaal

Artists' impression van exoplaneetkandidaat HD 137010 b. ( Credits: NASA/JPL-Caltech/Keith Miller (Caltech/IPAC))

Donderdag 05-02-2026

De Kepler-ruimtetelescoop van NASA werd in 2018 buiten gebruik gesteld omdat de brandstof op was. De missie was erg succesvol; de satelliet vond zo'n 2600 exoplaneten. Nog altijd worden de waarnemingen van de telescoop doorzocht en onlangs werd een verrassende vondst in het materiaal gedaan: een mogelijke rotsachtige planeet die iets groter is dan de aarde en die rond een zonachtige ster draait op ongeveer 146 lichtjaar afstand. De planeet werd HD 137010 b genoemd. Het wetenschappelijk artikel staat hier. De exoplaneet zou zich net binnen de buitenste rand van de bewoonbare zône bewegen en zijn omlooptijd zou ongeveer hetzelfde zijn als die van onze aarde. Helaas is zijn ster HD 137010 koeler en minder helder dan onze zon; het is een zogenaamde K-dwerg oftewel een oranje dwerg Hij heeft een oppervlaktetemperatuur van min 68 graden Celsius, dus als er water is zou het niet vloeibaar zijn, net als op Mars (oppervlaktetemperatuur min 65 graden). Die van de aarde is gemiddeld plus 15 graden. Natuurlijk varieert de temperatuur van een planeetoppervlak sterk in de loop van zijn bestaan, zeker in periodes dat er een atmosfeer is, zoals we de laatste anderhalve eeuw maar al te goed weten door het toegenomen broeikaseffect op aarde. Bovendien is de oranje dwergster waarschijnlijk wel veel ouder dan onze zon, dus zou er meer kans zijn geweest dat er ooit leven is ontstaan. Tot dusver is er niet meer dan één waarneming van de exoplaneet HD 137010 b en is er voorlopig weinig kans op andere, omdat de afstand tot zijn ster groter is dan die van de aarde. Dat houdt in dat planeetovergangen vóór de ster zeldzaam zijn. We moeten wachten tot een volgende generatie van planeetjagers.

Komt er nog een eind aan het schandaal over de rijke Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein? Voorlopig niet, lijkt het. Gisteren kwam het nieuws in de media dat de Poolse president Tusk laat onderzoeken of de man banden onderhield met Russische geheim agenten. Later zei Ron Keller in Pauw & De Wit dat Poetin altijd interesse heeft in 'kompromat'. Nou, dat was er bij Epstein in overvloed wel te vinden. De verdenking bestaat dat hij, tegen betaling, belastend materiaal verzamelde over westerse prominenten. In de dossiers zit een flinke collectie aan potentieel belastende foto’s. Epstein zou daarbij mogelijk ook Poolse en Russische jonge vrouwen of meisjes hebben geprobeerd te ronselen. Uit de duizenden pas vrijgegeven dossiers komt naar voren dat hij jarenlang via zijn netwerk probeerde een ontmoeting te regelen met de Russische president. We denken uiteraard allemaal aan kompromat over Trump. Al vele jaren gaan er geruchten rond over foto's of films van een 'Golden Shower' die hij in Moskou zou hebben gehad. Drie keer raden wat dat is. Lang niet alle dossiers over Epstein werden vrijgegeven en die wel openbaar zijn, zitten vol met onleesbaar gemaakte passages.

Het is vandaag met 3,1 graden in de middag flink kouder dan gisteren. De luchtdruk daalt naar 989 hPa. De weermodellen zijn het opnieuw niet erover eens of er medio febrauri weer een koudedip komt. Wij verwachten vandaag wat pakjes en durven niet te gaan sporten. Ik blijf thuis terwijl Anna in de binnenstad wat boodschappen doet. Naar het begin van dit kwartaal

Vrijdag 06-02-2026

Een volgende uitzakkende lus van de straalstroom met arctische en Siberische koude lucht over Europa blijft hardnekkig terugkeren in de ECMWD-HRES prognose voor medio februari. Eind volgende week dus. In de GFS-prognose is hij minder uitgesproken. Toch vraag je je af wat er deze winter aan de hand is in de noordpoolregio. Een complex van factoren  zou een rol spelen, zoals de arctische amplificatie, de aantoonbare vertraging van de AMOC (o.a. de warme golfstroom), de record-lage omvang van het zeeijs aan de noordpool, de afnemende albedo en de vertraging van de straalstroom. Sommigen veronderstellen dat dit jaar de aanzet laat zien van een kantelpunt.

Het hardnekkige hogedrukgebied boven centraal-Europa houdt oceaandepressies en stormen bij ons weg en dwingt ze in de richting van het Iberisch schiereiland en de Middellandse Zee. Dat gebeurde de laatste dagen met storm Leonardo, die in Portugal, Spanje en Marokko extreme regenval en enorme wateroverlast bracht. Wetenschappers leggen een verband met de opwarming van de aarde, waardoor de atmosfeer meer vocht opneemt. NOS Nieuws geeft in onderstaande afbeelding die situatie weer:

Nederland ligt de hele tijd op de grens tussen de koude en warme luchtmassa's. Het leidt bij ons tot ongewone droogte. Het waterschap in Brabant waarschuwt voor een extreem droog voorjaar, als er niet snel meer regen komt. Na de sneeuwval was er nauwelijks nog neerslag. 'Dat is uitzonderlijk, want juist in de winter valt normaal gesproken veel regen', zegt een woordvoerder.

Gisteren liep het laatste kernwapenverdrag tussen Amerika en Rusland af, maar op de valreep hebben beide mogendheden toch besloten om te gaan praten over verlenging.

Het is vandaag een miezerdag. Het wordt 6,2 graden. Vannacht zal het opklaren en in het weekeinde kan het zelfs lenteachtig worden met temperaturen boven de 10 graden. Terrasweer. In het noorden blijft het flink kouder, de grens tussen warme lucht en de koude uitzakker ligt dwars over ons land 9zie boven). 's Middags ga ik naar de herfenkingsbijeenkomst voor Bert van't Land in de Hipper. De grote zaal zit helemaal vol, Bert was een bekende en gewaardeerde figuur in Gorcum. Naar het begin van dit kwartaal

Zaterdag 07-02-2026

James Hansen is een grote naam in de klimatologie. In 1988 hield hij een beroemd geworden toespraak in het Amerikaanse Congres over de grote gevaren van klimaatverandering. In de context van de klimatologie komt hij regelmatig voorbij in deze kolommen. Gisteren publiceerde hij in een artikel de grafiek hierboven, die erop neerkomt dat nog dit jaar en in 2027 er een zware El Niño zal zijn - zó kort na de vorige! - en vooral dat een wereldwijde opwarming van 2 graden boven pre-industrieel niveau al eind jaren 30 ons zal teisteren. 'The presumed upcoming El Niño will help cement and quantify global warming acceleration, showing that 2ºC global warming is likely to be reached in the 2030s, not at midcentury'. Hansen wordt vaak beticht van 'alarmisme' en dat gebeurt nu ook weer. Ik ben geen partij in dat debat, maar toch verontrust het me zeer. Dit is de samenvatting:

Er zijn meer dergelijke waarschuwingen, bijvoorbeeld hier in een artikel van 4 februari in Arctic News van klimaatblogger Sam Carana. Ook hier geldt dat ik het niet kan beoordelen. Hij en ook Hansen, ze gebruiken allebei openbare en onbetwistbare feitelijke meetgegevens en registraties. Ook de weergave van de prognoses voor een nieuwe El Niño zijn van die overheidsbureaus, in dit geval het Amerikaanse weerbureau NOAA en het Europese weermodel ECMWF. Alleen de extrapolaties zijn van de beide auteurs. Maar die zijn te technisch voor me. Wat je overigens in de grafiek hierboven goed kunt zien is de versnelling van de opwarming vanaf het jaar 2015. Die is nu +0,41 graden Celsius per tien jaar en lijkt consistent. Wat nu? De feiten doorgeven is het enige dat overblijft. Er zijn geen aanwijzingen dat de uitstoot van broeikasgassen daalt. Integendeel. En dan dus plus twee graden ergens tussen 2035 en 2040. De vraag is wat er straks nog van onze wereld overblijft.

Zelensky zei gisteren dat Trump aan zijn land en Rusland een deadline heeft gesteld: in juni moeten beide landen een akkoord voor een bestand hebben gesloten. De besprekingen in Qatar deze week bleven zonder resultaat, behalve weer een uitwisseling van krijgsgevangenen. En als de deadline wordt overschreden? Daarover geen woord. De VS stellen tevens voor om volgende week trilaterale gesprekken tussen de VS, Oekraïne en Rusland in Miami te houden. Zelensky heeft meteen ingestemd.

     Het ISW meldt vandaag dat de Russen een nieuw offensief in Oekraïne plannen 'with their likely limited strategic reserves' voor de komende zomer, vanaf het zuidelijk en/of het oostelijk front. Tenminste, als ze dat voor elkaar krijgen. 'The Russian military likely lacks sufficient reserves to both adequately prepare for such an offensive and achieve the offensive’s objectives, however'. Bovendien hebben ze er nu veel last van dat Elon Musk hun toegang tot de Starlinkverbindingen in Oekraïne volledig heeft weten af te sluiten.

Het is een zonnige dag alsof de lente opeens begint. Ruim elf graden. De zon schijnt en de barometer stijgt. Als ik tussen de middag boodschappen doe is het druk en gezellig in de binnenstad. De terrassen op de Grote Markt zitten vol. Maakt niemand zich zorgen? Morgen zullen er meer wolken zijn. De nieuwe inval van arctische kou in ons land die de weermodellen gisteren voor later in de week voorzagen is nu weer uit de prognoses verdwenen, zowel bij de ECMWF als bij de GFS. Lichte vorst in de nachten is echter niet uitgesloten. Naar het begin van dit kwartaal

Zondag 08-02-2026

De Zuidhollandse tjalk die in de havenkom bij de Peterbrug overwintert moet af en toe naar de overkant om met een lange slang drinkwater in te nemen bij het voorzieningengebouwtje. Lastig, maar vanwege de kans op vorst sluit de havendienst 's winters de tappunten op de steigers af. Het is niet anders. Vandaag weer een stralende, zonovergoten ochtend.

Door de ongewone lange tijd dat er een blokkade van de vertraagde straalstroom is, blijft er al weken een hogedrukgebied boven Centraal-Europa liggen. Het gevolg is dat de gebruikelijke trein van oceaandepressies deze winter niet bij ons over trekt, maar wordt omgebogen naar het Iberisch schiereiland en de Middellandse Zee. Dat legde ik eergisteren uit. Niet zelden groeien zulke depressies uit tot stormen. Dit jaar brengen ze noodweer met grote overstromingen in Portugal, Spanje en Marokko, zoals enige dagen geleden storm Leonardo. Op beelden van lokale media stroomt het water uit de stopcontacten en kruipt via de muren omhoog.  Het was er de natste januari van de afgelopen 25 jaar. Het leidt er zelfs toe dat er minder fruit in onze supermarkten ligt. Ik heb het nog niet gemerkt.

     Inmiddels stapelen de problemen zich op. Vooral boeren maken zich ernstige zorgen. Volgens landbouworganisaties heeft het extreme weer al voor miljoenen schade veroorzaakt aan gewassen. Duizenden hectaren land met onder meer broccoli, wortelen en olijfbomen staan voor langere tijd onder water. Sommigen vrezen dat de voedselvoorzienig zelfs in gevaar kan komen, want de blokkade van de lus van straalstroom gaat nog niet weg. Gisteren trok alweer een nieuwe storm - storm Marta - over het schiereiland met harde wind, veel regen en ook sneeuw. In de zuidelijke regio Andalusië traden rivieren buiten hun oevers en moesten 11.000 mensen geëvacueerd worden. Komende week verwacht men nog meer regen.

     'De grootste rivieren op aarde hangen gewoon in de lucht', kopte de NRC vorige week. Inderdaad, maar ze vallen nu dus niet bij ons naar beneden. 'Door de opwarming van de aarde zal de hoeveelheid overstromingen en overlast door atmosferische rivieren naar verwachting toenemen', schrijft de krant. Het vrijwel altijd droge Spanje is er niet op ingericht. Begrijp het goed: er is niet één reden voor, klimaat is een erg ingewikkeld complex met tal van factoren. Niet alleen bevat een warmere atmosfeer meer vocht, maar hele weerpatronen zoals atmosferische rivieren veranderen van loop door vertraging en blokkades van de straalstroom, polaire amplificatie (versnelde opwarming van de poolgebieden), vertraging van de AMOC (w.o. de warme golfstroom), verlaging van de albedo, sterk toenemende uitstoot van methaan in ontdooiende toendra's, enzovoorts. Multiple earth system amplifying feedbacks heten die. Met een grote kans op het passeren van onomkeerbare kantelpunten. Maar hier op de sluis komen drommen zorgeloze wandelaars langs; genieten van een zonnige dag in februari. Wat is er tegen mooi weer? Niets. Straks gaan ze massaal op televisie naar de Olympische winterspelen in Italië kijken. When will they ever know?

De middag is bewolkt. Het wordt dik zeven graden. De drommen op de sluis minderen niet. Het stokt soms bij de tegel van de fotospot omdat de meesten elkaar willen vastleggen met de Lingehaven op de achtergrond. Voor later. Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 09-02-2026

Waarom willen landen toch kernwapens hebben?, vroeg Anna zich gisteravond af. Omdat verdragen niet voldoende zijn, antwoordde ik, ze kunnen immers geschonden worden. Kijk maar naar Oekraïne. Na de val van de Sovjet-Unie in het begin van de jaren 90 leverde Kyiv al zijn kernwapens uit de Sovjet-tijd in, in ruil voor de belofte van Rusland, de VS en het VK dat het nooit aangevallen zou worden. Dat was het Boedapest-memorandum van 1994 en het gold ook voor Belarus en Kazachstan. Twintig jaar later werd Oekraïne al aangevallen door Poetin en bijna dertig jaar later begon hij een complete invasie. Toen hadden ze in Oekraïne spijt. Het bezit van nucleaire wapens is de enige garantie dat je niet aangevallen zult worden, je valt een land dat kernwapens bezit niet aan als het daarmee terug kan slaan. Mutual Assured Destruction, afgekort MAD. De arsenalen werden gevuld met zóveel kernwapens, dat ze meer dan vijf keer de hele wereld konden vernietigen. De nucleaire verdragen moesten regelen dat er geen vergissingen werden gemaakt en dat er wel wat minder konden zijn.

     Het werkt al bijna 80 jaar. Maar nu komen kernwapens weer in de mode. De nucleaire verdragen verliepen en werden niet verlengd. Verschillende landen willen daarom zelf ook nucleaire wapens hebben om veilig te zijn in deze onzekere tijden, waarin veiligheid niet meer gewaarborgd wordt. De Amerikaanse nucleaire paraplu boven Europa is niet meer betrouwbaar. 'Van de Noordse landen tot Japan, van Berlijn tot Seoul is denken over de noodzaak van kernwapens niet langer taboe', schrijft Arnout Brouwers vanmorgen in De Volkskrant. 'Terwijl Rusland zijn nieuwe hypersonische raketten uitprobeert op Oekraïne, Amerika opnieuw inzet op een sluitende verdediging tegen inkomende raketten (die een paar honderd miljard dollar verder niet zal blijken te bestaan) bouwt China in het geniep lekker door aan zijn silo’s en zijn kernkoppen, en is Noord-Korea door Russische steun helemaal ‘off the hook’ met zijn kernwapenprogramma. En vanwege de steeds hechtere Chinees-Russische strategische band maken de Amerikanen zich zorgen over een oorlog met zowel China als Rusland.'

     De inzet van kernwapens bij conflicten wordt minder ondenkbaar. MAD raakt versleten. Poetin speelt al vier jaar met het idee om tactische kernwapens met beperkt bereik op Oekraïense slagvelden in te zetten, omdat de oorlog stagneert - zie hierboven - en zijn economie begint in te zakken. Een nachtmerriescenario, waar Kyiv sinds de jaren 90 geen verdediging meer tegen heeft en geen antwoord op kan geven. Weinigen verwachten nog een nucleaire respons van de VS; de Europese NAVO-landen kunnen wél met conventionele raketten fors reageren. Zullen de Britten en de Fransen dat doen? Ik twijfel.

     Vandaar dat snel lid worden van de NAVO en de EU door Zelensky essentieel geacht werd. Daar zijn we sinds de Russische schending van het memorandum van 1994 moreel toe verplicht, vond ik altijd. Maar de bescherming door de atoomparaplu van de VS en door artikel 5 van het NAVO-verdrag hangen sinds Trump in de lucht. Europa zal er nog jaren over doen om een geloofwaardig en vergelijkbaar defensie-alternatief te ontwikkelen. Zelensky staat met de rug tegen de muur en dat weten hij en wij. En Poetin en Trump. Vandaar zijn grote behoefte aan een bestandsakkoord met afdoende Amerikaans-Europese veiligheidsgaranties - om de tijd door te komen tot Europa sterk genoeg en bereid is om Oekraïne metterdaad te verdedigen. Hier typte ik per ongeluk haast 'metterdood'. Was ook adequaat geweest.

Supermacht Amerika gedraagt zich op het eigen halfrond ook imperiaal. Cuba raakt steeds meer in het nauw door de boycot op olietoevoer uit Venezuela. Geen enkel land durft meer te hulp te komen, ook de traditionele vrienden Rusland en Mexico. Volgens bondgenoot Rusland heeft het brandstoftekort op het eiland inmiddels een 'kritieke toestand' bereikt en beschuldigt Havana de VS ervan dat het Cuba 'verstikt'.

Vandaag is en blijft het grijs bij maximaal 4,3 graden. Naar de sportschool en de supermarkt. Anna gaat ook nog naar de kapper. Naar het begin van dit kwartaal

De Magelaan-sonde onthult met radar een opening in het Nyx Mons-gebied van Venus een ondergrondse grot, vermoedelijk een lavatunnel. ( Credits: RSLab, Universiteit van Trento)

Dinsdag 10-02-2026

Lavatunnels, ik herinner me niet er ooit van gehoord te hebben. Pyroducts heten ze in het Engels. Ze ontstaan als boven stromende lava door afkoeling aan het oppervlak stolt en een korst vormt, die steeds dikker wordt en tenslotte een hard en stevig dak is. Daaronder stroomt gesmolten lava verder. Als de laatste lava eruit gestroomd is, blijft er een tunnel over. Door vertakkingen kan een groot stelsel van tunnels ontstaan. Je kunt ze op aarde vinden bij vulkanen, maar ook elders zoals op onze maan en op Mars en verder overal op planeten en manen in het zonnestelsel, waar vulkanisme is.

     Nu hebben onderzoekers van de Universiteit van Trento in Italië bewezen dat er ook lavatunnels op de mysterieuze planeet Venus bestaan. Dat is op zich niet verwonderlijk omdat het oppervlak van de planeet gevormd werd door intensief vulkanisme, maar de bodem is niet goed zichtbaar door de dichte atmosfeer. Radarstraling kan helpen, daarom onderzocht NASA’s Magellan-sonde met een synthetic aperture radar (SAR) van 1989 tot 1994 vanaf een hoogte van 295 kilometer grote delen van het Venus-oppervlak. In die gegevens vonden de Italianen onlangs aanwijzingen voor het bestaan van een enorme lavabuis onder de bodem in de regio Nyx Mons. (Nyx was de Grieks/Romeinse godin van de nacht). De onderzoekers interpreteren de structuur als een mogelijke lavabuis (pyroduct) met een geschatte diameter van ongeveer één kilometer, een dakdikte van minstens 150 meter en een lege ruimte van minimaal 375 meter diep. Zó groot zijn de lavabuizen bij ons en elders in het zonnestelsel niet.

Deze dinsdag is een wat sombere dag van miezer. Het wordt iets meer dan 7 graden. In de papieren editie van De Stad Gorinchem staat de rouwadvertentie van de Poëzieroute voor Bert van't Land. Er staat ook een interview in met de nieuwe stadsdichter Esmay Usmany. Ze houdt van poëzie die zichtbaar is op muren, gevels en onverwachte plekken, zegt ze. 'Dat mis ik in Gorinchem'. Opmerkelijk, we hebben toch een van de mooiste poëzieroutes in Nederland. Maar misschien vindt ze die niet mooi genoeg, want verderop zegt ze dat ze ideeën heeft 'om aan de bestaande poëzieroute in de stad een nieuwe laag toe te voegen'. Heerlijk dat de jeugd zich roert, ons bestuur vergrijst, ze is welkom! Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 11-02-2026

Al twee weken is sprake van ongekende regenval op het Iberisch schiereiland. Hierboven zie je hoevéél dat is. In een periode van twintig dagen viel er in het dorp Grazalema, in het binnenland tussen Cádiz en Málaga, evenveel regen als anders in een heel jaar. Meer dan 2000 tot 2500 mm. Een meter meer dan er normaal in een jaar valt. Enige dagen geleden had ik het over 'een atmosferische rivier' en 'een depressie-trein' die ,door de hardnekkige blokkade van de straalstroom een vastliggend hogedrukgebied boven Centraal-Europa creërde, vanaf de oceaan naar het zuiden gedwongen werd. In De Volkskrant van vanmorgen vertelt straalstroom­expert Dim Coumou van de VU Amsterdam, dat het 'een dikke maand geleden begon met een verstoring hoog in de dampkring, van de band winden die rondom de poolcirkel waait en zo de poolkou op afstand houdt'. Die band is de straalstroom, heb ik een paar keer verteld, die te zwak is geworden om de arctische poollucht rond noordpool nog langer op te kunnen sluiten. Oorzaak van de vertraging is de versnelde opwarming aan de polen (polaire amplificatie), die het temperatuurverschil tussen polen en evenaar doet afnemen. De zwakkere straalstroom gaat meer slingeren en vormt uitzakkende lussen met ijskoude poollucht en blokkades boven de continenten van Amerika en Eurazië.

     Het is niet de enige factor. ‘Dit jaar werd gekenmerkt door extreem weinig zee-ijs in het arctisch gebied’, zegt Coumou. ‘En er is bewijs dat dit in elk geval kan leiden tot dit type verstoringen. Maar dit effect is waarschijnlijk klein.’ Ja, op de korte termijn. Maar het arctisch zeeijsvolume is zelfs lager dan ooit gemeten. Met steeds minder zeeijs zal op de wat langere termijn de afnemende ijs-albedo de opname van zonnewarmte aan de polen fors groter maken. IJs kaatst zo'n 80 tot 90 procent van het ingestraalde zonlicht terug. Bij water is dat maar 5 tot 22 procent, de rest warmt de poolzeeën op. Een andere factor van belang is die van het sterke broeikasgas methaan dat in de atmosfeer stroomt uit smeltende toendragebieden. Die uitstroom blijkt veel groter te zijn dan de modellen voorspellen.

De oceaandepressies krijgen de komende dagen een meer oostelijker koers en zullen nu ook ons land bereiken, want het hogedrukgebeid boven het midden van Europa schuift wat verder naar het noordoosten. Volgens de weermodellen is er nog steeds kans dat het terug zal keren. Vandaag is het een regenachtige dag bij ruim 9 graden. Pas in de middag wordt het droog. Veel neerslag is ons deel in de dagen die komen met in het weekeinde wat vorst in de nacht.

Het heeft lang geduurd maar eindelijk lijkt de nieuwe influenzagolf door te breken. De griepepidemie is vandaag zelfs officieel begonnen, meldt het RIVM: 59 op de 100.000 mensen bezochten hun huisarts met griepachtige klachten. De week ervoor ging het nog om 51 op de 100.000 mensen. Drukte in de ziekenhuizen. Het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht stelt noodgedwongen enkele operaties uit omdat het er door de griep drukker is dan normaal. Tja, toch maar sporten morgen. Naar het begin van dit kwartaal

Uit de klimaateffectatlas: ons huis en onze straat blijven droog bij een hevige bui van 140 cm in 2 uur bij het huidige klimaat.

Donderdag 12-02-2026

De zware oceaandepressie waar ik het gisteren over had, is nu boven Frankrijk en de Pyreneeën uitgegroeid tot een storm met de naam Nils. Hij raast met windstoten tot 160 kilometer per uur over Zuid-Frankrijk en de Pyreneeën en gaat gepaard met hevige sneeuw- en regenval. Er zijn veel overstromingen en lawines, er is een man om het leven gekomen en ook raakte iemand zwaargewond. Door het noodweer zitten 850.000 huishoudens zonder stroom.

     Bij de lectuur van het boek 'Klimaatgetto's' van de journaliste Christel Don (Mazirel, 2025) leerde ik de website Klimaateffectatlas kennen. Daarop vind je uitgebreide informatie en kaarten over de klimaatrisisco's die je huis, je straat, je buurt en je woonplaats lopen, nu en in de toekomst. Het gaat om de effecten van hittegolven, extreme regenval, overstromingen, grondwaterhoogten (i.v.m paalrot in de fundering van je huis) en dergelijke. Er is heel veel te vinden, zoals de kaart hierboven. Je kunt ver inzoomen. Dat laat zien wat er bij ons in boven- en benedenstad gebeurt als er in deze tijd een extreme regenbui valt van 140 cm in 2 uur. Je ziet dat ons huis - in het rode crirkeltje - droog blijft. Dat komt omdat het op de dijk van de Linge staat. Die dijk strekt zich aan beide kanten van de haven uit. Straten als het Eind, Langendijk, Kortendijk aan onze kant en aan de andere kant de Kriekenmarkt, Appeldijk en Havendijk blijven droog. De namen zeggen het al. Dat geldt niet voor straten verderop als de Boerenstraat, de Molenstraat (links) en de hele Kalkhaven (rechts). Die lopen onder omdat het water niet snel genoeg weg kan

     Op de atlas is veel meer te zien. Bovendien kun je nagaan hoe het er in 2050 en 2100 allemaal uitziet. Ik zal er nog wel op terug komen, met name wat betreft het risico op overstroming bij extreme waterafvoer in de Merwede. Ik vermoed dat dat ons grootste risico is.

Vanmorgen regent het maar de buien trekken weg. Het voelt buiten aangenaam; het wordt bijna 10 graden. We gaan naar de sportschool en de supermarkt. Daarmee trotseren we de kans op griep. Wie weet hebben we het al gehad. Ach, luchtweginfecties zijn haast niet te vermijden. In elk geval kregen we in het najaar de jaarlijkse vaccinatie. Anna heeft vanmiddag haar jeugdvriendin Jannie op bezoek. Gisteren was er bericht van onze scheepsmonteur Cedric in Oostende. Hij kreeg nu pas het bestelde membraan binnen voor de kapotte bilgepomp. Cedric hoopt hem er dit weekeinde te repareren.

     We krijgen bericht van Odido dat ze een cyberaanval ondergingen. Het is ook in het nieuws. We hebben onze telefoons, televisie en internet via hen. 'Op basis van het onderzoek denken we dat jouw gegevens mogelijk zijn geraakt'. Ik heb geleerd om eerst te checken of het toch geen fake-emailbericht is. Nee, het mailadres is correct. De inbraak was al in het afgelopen weekeinde. Wat hebben de criminelen buitgemaakt? Klantgegevens. Dat is nogal wat. Er stonden meer dan 6 miljoen klanten in hun systeem. 'Onder de klantgegevens vallen onder meer volledige naam, adres en woonplaats, telefoonnummer, klantnummer, e-mailadres, rekeningnummer, geboortedatum en nummers en geldigheidsdatum van identiteitsbewijzen zoals paspoort of rijbewijs'. Dus geen wachtwoorden, scans van ID-bewijzen of belgegevens. Nu moet je extra alert zijn op ongebruikelijke berichten, fishingmails en andere fraudepogingen van lieden die zich als Odido voordoen. Check altijd het emailadres en klik niet zomaar op een link. Hier vind je meer informatie. Naar het begin van dit kwartaal

Een beeld van de hypothetische Dinosauroid van Dale Russell in het Dinosaur Museum, Dorchester, Dorset, Engeland. (image: Wikipedia)

Vrijdag 13-02-2026

We bestaan bij toeval, zowel individueel als collectief. Dus als soort. Het is een geliefd thema van me. Rond de 65 miljoen jaar geleden trof een grote meteoriet het Mexicaans schiereiland Yucatan en die inslag leidde tot massaal uitsterven van de dinosauriërs en vele andere soorten. Dat gaf ruimte voor de evolutie van de insecten, amfibieën en zoogdieren, de laatsten waren een soort van kleine, schichtige dieren die tot aan dat tijdstip in een evolutionaire niche leefden. Inslag, extinctie en evolutie leidden uiteindelijk tot de mens. Maar als het enorme brok ruimtepuin voor een minimale fractie een andere baan had gehad en de aarde had gemist, hoe zou de evolutie dan zijn verlopen? Zouden de overheersende en succesvolle dino's tenslotte ook intelligentie en bewustzijn hebben ontwikkeld? En zouden de zoogdieren blijvend zijn voortgesukkeld in hun niche?

     In 1855 vond men in Montana resten van een sauriër met in verhouding een veel te groot hoofd, de Troödon. Hij lijkt wat op een vogel (onze vogels zijn verwant aan de dinosauriërs). Niet lang daarna werden in de rest van de 19e eeuw de theorieën over natuurlijke selectie en de evolutie van soorten door Darwin en anderen bedacht en ontwikkeld, en ontstonden in de loop van de 20e eeuw ideeën waarin de dino met het grote hoofd een rol speelde. Dat hoofd en zijn hersenpan waren maar liefst vier- tot zesmaal zo groot als die van de andere sauriërs met dezelfde lichaamsgrootte. De Canadese palaeontoloog Dale Russell (1937 - 2019) viel het op dat er in dinosaurusskeletten over miljoenen jaren een duidelijke, gestage groei was te zien van de encefalisatie-quotient, een maat voor het hersenvolume ten opzichte van het lichaam. Die trend had zich kunnen voortzetten als er geen massa-extinctie was geweest door het Yucatan-incident. Dan had de Troödon misschien door kunnen evolueren tot een intelligente, rechtopgaande soort. De Dinosauroid.

     Russell maakte zelfs een model van de hypothetische afstammeling, dat te zien is in het Dinosaur Museum in Dorchester (foto hierboven). Zijn dinosauroïd heeft aan iedere hand drie vingers, net als zijn voorouder de Troödon. Russell berekende dat de inhoud van zijn hersenpan moest zijn uitgegroeid tot 1100 kubieke centimeter, vergelijkbaar met die van de moderne mens. Wie weet zou hij nog steeds eieren hebben gelegd en bebroed? Critici noemden het model 'verdacht menselijk'. Maar kijk eens naar die ogen! En de bek c.q. de mond! Duidelijk van een reptiel, ik zie er toch een alien in, een buitenaards wezen maar dan eentje die gewoon hier op aarde had kunnen ontstaan. Het maakt je ervan bewust dat intelligent leven in het universum gigantisch van ons kan verschillen - en hoeveel toeval er in het spel is.

     Misschien kunnen we proberen dat museum te bezoeken, als we komende zomer langs de Engelse zuidkust varen. Kunnen we meteen bij Stonehenge langsgaan, dat ligt er niet ver vandaan. Bijvoorbeeld vanuit Weymouth, dat we goed kennen.

De cyberdiefstal van gisteren bij Odido is een van de grootste datalekken die Nederland ooit heeft meegemaakt, zo blijkt. Deskundigen doen er tamelijk rustig over. Het is niet zo dat er nu meteen meer fraudepogingen komen, zeggen ze. Onbekend is of de criminelen losgeld hebben geëist. Opmerkelijk dat ze überhaupt binnen konden komen bij Odido. Bronnen melden aan de NOS dat het ze op klassieke wijze lukte: ze kwamen binnen door in te loggen op het account van individuele medewerkers van de klantendienst. Het wachtwoord wisten ze te verkrijgen via phishing, dat wil zeggen het per mail ontfutselen van inloggegevens. Niet goed opgelet, gewoon een of meer menselijke fouten. Daarna 'belden de criminelen de medewerkers op en deden ze zich voor als de ICT-afdeling van Odido. Daarbij wisten ze hen ertoe te verleiden om hun frauduleuze inlogpoging goed te keuren en zo een extra beveiligingsstap te omzeilen. De accounts van meerdere medewerkers zouden op die manier zijn gehackt. Nadat de criminelen wisten in te loggen, zijn ze geautomatiseerd data van klanten uit het systeem gaan opslaan'. Enfin, ik heb nog niets raars in mijn emailbox gevonden.

Het is vandaag een rustige dag. 's Ochtends wat zon, 's middags bewolkt bij 4,5 graden. Anna krijgt bezoek van haar vriendin van de Schuttersgracht. De rare weersituatie duurt nog. Het noodweer in Frankrijk, Portugal en Spanje vergde gisteren meerdere doden en gewonden en veel schade. Storm Nils trok verder de Middellandse Zee op en maakte ook slachtoffers in ItalIë. Naar het begin van dit kwartaal

De locatie van de Thwaites gletsjer en ijsplaat, en de geschatte locatie van het boorgat. ©theworld.org/KNMI

Zaterdag 14-02-2026

Op gezette tijden heb ik de afgelopen jaren mijn zorgen geuit over het smelten en afkalven van de grote Thwaitesgletsjer in het westen van Antarctica. Zijn oppervlakte is 192.000 vierkante kilometer, dat is ongeveer 4,5 keer zo groot als Nederland. Als de gletsjer volledig zou afsmelten, dan veroorzaakt dat een wereldwijde zeespiegelstijging van ongeveer 65 cm. Sinds de jaren 80 smelten de ijskappen en de gletsjers aan de polen versneld af. Omdat de Thwaites zó groot is, draagt hij flink bij aan de massabalans over de hele wereld en - door de eigenaardigheden daarin - heeft dat vooral grote gevolgen voor de Nederlandse kust. Zeespiegelstijgingen zijn niet gelijkmatig over de wereld verdeeld. Smeltende gletsjers en ijskappen verminderen de druk waarmee het kilometersdikke ijs op de aardkorst drukt. De zwaartekrachtveranderingen - het gravitatie-effect - hebben wereldwijde effecten, zowel dalingen als stijgingen van de bodem. Bovendien fungeert de Thwaites als een barrière voor de gletsjers en de ijskap die erachter liggen. Wanneer de barrière wegvalt, zal het afsmelten van die gletsjers sterk versnellen en kan de hele ijskap instorten. Men noemt de Thwaites daarom ook wel de Doomsday gletsjer.

Het KNMI publiceert deze week een artikel over de gletsjer 'Unieke metingen bevestigen de kwetsbaarheid van de Thwaites gletsjer'. 'Voor het eerst zijn metingen gedaan van zeewater onder het diepste punt van de drijvende ijsplaat van Thwaites. De metingen tonen aan dat warm zeewater doorsijpelt tot aan de rand van de gletsjer. Ze bevestigen eerdere berekeningen met klimaatmodellen en tonen aan dat de oceaan de gletsjer op het meest kwetsbare punt doet smelten'. De verontrustende metingen staan in een artikel van een jaar geleden in 'The Cryosphere': 'Present-day mass loss rates are a precursor for West Antarctic Ice Sheet collapse'. Het KNMI-artikel legt uit hoe dat werkt met behulp van het plaatje hieronder:

Een schematische doorsnede van de Thwaites gletsjer en ijsplaat, met de locatie van het boorgat en de metingen. ©KNMI

Cruciaal is de bepaling van de drijflijn: waar en hoe snel smelten ijsplaten door warm zeewater? In West-Antarctica drijven de ijsplaten in zeewater dat een paar graden warmer is dan het vriespunt. Hoever dringt dat warme water door onder de ijsplaten van de Thwaites? Om dat te meten lukte het de onderzoekers onder barre omstandigheden vanaf het oppervlak een boorgat te maken van 30 centimeter doorsnede en 1000 meter diepte en daar hun apparatuur door te laten zakken. De metingen bevestigen deze week dat het zeewater aan de drijflijn ongeveer even warm is als het diepe, warme zeewater voor de ijsplaat. Dat komt overeen met de uitkomsten van de computermodellen die men tot dusver heeft ontwikkeld. De conlcusie: de Doomsday gletsjer is uitermate kwetsbaar aan het worden.

Nachtvorst in de afgelopen nacht, Na een paar bewolkte uren klaart de hemel helemaal op en de rest van de dag is uitbundig zonnig. Koel is het wel: een oostelijke wind bij 2,3 graden. Het is Valentijnsdag. Mijn kaart staat bij haar ontbijtbordje. Vanmiddag zien we de Gorcumse carnavalsoptocht over het Eind passeren. Ik tel 10 wagens. Praalwagens kun je het niet noemen. Het Gorcums caranaval heeft jaren gepieterd; nu lijkt het wat op te leven. In het zuiden is het feest. De treinen voeren tienduizenden uit het noorden naar en terug van de steden in Brabant en Limburg. In de rijtuigen blijft een vuilnisbelt achter: lege blikjes bier en confetti, tot pizzadozen en braaksel.

     's Middags krijgen we bezoek van Barbara, Nikita & Denzel met Zaila en Alani, Esri & Ruiz en Tessa met Lina-Mae. Gezellig. Morgenmiddag mogen we sneeuw verwachten. In het hele land geldt dan code geel. Naar het begin van dit kwartaal 

Zondag 15-02-2026

Gisteren verscheen de nieuwe prognose van het Climate Prediction Centre van de Amerikaanse NWS. Die zegt dat de zwakke La Niña van vorig jaar in de komende drie maanden zal verdwijnen en dat de kans op een nieuwe El Niño deze zomer 50 tot 60 procent is. Dat zie je in het staafdiagram hierboven. Tussen beide is het neutraal. De temperaturen in de Stille Oceaan zijn langs de equator aan het opwarmen. De nieuwe El Niño komt nogal snel na de vorige; gemiddeld zit er drie tot zeven jaar tussen de Niño's en de laatste was in 2023/2024. Sommige wetenschappers verwachten dat het in 2026 en 2027 bijzonder warm en droog kan worden. De uitzonderlijk sterke El Niño van 1997–1998 leidde wereldwijd tot hittegolven, overstromingen en droogtes. Eentje schrijft: 'Het verschil met eerdere El Niño-jaren is dat de “achtergrondtemperatuur” nu al merkbaar hoger ligt door klimaatverandering. Elk nieuw warm signaal weegt dus zwaarder door. Klimaatdiensten waarschuwen dat 2026 daardoor bij de heetste jaren ooit gemeten kan horen, mogelijk dicht bij 1,5°C boven het pre-industriële niveau'. Dat kan ook voor 2027 gelden, want een nieuwe El Niño zal in dat jaar nog doorwerken.

Vannacht 3,5 graad vorst bij heldere hemel. Na een zonnige ochtend trekt bewolking binnen na het middaguur. Het is dan nog geen +3 graden. Veel wandelaars over de sluis in de ochtend; nu is het uitgestorven. We zitten te wachten op het sneeuwfront. Dat komt eerst over Zeeland en trekt dan in noordoostelijke richting over de rest van het land. Op veel plaatsen zal voor een tijd een sneeuwdek van 3 tot 5 centimeter liggen, waarvoor het KNMI voor het hele land code geel afgaf.  In de loop van de avond gaat in Zeeland de sneeuw over in regen. Het laatste speldenprikje van de winter? Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 16-02-2026

Vanaf half vijf sneeuwde het, eerst fijn, daarna met grotere vlokken. Het ging de hele avond door. Een enkele strooiwagen, maar nauwelijks verkeer. Het sneeuwde in het hele land. In Limburg sloot men een aantal carnavalstenten omdat het tentdoek scheurde door het gewicht van de sneeuw. In het Zeeuwsvlaamse Hulst konden de praalwagens vanwege de gladheid niet verder. Men kreeg de wagens niet meer voor- of achteruit. Die moesten onder bewaking de hele nacht blijven staan. In Helmond hadden ze ook leut. Verschillende carnavalswagens kregen een bekeuring omdat hun wagens geen kenteken hadden.

Ergens vannacht gaat de sneeuw over in regen. Die heeft vanmorgen alles weer uitgewist; het is droog met wolken en wat zon. Een jongen van de groendienst komt de winterviolen bijvoeden. Het gaat niet erg goed met ze dit jaar; ze hangen en liggen klein en slap in de bakken. De glazenwasser komt langs en wij gaan naar de sportschool en de supermarkt. Buien en soms zon. Het wordt ruim 6 graden. Veel tijd gaat zitten in de voorbereiding van de ALV van onze VVE op 4 maart a.s. Ik verlang naar het voorjaar en naar de boot. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 17-02-2026

De onbehaaglijkheid van de wereld neemt maand na maand toe. Het is een rampzalige koers met onheil op de korte en de lange termijn. Voor de korte termijn een 'pandemie van wetteloosheid', zoals ik van de week ergens las. Voor de langere termijn de hel van uit de hand lopende klimaatopwarming.

     Deze week schrapte Trump de basis onder het Amerikaanse klimaatbeleid, de endangerment finding. Dat is de officiële erkenning dat klimaatverandering gevaarlijk is. De regering in Washington 'stelt nu dus luid en duidelijk dat klimaatverandering geen risico vormt voor de gezondheid en welvaart van Amerikanen, ondanks het overweldigende wetenschappelijke bewijs over de gevaren van het veranderende klimaat', schreef Nu.nl. Daarbij komen er meer en meer indicaties dat de opwarming van de wereld in een versnelling zit. Kijk naar de grafiek hierboven, waarin op basis van metingen de berekende trendverandering in de gemiddelde wereldtemperatuur sinds 1880 wordt getoond door Jeff Berardelli, een topspecialist in de klimatologie. 'I can give you a whole disertation about what's happening. I won't. I'll make it simple. It's mainly forced warming from greenhouse gas/carbon pollution emissions, and related feedbacks (clouds/ ice/forests)'. De oorzaak ligt niet in natuurlijke processen, waarschuwt hij. 'Natural causes may spike the football every few years due to transitions to El Niño and create a new plateau, but natural forcing always goes both ways. Greenhouse gas forcing only goes one way. That's up'.

Steeds vaker valt de arrogantie in de houding van Trump me op. Als leider van de grootste supermacht ter wereld heeft hij alleen maar belangstelling voor de andere grootmachten. Opnieuw zet hij Zelensky aan - en niet Poetin - om concessies te doen bij de nieuwe onderhandelingen met Rusland die vandaag begonnen in Genève. De Oekraïense leider begon te schuiven maar Poetin deed nog geen enkele concessie. Europa zit er in Genéve niet eens bij. Ook met president Xi van China lijkt hij een deal te willen maken via Taiwan - een deal over wapenleveranties aan Taipei waar het eiland ook niet bij zit. Amerikaanse onderhandelingen met China over de verkoop van wapens aan Taiwan zijn in tegenspraak met Amerikaans beleid dat sinds 1982 aan de basis ligt van de relaties tussen de VS en Taiwan, schrijft De Volkskrant. In de zogeheten Zes Garanties zegde de VS aan Taipei toe dat het niet met China in gesprek zou gaan over dat onderwerp. Ergens schreef ik vorig jaar dat de drie supermachten hun zaken onderling zullen gaan regelen en dat ze internationale rechten negeren en afspraken met andere landen minachten. Inderdaad, een pandemie van wetteloosheid.

Het is een dag van buien en zon bij ruim 7 graden. Ik stuur mijn 'Angolees dagboek' (Uitgeverij Ordeman, 1976) en het derde deel van mijn romantrilogie op naar het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam. Daar willen ze een nieuwe collectie opzetten in hun archief over anti-apartheid en zuidelijk Afrika: ARCH04878 over de Nederlandse artsen die in de jaren 70 werkten voor de MPLA in Angola. Daar was ik er toen één van. In de komende weken zal ik ze meer materiaal uit die tijd sturen dat ik nog heb. Het lijkt me de beste plaats voor die spullen. Naar het begin van dit kwartaal

Geoïdevariaties van het zuidpoolgebied in termen van zwaartekracht voor 65 en 40 miljoen jaar geleden, plus 2 voor het heden met plaatsen met hogere (rood) en lagere zwaartekracht (Ma = Mega-annum; bron van de afbeelding Scientific Reports)

Woensdag 18-02-2026

Dat de zwaartekracht aan het oppervlak van de aarde plaatselijk sterk kan verschillen, is een intrigerend feit. Het is aangetoond dat verschillen in zwaartekracht invloed hebben op de zeespiegel. Het niveau van het zeewater op willekeurig welke plek wordt bepaald door meerdere factoren zoals windrichting, getijden, watertemperatuur (thermische expansie) en zoutgehalte. Zou je al die factoren weg kunnen halen, dan bleef alleen de zwaartekracht over. Die trekt ook aan de waterkolom. Als je in een zee of oceaan de niveaus met dezelfde zwaartekracht met elkaar verbindt, dan krijg je een oppervlak dat een geoïde wordt genoemd. Het is een soort golvend heuvellandschap waar op elk punt de richting van de zwaartekracht als het ware 'meegolft' omdat die altijd loodrecht op de geoïde ter plaatse staat. De sterkte van de zwaartekracht wordt vooral bepaald door de massadichtheid van de aarde op iedere plek. Dat kunnen bergen zijn of diepe oceaantroggen en daarom staat de richtingpijl van de zwaartekracht vaak scheef. Een geoïde heeft over de hele Aarde gemeten veel bulten en dalen. (Dit was het moeilijkste deel van dit stukje).

     We weten dat er onder Antarctica een 'gravity hole' bestaat, een enorme holte waar de zwaartekracht laag is. In de Indische Oceaan is er ook zo'n gebied. Op zulke plaatsen is het zeeniveau beduidend lager. Onder Antarctica is de zwaartekracht het zwakst. Omdat er minder wordt getrokken aan de waterkolom is de zeespiegel rond het continent lager dan elders. Lager? Ja, want het water in de kolom stroomt weg naar gebieden waar de zwaartekracht sterker is.

    Recent geologisch onderzoek laat zien hoe tergend langzaam die 'zwaartekrachtholte' ontstond door rotsbewegingen in de aardkorst in de loop van tientallen miljoenen jaren. Zie de afbeelding hierboven. Dat proces blijkt invloed te hebben op het klimaat van het ijzige continent en de dikte van de enorme ijskappen op Antarctica. 'If we can better understand how Earth's interior shapes gravity and sea levels, we gain insight into factors that may matter for the growth and stability of large ice sheets', zegt de Italiaanse leider van het onderzoek. Daarbij gebruiken ze een enorme database van wereldwijd aardbevingsonderzoek om de driedimensionale structuur te reconstructueren van het inwendige van de aarde. Een soort MRI van de aardbol, waarmee ze inzicht kregen in veranderingen van de geoïde - de zwaartekrachtkaart - van de aarde over de achterliggende 70 miljoen jaren. De tijd van de dinosauriërs.

     Sindsdien wisselden langdurige ijstijden zich af met korte interglacialen. De Melankovic-cycli en de veranderingen in de koolstofcyclus en het gehalte aan broeikasgassen in de atmosfeer. Het wereldwijde klimaat en de hoogte van de zeespiegels veranderden mee. Het model laat zien dat de zwaartekrachtholte onder Antarctica aanvankelijk nog veel zwakker was en vanaf 50 tot 30 miljoen jaar geleden sterker werd. De tijdstippen overlappen met belangrijke wijzigingen in het klimaat op Antarctica en de omvang van de gigantische ijsplaten op het continent. Men hoopt een verband te ontdekken tussen veranderingen in de geoïde ter plaatse en het afsmelten van de ijsplaten. Nota bene: verlaging van het zeeniveau bij Antarctica wekt massale zeestromen op naar zeegebieden waar een sterkere zwaartekracht is. Zoals op het noordelijk halfrond. Wat ik ook zie is hoe razend ingewikkeld het allemaal is.

Vannacht geen vorst meer, overdag wordt het nog geen 3 graden. Het is overwegend bewolkt met zonnige perioden. In het zuidwesten van Europa houdt het extreme regenweer aan. Twee weken van noodweer heeft in het noorden van Portugal voor miljoenen euro's schade aangericht. Akkers staan onder water door de overstroomde rivieren en de hevige stormen met windstoten tot 200 kilometer per uur hebben veel constructies vernield. Veel boeren vragen zich af of ze nog een toekomst hebben. Er zijn overstromingen in het westen en zuidwesten van Frankrijk. Omdat het ook daar al wekenlang regent is de bodem verzadigd geraakt en kan geen nieuwe regen meer opnemen. Later vandaag zal storm Pedro de Atlantische kust en Bretagne bereiken, met opnieuw zware regenval en harde wind. Autoriteiten in de kustgebieden waarschuwen voor hoge golven en nog meer wateroverlast. Naar het begin van dit kwartaal

Donderdag 19-02-2026

Bij het opstaan begint het vanochtend meteen te sneeuwen. Natte sneeuw, het blijft niet liggen. Erg vies weer, we gaan maar niet naar de sportschool. Het sneeuwen duurt tot bij elf uur, dan is het bijna droog. Er komt flink wat wind achter het front aan. Het is de aanzet voor een weersomslag. De komende week kunnen we dagen met 15 graden krijgen.

Het dagelijks nieuws kabbelt over het scherm. In Frankrijk werd een weerrecord gebroken: het regent er al 35 dagen, méér dan een maand. Het vorige record was niet oud: 32 dagen in 2023. Men vreest voor nog meer overstromingen, want het blijft nog even regenen. In het weekeinde wordt het wel droger.

     De griepgolf zet door. Volgens het RIVM bezochten afgelopen week 68 op de 100.000 Nederlanders de huisarts met griepachtige klachten. De week ervoor waren dat 62 op de 100.000 mensen. De ziekenhuizen hebben het drukker dan anders. Mischien maar goed dat we niet gingen sporten. Ach, morgenochtend zullen we het wel doen.

     In het begin van de ochtend is mijn website ineens niet bereikbaar. In plaats daarvan verschijnt de tekst: 'FORBIDDEN. You don't have permission to access this resource. Apache Server at sailing-dulce.nl Port 443'. Een storing bij Maakum, mijn webhoster. Lezers kunnen er niet bij en ik ook niet. Even voor half twaalf hebben ze het probleem opgelost.

     De kranten melden dat Jan Timman overleed op 74-jarige leeftijd. Een legende. In de jaren 80 was hij op één na de beste schaker van de wereld. Nummer 1 was toen Karpov. In die jaren schaakte ik zelf nog zonder veel succes. Voor de aardigheid had ik een schaakcomputertje, waar ik altijd van verloor. Geen idee waar dat ding gebleven is. Na Max Euwe kwam niemand zo dicht bij een wereldtitel als Timman. Hij was al langere tijd ziek.

     Rond het middaguur komt het nieuws dat de voormalige Britse prins Andrew is gearresteerd. Op zijn verjaardag. De politie verdenkt hem van een ambtsmisdrijf. Hij zou als handelsgezant in 2010 staatsgeheimen en vertrouwelijke documenten hebben doorgebriefd aan Jeffrey Epstein.

Ruzie tussen Oekraïne en de EU-staten Hongarije en Slowakije. De vijand van Poetin en van zijn vrienden in de Unie. Tijdens de de terreurbombardementen op de energieinfrastructuur van Oekraïne hebben de Russen ook de Droezjba-pijpleiding met een drone-aanval beschadigd - per ongeluk of expres. Het is de pijplijn waardoor beide landen nog altijd olie uit Rusland ontvangen. De premiers Viktor Orbán en Robert Fico leggen de schuld echter niet bij de agressor, maar bij Kyiv. Nog steeds zijn ze daar voor 80 procent van afhankelijk. Hoewel het land de koudste winter doormaakt sinds het begin van de oorlog hebben beide landen nu de export van diesel aan Oekraïne gestaakt. De Hongaarse regering overweegt nu ook de export van elektriciteit en gas te staken als er geen olie wordt geleverd. Hoog tijd dat Brussel de regeringen in Boedapest en Bratislava tot bezinning dwingt. Want er is ondertussen een alternatieve route: de Adria-pijplijn die olie van de Italiaanse havenstad Triëst kan aanvoeren via een aftakking in Kroatië. De inbedrijfstelling duurt enkele weken. In de tussentijd kunnen de landen hun reserves benutten.

     Maar er is sprake van onwil. In een recent rapport laat de gezaghebbende denktank Centre for the Study of Democracy zien dat het importeren van Russische olie door beide landen geen noodzaak is, maar een beleidskeuze. Het dient de belangen van het Hongaarse oliebedrijf MOL, dat ook eigenaar is van Slowaakse raffinaderij Slovnaft. MOL is nauw verweven met de kringen rondom Orbán. Er is hoop. In april zijn er parlementsverkiezingen in Hongarije. Voor het eerst loopt Orbán het risico die te verliezen van de opkomende, Eurogezinde polticus Peter Magyar. Naar het begin van dit kwartaal

De GIUK-gaps. (bron: Wikipedia)

Vrijdag 20-02-2026

Gefascineerd zag ik deze week in het VPRO-programma Bureau Buitenland hoe er een fictief scenario werd nagespeeld, waarbij Trump niet alleen Groenland maar ook IJsland bezette. Nota bene: IJsland heeft geen leger maar is wel lid van de NAVO. Zelfs een van de oprichters. NRC-journalist Maarten Schinkel schreef het scenario 'De dag dat Trump meer dan Groenland opeist'. Het gaat om de beheersing van de belangrijke GIUK-corridors, die ter weerszijden van IJsland de verbinding vormen tussen de Noordelijke IJszee en de Atlantische Oceaan. Die doorvaarten zijn onmisbare routes voor de Russen (en de Chinezen). Ik schreef er onlangs over. In fase 1 van dat scenario schrijft Trump op zekere dag op zijn TruthSocial plompverloren dat Amerika beide eilanden overneemt. Op hetzelfde moment lopen er al groepen VS-militairen op de vliegvelden van Nuuk en Reykjavik rond. Beide luchthavens worden niet of nauwelijks bewaakt, dus de Yankees worden niet ingesloten en gearresteerd. Zo gemakkelijk gaat het, is de suggestie. Je denkt dat er een onmiddellijke reactie uit de rest van de NAVO zal komen, maar dat kan niet. In een direct erop volgende fase legt Amerika de volledige digitale communicatie van het bondgenootschap stil. De NAVO-landen zijn machteloos en Brussel ook.

Het scenario maakte indruk op me. Het lijkt me voldoende realistisch om er rekening mee te houden. Bedenk wel dat Trump in Davos IJsland letterlijk noemde. Niet één keer maar meerdere malen. Ik was vermoedelijk niet de enige die toen meende dat de president Groenland en IJsland door elkaar haspelde, maar dat was bepaald niet het geval. Hij zei IJsland en bedoelde IJsland. Ik vermoed dat verschillende overheden, geheime diensten, hoofdkwartieren en denktanks in het westen - en oosten - dat zeker snapten. In hoeverre dat uitmondt in concrete voorbereidingen, weten we natuurlijk niet. Daar loopt men niet mee te koop. Autocraten zijn nu eenmaal niet te vertrouwen. Trump niet en Poetin uiteraard ook niet.

Potentaten kunnen de werkelijkheid niet altijd naar hun hand zetten. Ze kunnen wel een hoop rotzooi maken. Poetins inschatting in 2022 dat Oekraïne een gemakkelijke prooi zou zijn bleek niet uit te komen. Nu zit hij met een oorlog die hij niet kan winnen. Trumps inschatting dat hij de wereld kan regeren met behulp van invoertarieven wordt vanmiddag aan barrels geschoten door het Amerikaanse hooggerechtshof. Dat spreekt zojuist uit dat die tarieven 'onwettig' zijn. Alle opgelegde tarieven worden meteen teruggedraaid. Wie had dat gedacht, de president krijgt een geweldige draai om zijn oren van zijn 'eigen' hooggerechtshof. De uitspraak bevestigt dat de Amerikaanse grondwet bepaalt dat het aan het Congres is om heffingen op te leggen en regels op te stellen voor buitenlandse handel. Zijn tarieven voorleggen aan beide huizen deed de president niet. De consequenties zijn enorm: de Amerikaanse overheid inde tot dusver naar schatting ruim 175 miljard dollar aan invoerheffingen. Ze vormden de dekking voor de belastingverlagingen van afgelopen zomer. Trump kan niet tegen de uitspraak in beroep, dus ik neem aan dat hij ze moet terugbetalen - en dat het overheidstekort navenant stijgt. Misschien vinden zijn juristen nog een geitenpaadje? Maar dan moet het hele circus opnieuw want het geldt alleen voor nieuw op te leggen tarieven. Wat een afgang.

Na een druilerige ochtend is het vanmiddag droog en minder koud. Een overgangsdag. De volgende week wordt het warmer en natter. We gaan naar de sportschool en de supermarkt. Straks komt er weer een regenfront aan. Naar het begin van dit kwartaal

Zaterdag 21-02-2026 

De veranderingen in het terugkaatsend vermogen van de aarde worden sinds het begin van deze eeuw bijgehouden door de NASA-missie CERES. De albedo van de aarde. Ik schreef er af en toe over, o.a. hier. Deze week verscheen het jongste 36-maanden-overzicht (december 2025). Het is lager dan ooit sinds 2003. In maart zal het arctisch poolijs zijn grootste omvang hebben. Men verwacht een nieuw laagterecord.

     De Volkskrant heeft een uitgebreid artikel over toekomstige Olympische winterspelen. Door klimaatopwarming is er steeds minder sneeuw in wintersportgebieden over de hele wereld. Bij de huidige winterspelen ging het op het nippertje goed. Pas eind januari, ruim een week voor de start van het toernooi, begon het te sneeuwen in Cortina d’Ampezzo. Van de 83 locaties waar in 1995 nog gerekend kon worden op 50 centimeter sneeuw zijn er, bij een gemiddeld uitstootscenario, in 2050 nog maar 52 geschikt.

Gisteren maakte ik me vrolijk over het besluit van het Amerikaanse hooggerechtshof om de handelstarieven van Trump onwettig te verklaren, maar dat was iets te vroeg. Het gaat om ongeveer de helft ervan, op basis van de zogenoemde International Emergency Economic Powers Act van 1977. De president is niet voor één gat te vangen; kennelijk was hij erop voorbereid. Nadat hij de opperrechters - die hij voor een groot deel zelf benoemde - 'ídioten en schoothondjes' noemde kondigde hij tarieven voor alle landen van de wereld af van 10 procent op basis van een andere wet, een handelswet uit 1974. Ze gaan dinsdag in. 'We hebben het recht om bijna alles te doen wat we willen', zei hij erbij, maar hij moet na 150 dagen toch toestemming krijgen van het Congres.

In zijn emailnieuwsbrief constateert Tom-Jan Meeus vanmorgen dat we in deze eeuw al het vierde kabinet krijgen met D66, CDA en VVD er in. Hij vond veel consistentie, want altijd kiezen ze voor de ondernemers, voor een streng begrotingsbeleid, ontzien ze het onderwijs, bezuinigen ze op zorg en uitkeringen, en stellen ze strenge eisen aan nieuwkomers. 'Ik hoorde een kenner voorrekenen dat iemand straks bijna 25 jaar moet werken voor het recht op één jaar WW: is het land dan nog een verzorgingsstaat?' Hij vindt de lasten ongelijk verdeeld en dat decennialang ondernemers beter beschermd worden dan burgers. 'Vermoedelijk geen gezonde basis om een samenleving bij elkaar te houden'.

We hebben een overwegend droge zaterdag. Anna bakt een lekkere appelcake en daarna een stokbrood voor vanavond bij de mosselen. Het wordt 's middags al 10 graden. Tessa en Lina-Mae komen op de thee. In de komende dagen wordt het nog een stuk warmer. Woensdag kan het in het zuiden van het land 20 graden worden. De eerste officiële warme dag in 2026. Normaliter is de eerste warme dag van het jaar meestal in april. Naar het begin van dit kwartaal

De afbeelding van het hospitaalschip 'USNS Mercy' op TruthSocial van Trump.

Zondag 22-02-2026

Een merkwaardige actie van Trump. Op zijn TruthSocial plaatste hij een afbeelding van het Amerikaanse hospitaalschip 'USNS Mercy' en zegt dat hij het naar Groenland stuurt. 'Working with the fantastic Governor of Louisiana, Jeff Landry, we are going to send a great hospital boat to Greenland to take care of the many people who are sick, and not being taken care of there. It’s on the way!!! President DJT'. Jeff Landry benoemde hij een tijdje geleden tot zijn speciaal gezant voor Groenland. Wat Landry in die functie moet doen is niet bekend. Volgens Marine Traffic ligt het schip nog voor anker voor de kust van Louisiana. Voor zover bekend hebben noch Groenland, noch Denemarken, om hulp gevraagd. Wel werd enkele uren vóór de post van de president een bemanningslid van een Amerikaanse onderzeeër in de wateren rond Groenland geëvacueerd door Deense militairen. Het bemanningslid had volgens Denemarken urgent medische behandeling nodig. Hij ligt nu in het ziekenhuis van de hoofdstad Nuuk. Het Witte Huis geeft geen antwoord op vragen over het bericht. Weer een gril van Trump?

     Overigens verhoogde Trump gisteren - na de uitspraak van het hooggerechtshof dat de helft van de eerdere heffingen onwettig waren - zijn nieuwe, wereldwijde handelstarieven alweer van 10 naar 15 procent. Waarom? Wel, dat is het maximum dat mogelijk is via de handelswet van 1974.

Eerst wist België te verhinderen dat de bevroren Russische staatstegoeden op Brusselse banken naar Oekraïne zouden gaan, uit angst voor de reacties van Moskou. Toen werd het bedrag omgezet in een lening van 90 miljard. Oekraïne zit erom te springen, in april zit Kyiv zonder geld. Maar nu blokkeert Orbán dat besluit omdat hij vindt dat de Droezjba-oliepijplijn, stukgeschoten door de Russen, niet snel genoeg gerepareerd wordt. Met zulke vrienden heb je geen vijand nodig.

Er komen geruchten dat er een tanker met Russische olie op de Atlantische Oceaan op weg is naar Cuba. De tanker heet Sea Horse en zijn positie staat op Marine Traffc. Men vermoedt dat het schip wordt begeleid door andere boten. Een poging om het embargo van Trump te doorbreken?

Veel regen vanochtend. Het wordt 10,5 graden. 's Middags is het droger. Een rustige zondag. Naar het begin van dit kwartaal

Opname uit besproken artikel. G1 en G2 zijn de beide lensstelsels en A-D de 5 projecties van dezelfde, veel verder liggende supernova SN2050wny (Aryan et al. (2025).

Maandag 23-02-2026

Nog steeds een kwellend probleem in de astrofysica: de Hubble spanning. Dat heeft te maken met de snelheid waarmee het universum uitdijt. Het quotiënt van die snelheid en de gemeten afstand heet de Hubble constante. Hij wordt uitgedrukt in km/s per megaparsec. Ik schreef er vaker over; de laatste keer hier in 2022. Er zijn twee methoden om de constante te meten - de klassieke manier met de roodverschuiving en de andere met behulp van de kosmische achtergrondstraling - en die leveren niet hetzelfde resultaat op. Dat verschil is dus de 'Hubble spanning'. Die ligt tussen 67,15 en 73,4 kilometer per seconde per megaparsec. Tja, het zit de kosmologen allang dwars, want het is wezenlijk voor het standaardmodel van het heelal en de leeftijd ervan.

     Er gloort echter hoop op een derde methode. Die werkt met zwaartekrachtlenzen. De zwaartekracht van een sterrenstelsel buigt het licht van een achterliggend stelsel, waardoor het beeld ervan sterk vergroot wordt. Een onderzoeksteam van de Technische Universiteit München (TUM), de Ludwig Maximilians Universiteit (LMU) en de Max Planck Instituten, MPA en MPE vonden onlangs een bijzondere supernova - een exploderende ster aan het eind van zijn leven. Hun artikelen staan hier en hier. De supernova staat op een afstand van 10 miljard lichtjaren en kreeg de naam SN 2025wny. Zijn helderheid bleek groter dan gewoonlijk. Bovendien passeert zijn licht twee stelsels op de voorgrond, die allebeide fungeren als zwaartekrachtlenzen. De bundels licht volgen twee verschillende paden en komen dus op andere tijdstippen op aarde aan. Met dat verschil kan men precies de snelheid van uitdijing van de kosmos berekenen. De onderzoekers hebben zes jaar lang gezocht naar zo'n zeldzame situatie, aldus de onderzoeksleider: 'De kans om een ​​superheldere supernova te vinden die perfect is uitgelijnd met een geschikte zwaartekrachtlens is kleiner dan één op een miljoen'. In dit geval zijn het twee lenzen.

     De nieuwe waarnemingen onthullen de twee lensstelsels op de voorgrond in het midden en vijf blauwachtige kopieën van de supernova (zie afbeelding hierboven). Dit is vrij ongebruikelijk, aangezien lenssystemen op galactische schaal normaal gesproken slechts twee of vier kopieën produceren. 'Sterrenkundigen over de hele wereld observeren SN 2025wny momenteel in detail met behulp van zowel telescopen op de grond als in de ruimte. Hun resultaten zullen cruciale nieuwe inzichten opleveren en helpen de al lang bestaande spanning rond de Hubbleconstante op te helderen', schrijft Astrologs hoopvol.

Extreem weer. Vertraging van de warme golfstroom, arctische amplificatie, vertraging van slingeringen van de straalstroom, met afwisselende ongewoon koude of warme uitzakkers, de vaste lezers kennen het patroon van de ongekend snelle opwarming van de polen. De komende week hebben wij te maken met de opstuwing van een bijzonder warme lus met lucht uit het Middellandse Zeegebied en het noordoosten van de VS krijgt een uitzakker van arctische koude over zich heen. De gouverneurs van New York en New Jersey hebben de noodtoestand uitgeroepen, net als een aantal andere staten. Het zou gaan om een van de krachtigste sneeuwstormen in jaren. Daarbij kan op sommige plekken 30 tot 60 centimeter sneeuw vallen. Zo'n 40 miljoen mensen hebben een sneeuwstormwaarschuwing gekregen, Meer dan 21.000 huishoudens in New Jersey en meer dan 12.000 huishoudens in Virginia zitten al zonder stroom. In Rhode Island gaat men ervan uit dat mogelijk tot 150.000 huishoudens zonder stroom zullen zitten. Verwacht wordt dat miljoenenstad New York het zwaar gaat krijgen. Het is de tweede keer in dit jaar dat er extreem winterweer in New York is. Toen kwamen in de stad 19 mensen om het leven, voornamelijk door onderkoeling.

Overwegend droge dag, 11 graden. Naar het begin van dit kwartaal

De Merwede staat hoog. (foto:Annet Ardesch vanaf het 7e Bastion).

Dinsdag 24-02-2026

De dag vangt aan met lichte nevel. Het voelt een stuk zachter als in de vorige dagen als we naar de sportschool en de supermarkt rijden. Ik lees dat onze gasvoorraad historisch laag is: slechts 11,7 procent van de gasopslag is gevuld. We hebben de kleinste buffer van Europa, maar de GasUnie zegt dat het niet erg is, er is genoeg vloeibaar gas onderweg uit de VS en het Midden-Oosten (Qatar) en de dagen worden warmer. Maar onverwachte gebeurtenissen kunnen ons in de problemen brengen.  'Er moet niet opeens een blokkade komen van de Straat van Hormuz, bijvoorbeeld', zegt een woordvoerder.

     Het is de maand van de hoge waterstanden. De sneeuw in de Alpen begint te ontdooien en de Merwede staat hoog. De uiterwaarden zijn al ondergelopen. Komende dagen kan de rivier verder stijgen.

De hack van provider Odido houdt de gemoederen bezig. De hackgroep Shinyhunters eist uiterlijk overmorgen een miljoen losgeld - 'een getal met zeven cijfers' - en anders worden alle buitgemaakte gegevens op het darkweb gezet. Tja, wij hebben ook een account bij Odido. Wat zijn de gevaren? De hackers hebben de naam van ruim 6 miljoen klanten, hun adres en telefoonnummer, geboortedatum, e-mailadres, bankrekeningnummer en nummers van identiteitsbewijzen, inclusief de geldigheidsdatum. Wachtwoorden hebben ze niet, bezweert de provider, en ook niet iemands belgeschiedenis, maar ze kunnen voor veel geld ook andere computercriminelen de mogelijkheid geven om mensen op te lichten, aldus De Volkskrant. 'Ze kunnen zich voordoen als Odido of een bank per e-mail, SMS- of Whatsapp-bericht en daarin een link verbergen waarmee ze een bankrekening kunnen plunderen of nog meer gegevens achterhalen van gedupeerden. Ze kunnen ook op naam van de klant bestellingen online doen, of abonnementen afsluiten – zeker bij bedrijven die het niet zo nauw nemen met beveiliging'. Let dus op je bankrekeningen en klik niet op links in emailberichten.

     Shinyhunters is een beruchte hackersgroep, die al tientallen jaren actief is. Hun trackrecord op Wikipedia is indrukwekkend. De lengte van de lijst van gehackte organisaties doet je denken dat er in de digitale wereld nauwelijks veiligheid bestaat.

Het is vandaag een trieste dag. De oorlog in Oekraïne gaat zijn vijfde jaar in. Zelensky zegt dat Oekraïne 'niet gebroken is'. Vorige week wist het leger bij Zaporizhja 200 vierkante meter terrein te heroveren en maakt daarmee het opgetelde landareaal ongedaan dat de Russen deze winter beetje bij beetje innamen. Dat zou veroorzaakt zijn omdat de Russen Starlink van Elon Musk niet meer kunnen gebruiken voor intelligence en communicatie aan het front. Met zegt dat Oekraïne nu het sterkste leger van Europa heeft.

     Voor Moskou is het een afgang, vindt Nu.nl. Zelfs Poetin zal inzien dat de verovering van het kleine buurland niet opschiet. 'Rusland passeerde vorige maand een opvallende mijlpaal: de oorlog in Oekraïne duurt nu langer dan de 1.418 dagen die het Rode Leger tussen 1941 en 1945 nodig had om zich een weg te banen van Moskou naar Berlijn. Dat was hemelsbreed 1.600 kilometer'. Naar schatting 1,2 miljoen Russische militairen sneuvelden of raakten gewond of vermist in Oekraïne, schrijft het medium. Geen enkele andere grootmacht kwam in de buurt van zulke verliezen tijdens oorlogen die plaatsvonden na de Tweede Wereldoorlog. Volgens recente Oekraïense schattingen komen daar maandelijks 30.000 tot 35.000 Russische doden en ernstig gewonden bij. De Russische economie groeit niet meer. Het wordt voor het Kremlin steeds lastiger de oorlogsinspanning in Oekraïne te financieren. Nu al gaat zo'n 40 procent van de staatsbegroting daaraan op.

     Ondanks de terreurbombardementen van de civiele infrastructuur en de snijdende kou wil nog steeds de overgrote meerderheid van de Oekraïense bevolking doorvechten. De winter loopt nu op zijn einde. De winst voor Poetin kan nu alleen maar van onderhandelingen komen, als Trump Zelensky en zijn volk nóg meer onder druk zet. Op het vijandige af. Hoewel Europa vrijwel alle militaire en economische hulp aan Kyiv van de VS heeft overgenomen, speelt het zijn macht onvoldoende uit vanwege de eigen verdeeldheid. Orbán heeft de 90 miljard hulp uit de geblokkeerde Russische tegoeden gevetood. Daarom herdenkt Ursula von der Leyden vandaag in Kyiv de 4 jaar van oorlog op het continent met lege handen. Beschamend. De grote angst van Oekraïne is dat Europa het tenslotte zal laten afweten.

     (Overigens snap ik de opwinding om het veto van Orbán niet. Eind december stemden de EU-leiders unaniem er vóór die 90 miljard te lenen. Dat besluit geldt sindsdien - en de Hongaarse premier kan er dus formeel niet eens meer op terugkomen).

Opnieuw nemen de Amerikanen een olietanker in beslag die olie uit Venezuela naar China vervoerde. Het schip heet Bertha en het gebeurde op de Indische Oceaan. Dat was daar voor de derde keer. Naar het begin van dit kwartaal

Het ozongat boven Antarctica in 2025 (Credit: NASA Earth Observatory image by Lauren Dauphin)

Woensdag 25-02-2026

Het Europese emissiehandelssysteem (ETS) is één van de belangrijkste instrumenten van de Europese politiek om bedrijven te dwingen tot vermindering van hun uitstoot van broeikasgassen. Het ETS bestaat al twintig jaar. In het begin waren de uitstootrechten gratis, maar elk jaar gaan het aantal toegekende rechten omlaag, zodat de prijs stijgt en bedrijven een steeds grotere prikkel krijgen om te verduurzamen. In 2040 worden geen nieuwe rechten meer uitgegeven, dan mogen alleen bestaande rechten nog verhandeld worden.

     Helaas, in de stroom van verrechtsing in veel Europese lidstaten dreigt nu ook het succesvolle ETS in het geding te komen, met name vanuit de chemische industrie. Die deed tot dusver weinig om de uitstoot terug te dringen, profiteerde jarenlang van goedkope olie en gas uit Rusland en klaagt nu steen en been. Ze kunnen de internationale concurrentie niet bijbenen, zeggen ze, en verlagen hun productie. Sommige fabrieken sluiten. 'De toegenomen koolstofkosten zullen in 2026 verwoestend zijn', verklaarden twaalf belangenorganisaties van Europese industriesectoren eerder deze maand tijdens een industrietop in Antwerpen. Ze willen 'noodmaatregelen'. Europese leiders uit industrielanden zoals Giorgia Meloni (Italië), Christian Stocket (Oostenrijk) en Friedrich Merz pleitten vorige week voor herziening van het emissiehandelssysteem.

     Voor andere sectoren en bedrijven die zich wel inspannen, zoals Tata Steel, voor een lagere uitstoot is dat juist ongunstig. Als de ETS-prijs voor uitstootrechten daalt, lopen bij hun de investeringen in verduurzaming het gevaar om niet terugverdiend te kunnen worden. Groene industrieën gaan meer kosten maken dan bedrijven die niks deden. In maart komt het ETS aan de orde op een EU-top. We zullen zien of onze jeune premier Jetten dan nog altijd voor het klimaat opkomt.

Een succesvol milieuverdrag uit het verleden zou als voorbeeld kunnen dienen, het Montreal protocol uit 1987. Dat is gericht op de vermindering van koelvloeistoffen - cfk's oftewel chloorfluorkoolwaterstoffen - die de beschermende ozonlaag in de atmosfeer aantasten. Afgelopen december meldde de World Meteorological Organization (WMO) dat het gat in de ozonlaag boven Antarctica deze winter relatief klein is (op zijn hoogtepunt toch nog 18,7 miljoen vierkante kilometer) en van korte duur was geweest. Tegenwoordig worden er steeds minder cfk's gemaakt. Maar wat gebeurt er nu? Helaas, schrijft Paul Luttikhuis in de NRC, het gevaar is nog niet geweken. 'Want inmiddels worden chemische verbindingen zonder chloor gebruikt (vooral hfk’s) die de ozonlaag niet langer aantasten, maar net als hun voorgangers wel bijdragen aan klimaatopwarming. De Nederlandse wetenschapper Guus Velders wees er herhaaldelijk op dat hfk’s sterke broeikasgassen zijn, in sommige gevallen tot meer dan 10.000 keer krachtiger dan kooldioxide'. HFK's zijn fluorkoolwaterstoffen (dus zonder chloor) die als koelstoffen worden gebruikt, maar die als broeikasgas liefst bijna 23.000 keer sterker zijn dan CO2.

     In de VS ontwikkelt men een nieuwe generatie koelvloeistoffen, de hydrofluoroolefinen (hfo's). Die zouden eveneens het ozongat niet vergroten maar bovendien meteen in de atmosfeer uiteen vallen in stoffen die lang intact blijven, zoals trifluorazijn. Dat hoort thuis in de PFAS-familie, stoffen die zorgen voor grote risico’s voor waterkwaliteit en ecosystemen. 'Maar daar willen de Amerikanen het niet over hebben', zegt Luttikhuis.

Het wordt vandaag de eerste lentedag in ons land. Meteen 's ochtends komt de zon stralend op aan een onbewolkte hemel. Er staat een vleugje zuidenwind. In verband met de Odido-hack verander ik het wachtwoord voor mijn account bij die club. Tweetrapsverificatie had ik daar al. Deskundigen zeggen dat je moet uitgaan van het ergste scenario en dat je gegevens al zijn gelekt. Na het middaguur wordt het bij ons zelfs bijna 18 graden. Het is de eerste officiële lentedag van dit jaar. Geen warmterecord in De Bilt; daar werd het 17,2 graden. Het record op 25 februari was in 2019 en lag op 18,3 graden. Naar het begin van dit kwartaal

Donderdag 26-02-2026

Hierboven staan de dagtemperatuurrecords van De Bilt in de jaren 1950 - 2025. De ontwikkeling kun je niet over het hoofd zien. De warme dag van gisteren was de eerste die er voor 2026 in staat. Die dag scoorde geen record voor het hoogste maximum, maar wel voor de hoogste gemiddelde temperatuur over de hele 24 uur. Het laatste koude record was 1257 dagen geleden.

     Ondertussen maken meteorologen de balans op van deze winter. De meteorologische lente begint na zaterdag. De hele winter was zacht. Ondanks de vorst- en sneeuwdagen lag de gemiddelde temperatuur in De Bilt op 4,8 graden. Dat is hoger dan de temperatuur van 4,1 graden in de winters van de afgelopen jaren, meldt Weeronline. Het was ook aan de droge kant: 154 mm neerslag tegen 225 normaal.

In het eerste debat van het nieuwe kabinet met de Tweede Kamer was er veel verontwaardiging over de verhoging van de pensioenleeftijd. De linkse partijen en de PVV zijn woedend. De vakbonden blazen het voorjaarsoverleg af. De rechtse oppositie wil het leed van de maatregel verzachten. Dat wekt mijn verbazing, want de impact van de maatregel - meegaan met de vergrijzing, dus met de levensduur - is voor mijn gevoel nogal gering. Allereerst gaat hij pas in 2033 in. Ten tweede moet de levensduur eerst een jaar omhoog gaan vóór de pensioenleeftijd een jaar opschuift. Echter staat de stijging van de gemiddelde levensverwachting al een aantal jaren vrijwel stil. Die staat nu op 80,5 jaar voor mannen en op 83,3 voor vrouwen, vanaf dat je geboren wordt. Er zit nauwelijks meer schot in. Het duurt dus heel lang voor de levensduur met een jaar gestegen is en de pensioenleeftijd een een jaar later komt te vallen. Misschien komt het de eerste decennia helemaal niet meer zoveel hoger. Veel politiek misbaar maken om niks.

Hackersgroep Shinyhunters heeft vandaag honderdduizenden gegevens van Odido-klanten op het darkweb gepubliceerd. De provider besloot geen losgeld te betalen. Gisteren kreeg de NOS van de boeven een sample met gegevens van 430.000 personen en 290.000 bedrijven, allemaal klanten van Odido. Daar bleek nog veel meer privé-informatie te zitten, bijvoorbeeld van mensen met betaalproblemen. Het Openbaar Ministerie begint een strafrechtelijk onderzoek naar de zaak.

Vandaag gaat Anna naar een goede kennis van vroeger in Hardinxveld. Het is een rustige dag met veel zon, maar een graad of wat koeler dan gisteren. Ik boek een hotel en een treinreis naar Oostende in de loop van maart, want we willen wel weer eens aan boord van onze Dulce kijken. Naar het begin van dit kwartaal

De Merwede vanochtend in stroomopwaardse richting Woudrichem. Rechts de eerste bewolking van het regenfront.

Vrijdag 27-02-2026

Voor de derde keer op rij een stralende opkomst van de zon, maar in de loop van de ochtend trekken wolken binnen. Een regenfront voor 's middags. We gaan samen naar de sportschool. Boodschappen hebben we nog genoeg. Het water in de Merwede is opnieuw gestegen. De dammetjes waar in de zomer de koeien in de uiterwaard vaak verkoeling zoeken, staan nu ook onder water. Bij Lobith spreken ze van hoogwater als het water in de Rijn hoger staat dan 15 meter. Je ziet dat op de actuele waterhoogten van Rijkswaterstaat. Het niveau is nu met bijna 13 meter 'licht verhoogd' en alweer aan het zakken.

Opnieuw publiceren de hackers van Odido een miljoen gegevens op het dark web. Dat is voor de tweede keer sinds de provider weigert losgeld te betalen. Je kunt op Have I Been Powned nakijken of je erbij zit. Tussen 2008 en heden zijn er 10-maal gegevens van mij gevonden waar mijn emailadres bij betrokken was, maar nog niet die van de provider Odido. Dat valt dus mee. Nog even wachten, want de verwerking neemt wat tijd. Je kunt ook je emailadres checken op Check Je Hack van de politie. Dat duurt wat langer (tot 5 minuten). Je ontvangt alleen bericht als je e-mailadres is gevonden in de Odido-dataset. Als het e-mailadres niet is aangetroffen dan sturen ze géén bericht. Een uur later heb ik nog geen bericht van de politie.

Sinds de coronapandemie in de wereld huishield en wereldwijd waarschijnlijk meer dan achttien miljoen mensen doodde, hebben we in Nederland geld apart gezet, een budget van 300 miljoen euro voor pandemische paraatheid. Het manke kabinet Schoof schrapte al een groot deel ervan en nu blijkt dat het nieuwe kabinet Jetten de hele voorziening wegneemt. De Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) protesteert. Denk eens terug aan het schadelijke amateurisme in het begin van de pandemie en je gelooft niet wat je leest. De voorzitter van de OVV zegt in De Volkskrant terecht: 'Ik zie het echt als: we schaffen de brandweer af, want er is geen vuur'. De nieuwe minister op Volksgezondheid Sophie Hermans moet gaan uitleggen wat Jetten c.s. in godsnaam bezielt.

Bewolkt maar nog geen regen vanmiddag. Het wordt bijna 15 graden. Het komend weekeinde brengt veel regen maar de week erop belooft opnieuw mooi lenteweer met ruim 17 graden of meer. Naar het begin van dit kwartaal

(bron: NOS Nieuws)

Zaterdag 28-02-2026

Is Trump met zijn 'armada' en bondgenoot Israël de aanval op Iran begonnen? De VS en Israël voeren vanochtend vroeg luchtaanvallen uit op een tiental Iraanse steden. Israël bereidt zich voor op een mogelijke Iraanse tegenaanval. De noodtoestand is afgekondigd en het luchtruim is voorlopig gesloten voor commerciële vluchten. De Amerikaanse aanvallen zouden onder meer gericht zijn op raketlanceerinstallaties en andere militaire doelen in Iran, zeggen Amerikaanse bronnen tegen CNN en The New York Times. Er worden aanvallen bij de steden Qom, Isfahan en andere steden gemeld en die kunnen erop wijzen dat nucleaire installaties worden aangevallen. Ook het paleis van ayatollah Ali Khamenei is doelwit. Het complex in Teheran werd voor een deel verwoest, maar de ayatollah was er niet meer, zegt men. Bronnen van Israëlische media zeggen dat de aanvallen op Iran meerdere dagen gaan duren en dat ze maandenlang werden voorbereid. In een video op TruthSocial zegt Trump 'dat hij wil voorkomen dat Iran kernwapens krijgt' en dat hij de Iraanse marine en raketten zal vernietigen. Hij roept het Iraanse volk op tot opstand. 'Jullie hebben jarenlang om Amerikaanse hulp gevraagd. Ik geef jullie die nu. Vrijheid komt eraan'. De operatie heet 'Operation Epic Fury'.

     De Israëlische premier Netanyahu zegt dat de VS en Israël de existentiële dreiging van het Iraanse regime willen verwijderen en zoveel mogelijk Iraanse leiders willen doden. Even na 9 uur vanmorgen klinkt in een aantal Israëlische steden luchtalarm. In golven vliegen Iraanse raketten in; ze worden geneutraliseerd door het Iron Dome systeem of slaan in zonder schade aan te richten. Ook in Bahrein gaat luchtalarm af voor Iraanse raketten; even later klinkt er een grote explosie. Daar ligt de thuisbasis van de Amerikaanse vijfde vloot. Qatar zegt dat het een Iraanse raket heeft onderschept, meldt de nieuwszender Al Jazeera. Ook daar is een grote basis van de VS. De nieuwszender meldt dat er tevens explosies zijn gehoord in Koeweit en in Abu Dhabi in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). In Abu Dhabi is een grote ontploffing gehoord nabij Zayed International Airport. Persbureau AFP meldt dat er ook explosies zijn gehoord in Saudische hoofdstad Riyad, en het Jordaanse leger zegt twee raketten boven Jordanië te hebben neergehaald. In Irak en Syrië zijn eveneens inslagen gemeld.

Reuters meldt vanmiddag op basis van drie bronnen, dat de Iraanse minister van Defensie Amir Nasirzadeh en de commandant van de Revolutionaire Garde, Mohammed Pakpour, zouden zijn omgekomen bij Israëlische aanvallen. De verblijfplaats van ayatollah Khamenei is nog onbekend; er gaan veel berichten én ontkenningen dat hij gedood zou zijn. Trump zou vanmiddag een televisietoespraak houden, maar die werd afgezegd. Israël meldt vanmiddag de zesde aanvalsgolf. Raketten slaan in in het centrum van het land. Het zouden de eerste raketten vanuit Iran zijn die niet door de Israëlische luchtafweersystemen is onderschept.

Rob Vreeken schrijft in De Volkskrant 'dat nooit in de afgelopen 47 jaar de kans op een grootschalige oorlog tussen de VS en Iran zo groot is geweest, een oorlog die niet beperkt zal blijven tot Iraans grondgebied'. Hij somt op dat Teheran de Amerikaanse bases in de regio kan treffen, dat  het scheepsverkeer in de Straat van Hormuz doelwit kan worden, en uiteraard ook Israël. In Turkije wordt vooral gevreesd voor een vluchtelingenstroom vanuit Iran. Die kan Ankara, dat nog steeds onderdak biedt aan een paar miljoen Syriërs, er niet bij hebben. 'Zoals altijd in een gewapend conflict betalen de burgers de prijs', zegt Volker Turk, de mensenrechtencommissaris van de VN. China en Rusland willen een spoedbijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad.

Rouzbeh Parsi, een onderzoeker die zich aan de universiteit van het Zweedse Lund bezighoudt met de positie van Iran op het wereldtoneel en de nucleaire onderhandelingen, zegt in een gesprek met De Volkskrant, dat de aanval 'voor Trump 'een sprong in het duister is'. '‘En dat voor een uitkomst die hij niet kan controleren, en waar hij ook niet bijzonder in geïnteresseerd lijkt te zijn, want eigenlijk zegt hij tegen de Iraanse bevolking: ‘Ik zal het regime vernietigen, en dan moeten jullie opstaan en er maar het beste van maken.’’ Parsi denkt dat ze op het Pentagon de politieke aspecten niet begrijpen. De doelen zijn te vaag - kernwapens vernietigen (die bij de vorige aanval al zouden zijn verwoest) en regime change - en er is geen exit-strategie. Trump noemde Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette sjah, niet eens. Voor Israël is het eenvoudiger. Dat land had al maandenlang voorbereidingen getroffen. Jeruzalem gaat het om de vernietiging van de nucleaire wapens en het ineenstorten van de Iraanse staat. 'Want een staat in chaos kan geen uranium verrijken, geen raketten produceren, geen enkele bedreiging vormen'.

     De Russen veroordelen de aanvallen op Iran. Het Kremlin spreekt van 'een vooropgezette daad van gewapende agressie tegen een soevereine en onafhankelijke VN-lidstaat waar geen aanleiding voor was'. Ach, denk ik, net als vier jaar geleden in Oekraïne. De Britse premier Starmer benadrukt dat het VK niet bij de aanval is betrokken. Britse media meldden de afgelopen weken al dat er achter de schermen grote frictie was ontstaan tussen Starmer en president Trump. Downing Street gelooft dat een aanval op Iran in strijd is met het internationaal recht. Dat is het natuurlijk ook. Starmer zou hebben geweigerd de Britse luchtmachtbasis Diego Garcia in de Indische oceaan beschikbaar te stellen voor de aanval. De Spaanse premier Pedro Sánchez verwerpt 'de eenzijdige militaire actie van de VS en Israël'.

Ik volg de berichten de hele dag. Buiten is het winderig en nu en dan vallen er buien. Jongetjes staan te vissen in de nattigheid. Elf graden. Eind van de middag lopen we voor een borrel langs op de stadswal bij Wil F. & Marianne. Het is de laatste dag van februari 2026; geen schrikkeljaar zoals tien jaar geleden.  Naar het begin van dit kwartaal

De Straat van Hormuz vanmorgen op MarineTraffic. Bijna geen scheepvaart. Ter weerszijden steeds meer wachtende schepen.

Zondag 01-03-2026

De Opperste Leider van Iran ayatollah Ali Khamenei blijkt gisteren toch bij een van de eerste aanvallen te zijn omgekomen tijdens het zware bombardement door de Amerikanen van zijn paleis in Teheran. Ook de stafchef van het leger, de minister van Defensie en de opperbevelhebber van de Revolutionaire Garde hebben Operation Epic Fury niet overleefd. De New York Times meldt op basis van bronnen die op de hoogte zijn van de militaire operatie, dat de VS en Israël zaterdagochtend besloten hun aanval op Iran te vervroegen nadat de Amerikaanse inlichtingendienst CIA had ontdekt dat Khamenei die ochtend in Teheran zou vergaderen met andere hoge leiders.

     Vandaag gaan bombardementen over en weer door. De VS en Israël bestoken steden, bases en plaatsen waar nucleaire activiteiten zouden zijn, Iran vuurt raketten en drones af op Israël en Amerikaanse bases in de golfstaten. De Straat van Hormuz is gesloten verklaard door Teheran. Op MarineTraffic hierboven zie je dat er bijna geen schepen in de zeeëngte varen en dat wachtende schepen zich ophopen ter weerszijden. Normaal passeren hier dagelijks 20 miljoen olievaten in tankers uit Saoedi-Arabië, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar; dat is ongeveer 20 procent van de wereldwijde oliehandel. Men verwacht een scherpe stijging van de olieprijs als de markten morgen weer opengaan.

     Gisteravond riep Trump op tot een volksopstand in Iran. Dat is niet gemakkelijk. 'Een moordenaarsregime in doodsnood zal er niet voor terugschrikken opnieuw demonstrerende burgers met machinegeweren neer te maaien', schrijft De Volkskrant vanmorgen. Wat kan er nu gebeuren? 'Elementen van de Revolutionaire Garde kunnen een militaire dictatuur vestigen. Er kan chaos ontstaan, uitmondend in een Iran als ‘mislukte staat’. Of inderdaad, het optimistische scenario, een min of meer fluwelen overgang naar democratie'. Dat zie ik nog niet gebeuren.

Gisteren kwamen 118 kinderen om het leven toen een raket op een meisjesschool in Minlab terechtkwam, in het zuiden van Iran. De oorlog gaat vandaag verder. Zeker acht mensen werden gedood door een Iraanse raketaanval in de Israëlische stad Beit Shemesh, melden de lokale hulpdiensten zondag. Daar sloeg een raket in op een woonwijk. Ook in Abu Dhabi en Koeweit kwamen mensen om het leven door Iraanse aanvallen. De Iraanse oud-president Mahmoud Ahmadinejad is bij Amerikaanse en Israëlische aanvallen gedood, meldt het Iraanse persbureau ILNA. Volgens het persbureau kwam hij om het leven bij een aanval op zijn woning in Teheran.

     Een olietanker in de buurt van de Straat van Hormuz lijkt vanmorgen te zijn aangevallen. Onduidelijk is om wat voor aanval het gaat en wie erachter zit. De olielanden van oliekartel OPEC+ gaan de oliekraan volgende maand extra opendraaien, nu de olieprijzen flink dreigen op te lopen door de aanvallen op Iran. Dat hebben de landen vandaag besloten.

Het Belgische leger enterde met hulp van Frankrijk een olietanker van de Russische schaduwvloot. Dat meldt de minister van Defensie Theo Francken op X. 'The vessel is currently being escorted to the port of Zeebrugge, where it will be seized. Operation Blue Intruder was carried out by a team of exceptionally brave service members. Excellent work', schrijft hij trots.

Een zonnige ochtend wordt gevolgd door een bewolkte middag met enige lichte neerslag. Het wordt 12 tot 13 graden. Anna heeft een nieuwe tablet-computer en Jordin & Dane komen langs om hem gebruiksklaar te maken. Eind van de middag gaan we even bij buren Joke & Lourens langs voor een gezellig glaasje. Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 02-03-2026

De oorlog van Trump en Netanyahu tegen Iran breidt zich snel uit. Over en weer vallen doden. In Iran zouden het er 555 zijn, volgens de Iraanse Halve Maan. Gisteren sneuvelden 3 Amerikanen bij een Iraanse aanval op een luchtmachtbasis in Koeweit; vandaag een vierde. Koeweit heeft bekendgemaakt dat 'meerdere' Amerikaanse gevechtsvliegtuigen zijn neergestort. Alle bemanningsleden hebben het overleefd. De verwarring is groot. Drie Amerikaanse F-15's worden vanochtend per ongeluk neergehaald door de luchtverdedigingssystemen van Koeweit, meldt het Amerikaanse leger. De VS zou wel negen Iraanse marineschepen hebben vernietigd. Op een videotoespraak op Truth Social zei Trump dat de aanvallen op Iran doorgaan 'tot alle doelen bereikt zijn'. Iran claimt aanvallen op 23 Amerikaanse bases. Het land stuurde ook een drone af op de Britse basis Akrotiri bij Limassol op Cyprus, nadat premier Starmer alle Britse bases in het Midden-Oosten ter beschikking van de VS stelde voor (alleen) defensieve activiteiten. De Franse leger- en marinebasis Camp de la Paix in de VAE werd eveneens geraakt bij Iraanse luchtaanvallen. De Iraanse ambassadeur van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) beweert dat de VS en Israël gisteren Iraanse nucleaire installaties hebben aangevallen. Het zou onder meer om Natanz gaan, maar het IAEA heeft geen aanwijzingen dat Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran nucleaire installaties hebben geraakt, zei directeur Rafael Grossi vanochtend. Bij metingen in de buurlanden van Iran zijn geen verhoogde nucleaire waarden vastgesteld.

     Men verwachtte dat het verzwakte Hezbollah zich rustig zou houden, maar vannacht schoot de beweging vanuit Zuid-Libanon raketten af op het noorden van Israël. Dat reageerde heftig en doodde 31 mensen bij aanvallen in heel Libanon. De IDF-legerleiding waarschuwt dat ze nog dagen kunnen duren.

     Volgens de Europese Commissie heeft de situatie in het Midden-Oosten tot nu toe geen directe impact op de olietoevoer, maar de olieprijzen stijgen vanmorgen meteen sterk, meldt persbureau Reuters. Niemand weet hoelang de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz zal duren. Gisteren werden er drie schepen geraakt, vanmorgen schoot Iran een olietanker in brand in de Straat. De prijs van Brentolie, de maatstaf voor olie uit het Midden-Oosten en de Noordzee, steeg met 13 procent tot ruim 82 dollar per vat. Vrijdag sloot de prijs nog op 72,87 dollar. De Europese gasprijs stijgt vanmorgen met 25 procent. Onze gasvoorraad is bijna op, maar de GasUnie zei nog vorige week dat we ons geen zorgen hoeven te maken. Er is genoeg LNG onderweg. 'Maar er moet niet iets onverwachts gebeuren'. En ziedaar. Het merendeel van ons LNG komt uit Qatar en dat land kondigt vandaag een opschorting van alle scheepvaart aan en stopt tevens met de export van vloeibaar aardgas.

Het is duidelijk dat Trump een enorm risico neemt. Hij heeft het Amerikaanse Congres niet om toestemming gevraagd, niet voorgelegd aan de VN-Veiligheidsraad en zijn bondgenoten voor de aanval niet ingelicht. Trump speelt een gevaarlijk, illegaal spel, schrijft Thomas Rueb in De Volkskrant, maar er is geen weg terug. Met ‘Operation Epic Fury’ breekt hij niet alleen zijn belangrijkste campagnebelofte - 'Ik ga geen oorlogen beginnen, ik ga oorlogen beëindigen’ -  maar ook de Amerikaanse en internationale wetten. Er is veel verzet in zijn Republikeinse achterban. Niet de president verklaart de oorlog; dat is volgens de grondwet voorbehouden aan het Congres.

     Trump 'leidt' de aanvallen comfortabel vanuit zij resort Mar-a-Lago in Florida, met een idioot baseball-petje op zijn hoofd, hij vindt het niet nodig om in de war-room in Het Witte Huis te zijn. Het Iraanse volk moet het nu zelf doen en in opstand komen, zegt hij. 'Het uur van jullie vrijheid is aanstaande'.. 'Dit is het moment voor actie, laat het niet voorbijgaan'. Helaas gaat dat wel gebeuren, duizenden demonstranten werden al afgeschoten door ordetroepen van de Revolutionaire Garde, het volk heeft geen organisatie, geen leiders en de zwaarverdeelde oppositie ziet machteloos toe in talrijke buitenlanden. Als het volk de macht niet kan grijpen, kan Trump altijd zeggen dat hun falen niet aan hem ligt. Net als in Venezuela. Het leidt bovendien prettig af van het Epstein-dossier.

     De doelstellingen van deze oorlog zijn warrig. Defensieminister Hegseth benadrukt vanmorgen dat de huidige oorlog in Iran juist geen regime change als doel heeft. Nee, de VS hebben als doel om de raketten en andere militaire infrastructuur van Iran te vernietigen en te verhinderen dat het een kernmacht wordt. Zijn hoogste generaal Dan Caine zegt dat hij meer troepen naar de regio zal sturen en dat er meer slachtoffers zullen vallen.  

     De gotspe kon niet groter. Jonathan Karl, hoofdcorrespondent voor de Amerikaanse zender ABC, belde met Trump. Die zei dat hij kandidaten op het oog had om de macht in Iran over te nemen, maar die zouden bij de eerste aanval al zijn omgekomen. 'De aanval was zó succesvol dat het merendeel van de kandidaten werd uitgeschakeld. Het wordt niet iemand aan wie we dachten, want ze zijn allemaal dood. Nummer twee en nummer drie zijn dood', zei de president. Wat een succes.

We hebben een rustige dag. Buiten schijnt de lentezon en wordt het een graad of 16. In de haven begint de schoonmaak. Een bedrijf spuit met hogedrukspuiten de steigers, trappen, de voetgangersbrug om ons huis en de kades schoon. Het blijft de hele week mooi weer. Mogelijk wordt deze eerste week van maart de warmste sinds het begin van de metingen in 1901. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 03-03-2026

De vierde dag van de aanval op Iran. Ik vermoed dat vooral Netanyahu zich erg tevreden zal voelen. Het is hem gelukt om met hulp van de sterkste supermacht ter wereld de aartsvijand van Israël een kopje kleiner te maken. En bovendien heeft niemand het meer over Gaza of de Westoever, of het proces over de corruptie van de Israëlische president. Opnieuw wordt de basis gelegd voor generaties vol haat. De Iraanse historicus Peyman Jafari zei het gisteravond zo bij Nieuwsuur: 'Ik denk dat Netanyahu Trump een te rooskleurig verhaal heeft voorgeschoteld over het doden van Khamenei. Iran is niet hetzelfde als Venezuela en nu zit Trump met de gebakken peren', zei hij. 'De hele regio wordt nu meegezogen in deze oorlog en een exit-strategie is er niet.' De Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio zei gisteren tegen journalisten dat de VS Iran wel moest aanvallen omdat het wist dat Israël het sowieso zou doen.

     Hoe dan ook, Trump en Netanyahu hebben in korte tijd de wereldorde veranderd en het recht van de sterkste ingevoerd. De VN en de Veiligheidsraad reduceert Trump tot nulliteiten, de orde waaraan met zoveel inzet en idealisme gewerkt was door zijn illustere voorgangers Roosevelt en Truman. Niettemin opent mevrouw Melania Trump vandaag de vergadering van de VN-Veiligheidsraad met - een vredesoproep. Ongekende hypocrisie waar op hetzelfde tijdstip haar man bezig is een lidstaat plat te bombarderen en miljarden dollars aan VN-contributie verschuldigd is.

     En regime change? Daarvoor zou Amerika troepen op de grond moeten inzetten. Dat is de bedoeling niet, de mislukkingen in Libië, Afghanistan en Irak zijn duidelijk. Trump deed een halfslachtig beroep op de Iraniërs zelf om de machthebbers weg te werken, maar mensen zijn veel te bang en vluchten de stad uit, zei Jafari: 'Ze moeten zichzelf en hun familie beschermen. De straat op gaan om te protesteren is nu niet hun prioriteit'.

Vannacht hebben de Amerikanen en Israëliers commandoposten van de Iraanse Revolutionaire Garde, Iraanse luchtverdedigings- en raketlanceerlocaties en militaire luchthavens verwoest. Dat meldt het Amerikaanse Central Command (CENTCOM) op X. Volgens een Israëlische officier zijn tot nu toe meer dan vijftienhonderd leden van de Iraanse Revolutionaire Garde gedood. Israël viel opnieuw Beiroet aan en bestookte naar eigen zeggen commandocentra en wapenopslagfaciliteiten van Hezbollah. Ook Iran weerde zich en schoot raketten en drones af richting Israël en de Golfstaten. De Amerikaanse ambassade in de Saoedische hoofdstad Riyad werd geraakt door twee drones. Er ontstond brand in het gebouw, dat inmiddels verlaten was. Ook de Amerikaanse ambassade in Koeweit werd beschadigd door drones. De drone die gisternacht een Britse luchtmachtbasis op Cyprus trof, bleek uit Libanon afkomstig. Van Hezbollah waarschijnlijk.

Dat Europa bij al het statelijk geweld in het Midden-Oosten volledig buiten spel staat, spreekt boekdelen. Het is de hoogste tijd dat de EU serieus op weg gaat om zich te versterken. De Franse president Macron zegt dat vaker. Gisteravond zei hij in een speech dat Frankrijk het aantal kernkoppen gaat uitbreiden. Dat is voor het eerst sinds 1992. Ook wilde hij die wapens wel delen met acht Europese bondgenoten, waaronder Nederland.

Er verschijnen berichten dat zowel de VS als Israël het risico lopen op een tekort aan munitie, met name raketten. Bijvoorbeeld hier in Barrons onder de titel: 'Will the US run out of missiles?' Er zouden teveel raketten en andere munitie zijn verstrekt aan Oekraïne, Europa en Israël, het verschieten ervan gaat sneller dan de productie. 'Manufacturers just can’t make them fast enough'. Hoewel de productie fors wordt opgevoerd, is de voorraad van sommige cruciale, geavanceerde onderscheppingsraketten zoals Patriots matig tot laag. In het nieuwe boek van NRC-journaliste Caroline de Gruyter 'Zondagskinderen' over Europeanen, oorlog en vrede (De Geus, 2026) zegt de Israëlische oorlogshistoricus en oude rot (hij is maar een jaar ouder dan ik) Martin van Creveld 'dat het erop lijkt dat de "nieuwe" oorlogen enorme hoeveelheden munitie vreten'. Is dat zo? Minder directe gevechten, meer indirect elkaar bestoken op afstand? Meer raketten en drones, meer technologie, AI en slachtoffers? Hm. Investeerders maken hun calculaties. Een analist van Capital Alpha Partners in Barrons: 'We have 60% confidence that the current war will last 20 to 40 days and conclude when the U.S. and Israel are confident that Iran’s missile and drone inventories and capacities have been destroyed'. Ergens las ik vandaag dat Iran zijn zwaarste raketten en munitie nog achter de hand houdt om ze later in de strijd te kunnen gooien.

Gisteravond stond er laag in het oosten een fraaie volle maan aan de hemel. Iemand aan de overkant van de rivier maakte er een mooie foto van. Vanmorgen de sportschool en een boodschapje. Het is vandaag een schitterende lentedag met volop zon. Het wordt ruim 17 graden en dus is er weer een record, het tweede datum-warmterecord van 2026. In De Bilt werd het 16,2 graden, de warmste 3e maart sinds 1901. Het vorige record was 15,9 graden in 2024. Ook morgen, donderdag en vrijdag kunnen warmterecords gebroken worden.  Morgen krijgen we een dikke pluim Saharazand over ons heen.  Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 04-03-2026

Nu de winter op het noordelijk halfrond afloopt begint de gemiddelde wereldtemperatuur in de lagere atmosfeer weer te stijgen. Die wordt gemeten door satellieten sinds 1979. In februari 2026 bedroeg het +0,39 graden Celsius boven het klimaatgemiddelde over 1991 - 2020. In januari was het +0,35 graden. De lineaire trend vanaf 1979 bedraagt +0,16 graden per decennium, te verdelen in +0,22 graden/decade boven landmassa's en +0,13 graden/decade boven de oceanen.

Vannacht en vandaag gaan de bombardenten van de VS, Israël op Iran en Libanon en omgekeerd van Iran op Israël en de golfstaten door. Meerdere duizenden bombardementen. De dodentallen nemen toe; met name in Iran loopt het tegen de duizend. Gisteravond in de praatprogramma's debatten over de rechtvaardiging en de legaliteit ervan. Een lastige kwestie. Marco Rubio, minister van buitenlandse zaken van de VS, zei eergisteren dat de VS wel preventief moesten aanvallen, omdat ze op de hoogte waren van het plan van bondgenoot Israël om Iran aan te vallen. Washington wist dat Teheran daarop zou reageren door Amerikaanse bases in de regio te beschieten. Hm, het heeft wel iets van een cirkelredenering of misschien beter, een één/tweetje. Een duidelijk plan heeft Trump werkelijk niet.

     De schending van het internationaal recht is, dunkt me, evident. Tenzij er sprake was van zelfverdediging. Er gingen gisteren geruchten dat men in Iran opslagplaatsen had ontdekt met vrijwel voltooide kernwapens. Bewijs werd niet geleverd. Een artikel in de Times of Israël hint daarop. Dat zou een preventieve oorlog om ze uit te schakelen kunnen rechtvaardigen, als het waar is. Of een pre-emptive war in het geval van een onmiddellijke dreiging. Volgend de ToI 'destroyed Israeli Air Force jets a secret underground site on the outskirts of Teheran where Iran transferred much of its nuclear program after the war with Israel in June'. Doorgaans komt men dan als tegenvoorbeeld aandragen met de leugens van de regering Bush jr. over massavernietigingswapens in het Irak van Saddam Hoessein. Vaak gingen er in het verleden ook stemmen op om humane ingrepen toe te staan bij staten die massale moordpartijen bedreven, zoals in het geval van Servië in zijn toenmalige provincie Kosovo. Ik was daar doorgaans ook voor, mits het mandaat werd vastgesteld door de VN-Veiligheidsraad. Maar die is machteloos geworden. Het laatste woord is er niet over gezegd.

Weer een zeer zonnige dag. Ik check eens bij onze energieleverancier wanneer ons vast contract afloopt. Eerder dan ik dacht, op 29 juni a.s. Maar ik kan nu al een nieuw vast contract afsluiten voor een redelijk tarief: 169 euro in de maand voor weer drie jaar. Dat doe ik dan maar gauw. Een uur later kijk ik nog eens en, verdraaid, nu kan het niet meer. Je kunt alleen nog maar een variabel contract krijgen. Net op tijd geweest.

     We doen samen boodschappen. Hoewel de zon uitbundig schijnt wordt het minder warm dan gisteren: 14, 5 graden bij ons. Toch een warmterecord in De Bilt, het derde deze week: 15,3 graden. Het vorige was 15,0 graden, al in 1939. Vanavond hebben we de jaarvergadering van onze VVE.  Naar het begin van dit kwartaal

Donderdag 05-03-2026

Vorige maand schreef ik over geoïdes. Over het wereldoppervlak heen zijn grote verschillen in de zwaartekracht, afhankelijk van de aardrotatie en de plaatselijke hoeveelheid massa in de aardkorst. Lijnen tussen plaatsen met gelijke zwaartekracht heten geoïdes. De verschillen in zwaartekracht hebben flinke effecten op de zeespiegelhoogte. Hoe meer massa, hoe groter de zwaartekracht, hoe hoger de zeespiegel. Een team van onderzoekers van Wageningen University & Research (WUR), Deltares, Universiteit Keulen ontdekte dat men bij kustrisico-analyses (landhoogte t.o.v. de zeespiegel) de omvang van het geoïde als referentieniveau neemt, maar in 90 procent van de studies niet rekening houdt met andere factoren zoals getijden, wind en verschillen in watertemperatuur en zoutgehalte. Dat leidt tot een substantiële onderschatting van de zeehoogten in veel kustregio's, zo blijkt. De zeeniveaus worden niet ter plaatse gemeten, maar berekend op basis van de geoïde-modellen. De zeespiegel aan de kusten staat volgens dit onderzoek echter 25 tot 30 centimeter hoger dan in veel bestaand wetenschappelijk onderzoek wordt aangenomen. De grootste afwijkingen tussen de gemeten en gemodelleerde zeeniveaus zitten niet in ons land, waar men wel de goede methode gebruikt, maar treden vooral op in de Indo-Pacifische regio, zoals je kunt zien op de afbeelding hierboven. Die is afkomstig uit de nieuwe publicatie in Nature. In Aziatische landen en de eilandstaten in de Pacific is het zeeniveau tot een meter of meer hoger dan in de modellen. Daardoor komt in de toekomst 37 procent méér land onder zeeniveau te liggen dan eerder werd berekend. Tot 132 miljoen mensen extra over de hele wereld kunnen erdoor worden geraakt, zeggen de wetenschappers. Ze spreken van 'een blinde vlek' in de wetenschap. Volgens recent onderzoek in Nature Climate Change is het niet ondenkbaar dat een wereldwijde zeespiegelstijging van 2,1 meter nu al in gang is gezet.

De oorlog om Iran en het Midden-Oosten gaat de zesde dag in. Het Iraanse staatspersbureau Tasnim meldt dat er in de afgelopen vijf dagen 1230 doden vielen in het land. In Israël vielen zeker elf doden en meerdere in de diverse golfstaten. Het Israëlische leger gaat nog zeker een of twee weken door met het uitvoeren van aanvallen op Iran, schrijft The Times of Israel. Trump had het eerder over vier tot vijf weken.

     Gisteravond waren er geruchten dat Trump in het noorden van het land de Koerden wapens geeft voor een guerilla of zelfs een volksopstand tegen het ayatollahbewind. Zo maakt hij de chaos alleen maar groter. De VS liet de Koerden in Irak en Syrië al twee keer in de steek en als Trump zich straks terugtrekt, staan de Koerden er weer alleen voor. Inderdaad begonnen Koerdische milities gisteren een grondoffensief in het noordwesten van Iran. Het zou gaan om duizenden Koerdische strijders. Ook in het noordoosten overschreden hun troepen de grens. In beide gebieden wordt gevochten en Iraanse troepen beschieten Koerdische bases in Irak met ballistische raketten.

     Gisteren bracht een onderzeeër van de Amerikaanse marine een Iraans fregat tot zinken bij Sri Lanka. Er zouden 180 manschappen zijn omgekomen. Turkije schoot in de provincie Hatay een raket uit Iran uit de lucht met luchtafweergeschut van de NAVO. De raket zou bestemd zijn geweest voor de Britse basis in Limassol op Cyprus. Ankara deed geen beroep op artikel 5 van het NAVO-handvest. Later zegt NAVO-chef Mark Rutte toch iets anders: de Iraanse raket zou gericht zijn geweest op de Amerikaanse basis Incirlik bij de havenplaats Adana.

     Frankrijk vroeg Nederland om het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle op de Middellandse Zee te ondersteunen. Dat moet de Britse basis in Limassol beschermen. Onze regering wil het luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. Evertsen erheen sturen en heeft een artikel-honderd-brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Het fregat is alvast vertrokken uit de Oostzee, waar het meedeed aan NAVO-oefeningen. Ik neem aan dat men het goedkeurt want zolang het bij Cyprus louter om bescherming van een EU-lidstaat gaat is het niet in strijd met het internationaal recht. Ook Griekenland heeft marineschepen naar Cyprus gestuurd.

Weer een overdadig zonnige dag. Het wordt bijna 17 graden en, ja hoor, opnieuw een warmterecord in De Bilt. Het vierde. Het werd 16,1 graden. Het vorige record was 15,9 graden in 2013. Het eerste kievitsei van 2026 is vandaag gevonden en wel in Ravenstein (NB). De griepgolf is over het hoogtepunt heen. We denken maar dat het virus ons dit jaar oversloeg. Naar de sportschool en een boodschapje. Naar het begin van dit kwartaal

Vrijdag 06-03-2026

Het is de 7e dag van de oorlog in Iran. De VS en Israël voerden zware bombardementen uit in het hele land, waaronder een grootschalige aanval op Teheran. Trump spot met het Iraanse leger: 'Ze hebben geen luchtmacht meer, geen luchtverdediging, al hun vliegtuigen zijn vernietigd en ze kunnen niet meer communiceren. Verder doen ze het goed'. Het aantal Iraanse aanvallen met ballistische raketten en drones zou de afgelopen 24 uur sterk zijn afgenomen. Volgens het Amerikaanse leger gaat het om een daling van ongeveer 90 procent bij raketaanvallen en 83 procent bij droneaanvallen.

     Israël bestookte bovendien ook weer Libanon. Daardoor zijn honderduizend mensen in paniek op de vlucht geraakt. Velen slapen op straat. Iran voerde nieuwe aanvallen op doelen in de Golfstaten. Saoedi-Arabië zegt dat het drie ballistische raketten heeft onderschept die onderweg waren naar een legerbasis ten zuiden van de hoofdstad Riyad. In Bahrein werden twee hotels en een appartementencomplex geraakt. Daarbij raakte voor zover bekend niemand gewond. In Koeweit werden opnieuw drones en andere projectielen uit de lucht geschoten, meldt het leger. Ook in Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten moest het luchtafweergeschut in actie komen. Iran vuurde tevens raketten af op Koerden aan de Iraakse kant van de grens en op een hoofdkwartier van de Koerdische milities in de buurt van Erbil, de grootste Koerdische stad in Irak.

De oorlog van Trump (en Netanyahu) in Iran verdeelt Amerika. Uit peilingen van CNN blijkt dat ongeveer 60 procent van alle Amerikanen de aanval van de VS op Iran afkeurt. Maar onder Republikeinen steunt de meerderheid deze oorlog juist wel. Trump vroeg er geen toestemming voor aan het Congres.  De War Powers Resolution uit 1973 stelt echter dat de president alleen in een noodsituatie zonder toestemming van het Congres strijdkrachten kan inzetten. Wat in het geval van Iran precies de noodstituatie is, maakte Trump niet duidelijk. Er kwamen tegenstrijdige beweringen van de regering. Eerst zei de president dat het hem erom ging om het ayatollah-regime omver te werpen. 'Oorlogsminister' Hegseth zei daarna dat het ingrijpen gerechtvaardigd was omdat Iran kernwapens zou ontwikkelen. Buitenlandminister Rubio zei vervolgens juist dat de VS besloot mee te doen omdat Israël Iran toch zou aanvallen, wat tot vergeldingsacties zou leiden. De Democraten wilden het aan de kaak stellen en de oorlogsbevoegdheden van president Trump inperken, maar ze kregen zowel in het Huis als in de Senaat te weinig steun vanuit de Republikeinse fractie. Het toont hoe de democratie in Amerika verder afkalft.

Er kan geen twijfel over bestaan dat de Amerikaanse aanval op Iran in strijd is met zowel het Amerikaanse recht als het internationale recht, schrijft Ilja Leonard Pfeijffer in zijn column in HP/DeTijd. '​Er kan geen twijfel over bestaan dat het theocratische regime van Iran mensenrechten schendt. Maar dit rechtvaardigt geen oorlog. Hoe begrijpelijk en nobel de wens om de Iraanse bevolking te bevrijden ook zijn mag, de wens om onrecht ongedaan te maken mag niet gelden als rechtvaardiging voor onrecht'. Hij denkt dat Netanyahu en Trump het liefst landen kapot maken en dat met name de Israëlische leider zich graag wil omringen met platgebombardeerde woestijnstaten, die terug werden gedwongen tot de Middeleeuwen en geen enkele macht meer beztitten.

Het is een zachte lentedag. Een licht gesluierde hemel dempt het zonlicht. Saharazand in de bovenlucht. Toch wordt het 17,3 graden. We gaan 's ochtends aan het werk om ons geveltuintje weer in goede toestand te brengen. Door de sneeuw in januari zijn de beide choisya's (oranjebloesems) voorover gaan hangen. Wat stokken en touw eromheen en ze staan weer recht. Ter weerszijden lopen de hortensia's al uit. Tot slot krijgen ze allemaal wat water - al wekenlang viel er geen regen. We maken de vensterbank schoon en vegen de straat om het tuintje heen schoon. De lente mag beginnen. Of is die al begonnen? Naar het begin van dit kwartaal

(bron: Potsdam Institute for Climate Impact Research)

Zaterdag 07-03-2026

De laatste jaren verschijnen er nogal wat studies die uitwijzen dat er sprake is van een versnelling in de graad van opwarming van de aarde. Gisteren kwam er een nieuwe studie uit van het Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK) die tot dezelfde conclusie komt. Het onderzoeksteam ontdekte voor de eerste keer een statistisch significante versnelling in de opwarmingstrend. In de laatste tien jaren zagen ze een sterk toenemende trend van +0,35 graden Celsius per decade. Dat gaat hard! In de periode van 1970 tot 2015 lag die nog op +0,2 graden/decade. Ze hebben natuurlijke fluctuaties uit de data van de vijf grote, gevestigde meetreeksen van NASA, NOAA, HadCRUT, Berkeley Earth, ERA5 gefilterd, zoals de effecten van El Niño's, vulkaanuitbarstingen en zonnecycli. Zo werden ook de sterke invloeden van de laatste, sterke El Niño en het maximum van zonneactiviteit in de zeer warme jaren 2023 en 2025 eruit gehaald. Zo bleven alleen de effecten van de broeikasgassen in de atmosfeer over.. Op die manier verkregen een statistische zekerheid van meer dan 98 procent. 'If the warming rate of the past 10 years continues, it would lead to a long-term exceedance of the 1.5° limit of the Paris Agreement before 2030', zegt onderzoeksleider Stefan Rahmstorf. Natuurlijk is tien jaar in meteorologisch opzicht een korte periode. Klimaatonderzoek werkt altijd met periodes van 30 jaar. De studie verscheen hier in de Geophysical Research Letters van maart 2026.

De oorlog om Iran gaat met alle hevigheid vandaag - de achtste dag - door. Iran scoort een groot succes. Het heeft het Amerikaanse radarsysteem Thaad in Jordanië verwoest. Dat wordt intensief voor de luchtafweer in het Midden-Oosten gebruikt om Iraanse luchtaanvallen met ballistische raketten af te wenden. Ook (andersoortige) radarsystemen van de Amerikanen in andere landen zijn getroffen. Israël doodde zeker 41 mensen bij een aanval op het Oost-Libanese Nabi Chit in de Bekaa-vallei. Onder de doden zijn drie Libanese militairen. Er vielen de laatste dagen tot dusver bijna 300 doden in Libanon. De Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) raakte een tanker dichtbij Saudi-Arabië met een aanvalsdrone. De Amerikaanse president Trump zegt dat Iran vandaag 'hard geraakt gaat worden'. Trump stelt dat hij 'serieus overweegt' om gebieden aan te vallen die eerder nog niet zijn geraakt.

Tom-Jan Meeus verbaast zich vanmorgen in zijn wekelijkse emailnieuwsbrief 'Machtige Tijden' (betaalmuur) over het begrip dat Jetten en zijn buitenlandminister Berendsen tonen voor de brute oorlog die Trump en Netanyahu begonnen tegen het moordenaarsregime in Iran. Begrip waarvoor? 'Je kunt je überhaupt afvragen hoe goed Haagse politici hun "begrip’'voor de aanvallen hebben overdacht. Houdt dit ook begrip voor hogere gas-, olie- en benzineprijzen in? Voor mogelijk meer militair conflict in het Midden-Oosten? Voor het moment dat de aanvallen van de „helden” Trump en Netanyahu honderdduizenden Iraanse vluchtelingen naar Europa leiden?' Inderdaad, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz waarschuwde gisteren al dat de Iraanse staat moet blijven functioneren om ongecontroleerde migratie te voorkomen. Ook andere Europese leiders vrezen een vluchtelingencrisis zoals die in 2015.

     Ook vindt Meeus het negeren van het internationaal recht nogal lichtzinnig en hij pleit voor meer terughoudendheid bij de politiek. 'Terughoudendheid die ruimte biedt om eerst te denken en dan te handelen. Die twijfel, afwachten en heroverwegen toelaat. Die zelfinzicht, realisme en zelfbeheersing brengt'. Ik neig ertoe om het met hem eens te zijn. Ik vrees dat het Iraanse volk weinig tot niks met deze oorlog zal opschieten. Kijk naar Venezuela, waar de dictator verwijderd werd maar het misdadige regime er nog zit. Gisteren pochte Trump dat hij een opvolger voor de vermoorde Khamenei zal aanwijzen. Wie dan wel? Let op: Trump houdt van koningshuizen. Het zou me niet verbazen dat hij straks Pahlavi zal aanwijzen, de zoon van de sjah. De man die nooit het bloedige regime van zijn vader afwees en die er niet in slaagde enige beweging van betekenis in Iran op te zetten.

In De Volkskrant staat vanmorgen een verbijsterend artikel over hoe de boeren in ons land onze hele samenleving grotelijks bedonderen. Jaarlijks verdwijnen op illegale wijze tienduizenden sloten in Nederland; de boeren gooien ze dicht om meer land te hebben, onder andere voor hun steeds groter wordende landbouwmachines, om de regels voor een betere waterkwalitieit te ontwijken en om meer mest uit te kunnen rijden. De ecologische schade is enorm en de meeste gemeentes kijken weg. Het zijn mafiapraktijken: ze gebruiken grof geweld tegen mensen die het aan de kaak stellen. Zo'n artikel kan niet zonder gevolg blijven.

Gisteravond een gezellige viering van de verjaardag van Esri (21), nu een bijna volleerd danseres. We waren er te voet heen gegaan. Om half twaalf brengt Barbara ons met de auto naar huis. Vanmorgen blijft de dichte mist lang hangen. Pas tegen het middaguur lost het helemaal op, maar de zon komt nauwelijks door de dunne laag hoge wolken. Het is met ruim 10 graden beduidend kouder dan de afgelopen dagen. Veel toeristengroepen op de sluis. Zeven maart was de verjaardag van mijn moeder. Ze overleed in augustus 2001 op 81-jarige leeftijd. Naar het begin van dit kwartaal

Een Sudden Stratospheric Warming (SSW) spitst de poolwervel in twee gebieden met arctisch koude (bron: Buienradar)

Zondag 08-03-2026

Opnieuw is er boven het noordpoolgebied een opvallend proces aan de gang dat de poolwervel (polar vortex) aanzienlijk kan verstoren. In de stratosfeer ontstaat een nieuwe Sudden Stratospheric Warming (SSW), een overigens niet ongewone snelle opwarming die ik voor het eerst hier in 2019 beschreef. SSW's komen niet elk jaar voor, maar op het noordelijk halfrond gemiddeld eens in de paar winters. Een grote SSW kan zelfs de poolwervel helemaal omdraaien. Onder normale omstandigheden draait de poolwervel in westelijke richting strak om de noordpool en sluit de arctische kou op. Daardoor kan die ons niet bereiken. Nu zijn er door de SSW twee afzonderlijke kernen van koude lucht ontstaan. Dat komt niet vaak voor. Buienradar heeft er een mooi plaatje van de siuatie gevonden (bij Weatherwell) zoals die eergisteren was:

Het is een weerkaart gemaakt met het Europese weermodel ECMWF. Je kijkt van boven op het noordpoolgebied. De SSW splijt de poolwervel in twee kernen van polaire koude, eentje boven Canada en de andere globaal boven Rusland en Siberië. De kern boven Noord-Amerika is de sterkste van de twee. Dit sterke lagedrukgebied zorgt ervoor dat zich boven Europa momenteel een hogedrukgebied bevindt. Dit kan deels verklaren dat de temperaturen in een groot deel van Europa momenteel hoger zijn dan normaal, concludeert Buienradar. 'Met andere woorden: de huidige ontwikkelingen in de stratosfeer vergroten de kans op veranderingen in het weerpatroon later in maart, maar de exacte uitkomst blijft voorlopig onzeker'.

De oorlog in het Midden-Oosten gaat zijn negende dag in. Hevige bombardementen van beide kanten. 'Het lijkt erop dat de Amerikanen niet echt een plan hebben voor de day after. Ze zijn nu vooral bezig met bombarderen', zegt Midden-Oosten-kenner en journalist Abdou Bouzerda. Turkije stuurt morgen zes F-16's naar het noordelijke, door Turkije geclaimde deel van Cyprus.

     Defensiepecialist Peter Wijninga denkt dat de grootste risico's bij Iran liggen. Ja, dat snap ik ook. De aanvallen van de VS en Israël vernietigen vooral Iraanse lanceerinstallaties, drones en opslagplaatsen. 'En die krijgen ze ook niet zomaar aangeleverd door hun bondgenoot Rusland, dat de munitie zelf hard nodig heeft voor de oorlog in Oekraïne'. Nu de VS de oorlog in gang hebben gezet, moeten ze die ook afmaken, zegt Wijninga. Hij verwijst daarbij naar de bekende uitspraak 'if you break it, you own it' van Colin Powell, voormalig minister van Buitenlandse Zaken. Dat zei hij tegen president Bush jr. voordat hij Irak binnenviel.

Ochtendmist., na enkele uren verdwijnt het door de zon. Over het Eind lopen mensenmassa's naar Buiten de Waterpoort. Velen zetten hun fietsen langs de kant; zo'n lange rij zagen we niet eerder bij een evenement. Het gaat om de jaarlijkse vestingloop. die volledig uitverkocht was. Duizend lopers meer dan vorig jaar. Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 09-03-2026

Met verbazing en afkeer keek ik gisteravond naar de documentaire van KRO/NCRV over kindermisbruik in de Bhagwan-secte in de jaren 80. Veel slachtoffers, die nu hun pijnlijke herinneringen deelden, waren toen tussen 10 en 16 jaar oud. Het misbruik werd door de leiding van de beweging toegedekt en verzwegen. Ook de regisseur van de film Maroesja Perizonius was één van die kinderen. Ze hield hardnekkig vol om de misbruikers op te sporen en te interviewen. Wat een gore smeerlappen. Het misbruik liet diepe littekens achter. De secte was zeer bekend in de jaren 80 en ik herinner me dat ik circa 1989 eens met een studiegroep van de Cursus Ziekenhuisbeleid een bezoek bracht aan de Amsterdamse commune in het gebouw van een voormalige gevangenis. Om iets te leren 'over een andere manier van organiseren'. Tja, het was een merkwaardig gezelschap waarin sommigen hun corveetaken om de toiletten schoon te maken moesten opvatten als 'worshipping'. Inderdaad was de vrije liefde er schering en inslag, wat ik wel interessant vond, maar dat was tussen volwassenen. Alles moest daar kunnen. 'Rondneuken was de norm, een ander voorbeeld hadden we niet'. Ik heb er toen overigens niets van gezien. Dat seksueel misbruik van minderjarigen er regulier bijhoorde wist ik niet.

De boomergeneratie zwaait af. De een na de ander. Nu is het Country Joe McDonald. Hij werd 84 jaar. Zijn vrolijke protestsong tegen de Vietnamoorlog 'I-feel-like-I'm-fixin'-to-die rag' staat al decennialang in mijn kast. Hier het eerst couplet met erna het refrein:

Yeah, come on all of you, big strong men,
Uncle Sam needs your help again.
He's got himself in a terrible jam
Way down yonder in Vietnam
So put down your books and pick up a gun,
We're gonna have a whole lotta fun.

And it's one, two, three,
What are we fighting for ?
Don't ask me, I don't give a damn,
Next stop is Vietnam;
And it's five, six, seven,
Open up the pearly gates,
Well there ain't no time to wonder why,
Whoopee! we're all gonna die.

Ik zag hem met zijn band 'The Fish' optreden in het Kralingse Bos in 1970. Komt voor in deel 1 van mijn romantrilogie. Hier op YouTube vind je de uitvoering ervan in 1969 door Country Joe in Woodstock. Kijken we nu anders tegen oorlog aan? Een moeilijke vraag. Generaties gaan en komen, lessen moeten opnieuw worden geleerd. Als wrede imperiale oorlog was Vietnam geen gerechtvaardigde verdedigingsoorlog, maar niet weinigen vonden van wel. Een proxy-oorlog binnen bipolariteit van de Koude Oorlog tegen het oprukkende communisme volgens de domino-theorie. De oorlog in Angola was daarentegen een bevrijdingsoorlog, die later helaas ontaarde in een burgeroorlog tussen bevoorrechte groepen om de macht in het olierijke land. De oorlog om Oekraïne is een gerechtvaardigde verdedigingsoorlog tegen een aggresieve buurman die weer een Rijk en een supermacht wil worden. De oorlog in het Midden-Oosten is een niet door het internationaal recht gerechtvaardigde agressieoorlog van twee imperiale machten - de VS en Israël - tegen een moorddadig terreurregime. Enzovoort. Er zal vast wel weer een nieuwe Country Joe opstaan.

     In de geschiedenis van de mensheid is er vaker oorlog dan vrede, is mijn indruk. Daarom is de lange periode van 80 jaar vrede in Europa zo uniek. Ik zie daardoor twee oorzaken: (1) er zijn kernwapens in het spel, en (2) de formatie van de Europese Unie, die er nog steeds in slaagt de concurrentie van de drie grote landen in bedwang te houden. Nu lijken we af te stevenen op de eerste verdedigingsoorlog, die ons als statenunie in stand moet houden.

Gisteravond zagen vrijwel overal in Nederland velen (behalve wij) een schitterende vuurbol door het zwerk vliegen. Het was geen deel van een satelliet of een exploderende drone, maar een steen uit de ruimte. Een echte meteoor, die uit elkaar viel. Eén van de brokstukken beschadigde een dak van een huis in Koblenz. Meteoren zijn niet zeldzaam; vaak zie je ze boven zee.

     Vanmorgen hing er korte tijd dikke mist, maar de zon joeg het al snel weg. Naar de sportschool en de supermarkt. Het is een mooie, volledig windstille lentedag net boven de 17 graden. Maar de komende dagen wordt het weer geleidelijk slechter met regen en wind.

     De oorlog in het Midden-Oosten verhardt zich. Alle partijen gaan keihard door. Teheran stelt een hardliner op als nieuwe leider, Mojtaba Khamenei, zoon van de leider die op de eerste dag vermoord werd. Nu het ernaar uitziet dat de oorlog niet snel voorbij zal zijn, stijgen de prijzen van olie en gas de pan uit. Omdat Iran de Straat van Hormuz gesloten houdt en de olieinstallaties in de golfstaten aanhoudend bombardeert, moeten de producenten de oliewinning verminderen omdat de afvoer stokt en hun opslagruimten vol zijn. Dit weekeinde steeg de olieprijs tot 100 dollar per vat en de gasprijs met 30 procent. De G7-landen bespreken vandaag of ze noodvoorraden olie zullen inzetten om de prijsstijgingen te dempen. Lang zal dat niet soelaas bieden. Maar wacht: ik lees dat de Franse president Emmanuel Macron in Cyprus is. Hij wil gewapenderhand vrachtschepen en tankers door de zeestraat gaan escorteren. Gevaarlijk, hij heeft wel lef. Moet ons fregat Evertsen daar ook aan bijdragen? Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 10-03-2026

In het recente verleden hebben we driemaal Super-El-Niño's meegemaakt: (1) jaren 1982 - 1983, (2) jaren 1997 - 1998 en (3) jaren 2015 - 2016. Vanaf 1900 waren er tot op heden circa 30 El Niño's. Doorgaans ontstaan ze in de Stille Oceaan om de vijf jaar en duren dan één tot anderhalf jaar. Sinds het jaar 2000 is de frequentie toegenomen. De laatste was in de jaren 2024 - 2025. Nu al lijkt er medio zomer van dit jaar al een nieuwe aan te komen. Volgens de prognose van het Amerikaanse Climate Prediction Centre van 12 februari 2026 is er 50 tot 60 procent kans op voor de tweede helft van dit jaar. De afgelopen week was er duidelijk sprake van de opbouw van warmte in de oostelijke zijde van de Pacific, zoals je op de afbeelding hierboven kunt zien. Op die manier beginnen El Niño's. Sommigen vrezen dat er opnieuw een Super-El Niño wordt opgebouwd, met extra opwarming. 'Ocean Heat Content has increased in much of the warm pool. It appears increasingly likely we will see a Super El Niño by later in the year', meldt een waarnemer op FB.

Gisteravond laat hoorde ik Trump zeggen op een persconferentie dat de oorlog in Iran 'vrij snel voorbij kan zijn'. 'Hun luchtmacht is weg, de marine is weg, hun raketten zijn bijna uitgeschakeld en van de drone-capaciteit is nog 25 procent over'. Eigenlijk had Amerika de oorlog al gewonnen. Eerder zei hij nog dat het wel een maand kon duren. 'En als ze een kernwapen hadden gehad, zouden ze dat al tegen Israël hebben gebruikt'. De beurzen en de olieprijzen reageerden meteen met ontspanning. Opeens stoppen met de oorlog - het zou wel typisch iets zijn voor de ongedurige president. Zie Venezuela. Bijvoorbeeld omdat hij terugschrikt van wat hij teweegbrengt qua stijging van de inflatie en daling van de beurzen. Het regime in Teheran reageerde ook door te zeggen dat niet Trump, maar dat zij bepalen wanneer de oorlog over is.

     Vandaag bestoken de partijen elkaar opnieuw. De Amerikaanse minister van Oorlog Pete Hegseth zegt dat het de 'meest intense dag tot nu toe' wordt van de aanvallen op Iran. Hij zal vandaag de meeste gevechtsvliegtuigen en bommenwerpers op Iran afsturen. Duidelijk is wel dat Iran zelf minder raketten afvuurt.

     Opnieuw krijgen de golfstaten, Saoedie-Arabië en Libanon hun deel. In het laatste land zijn naar schatting driekwart miljoen mensen op de vlucht. Human Rights Watch brengt een onderzoek uit waarin gesteld wordt dat Israël onrechtmatig witte fosfor gebruikte tijdens aanvallen in het zuiden van Libanon. Een oorlogsmisdaad. Na Amerikaanse en Israëlische aanvallen op olie-installaties in en om Teheran in de achterliggende 36 uur is er sprake van giftige 'zwarte regen' in Teheran. De WHO ontving hier meerdere meldingen over. Die zwarte regen kan gevaarlijk zijn voor de luchtwegen.

Vandaag gaat nog even de zon op beneden een wolkenbank, die hem al snel verbergt. Enkele uren later valt regen. Ik haal een datakaartje bij KPN op om ermee te proberen of mijn TCL-routertje er komend weekeinde in Oostende mee kan werken. Maar ik krijg het vanmiddag zelfs niet met het oorspronkelijke Odido-datakaartje aan de gang. Onbegrijpelijk. Het regent ook weer.  Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 11-03-2026

Trump aarzelt (olieprijzen, inflatie, beurzen en hij verliest kiezers), Netanyahu wil juist doorgaan om Iran voor de komende tien jaar een kreupele staat te maken. En Libanon ook. De angst van de wereld concentreert zich om de Straat van Hormuz. De paniek over energieschaarste stijgt snel, vooral in Zuidoost-Azië waar de meeste olie uit de Golf heen gaat. Normaal passeren zo'n 140 tankers per dag de nauwe zeestraat, maar nu gebeurt dat nauwelijks meer. Trump wil dat reders en kapiteins van tankschepen 'meer lef' vertonen omdat de Iraande marine volgens hem al is 'vernietigd'. Maar dat doen ze niet op een enkeling na. De verzekeraars hebben hun dekking van de schepen ingetrokken en een raket- of drone-inslag kan maar zo gebeuren. En zeemijnen! Trump dreigt met ‘ongekend’ militair ingrijpen tegen Iran als het land die plaatst in de Straat van Hormuz (zie hierboven). CNN meldde dat de Iraanse marine nog 80 tot 90 procent van haar mijnenleggers en andere kleine boten in bezit heeft, en dus nog honderden mijnen kan plaatsen in de Straat van Hormuz. Men zou er al op kleine schaal mee zijn begonnen.

     Sommige kapiteins proberen toch door de zeestraat te sluipen. Vanochtend treffen Iraanse raketten de Thaise bulkcarrier Mayuree Naree nabij de Straat van Hormuz in het achterschip. Het schip vatte vlam. Twintig opvarenden worden gered maar drie bemanningsleden zijn nog vermist. Ook twee andere schepen werden getroffen: het containerschip One Majesty onder Japanse vlag en de bulkcarrier Star Gwyneth onder de vlag van de Marshall eilanden. In  totaal zijn al veertien schepen geraakt door projectielen sinds de start van de oorlog in het Midden-Oosten.

Het Westen komt in actie. Het internationale energieagentschap IEA coördineert de inzet van strategische olievoorraden van 30 leden-landen. In totaal zullen er de komende tijd 400 miljoen vaten olie op de markt gebracht worden. Ook Nederland doet mee met 5,4 miljoen vaten uit onze reserve. Zo poogt men de druk op de olieprijzen te matigen door dagelijks 3 tot 4 miljoen vaten op de markt te brengen. Energieanalist Jilles van den Beukel zegt in De Volkskrant: 'Als je die hoeveelheid vergelijkt met de dagelijkse twaalf tot vijftien miljoen vaten die zijn weggevallen door het conflict in het Midden-Oosten, zie je dat deze hoeveelheid de problemen niet oplost'. De wereldwijde oliereserves zijn ongeveer 1,8 miljard vaten groot. Trump meende gisteren geschrokken dat hij de oorlog snel zal kunnen beëindigen. Maar bedenk dat destijds in de 1e Golfoorlog- begin 1991 - de internationale coalitie tegen Saddam Hoessein vijf weken nodig had om met luchtbombardementen het militaire verzet van Irak te breken.

     Er is een merkwaardige actie van China in de regio geconstateerd. Inlichtingendeskundigen meldden gisteren de komst van een 'drijvende Chinese supercomputer' in de Golf van Oman, vlakbij de Straat van Hormuz. De vorig jaar afgebouwde Liaowang-1 heeft aan boord zeer geavanceerde satelliet-tracking, rakettelemetrie en radarinstallaties. Het is dus een inlichtingenschip dat bij uitstek bruikbaar is om de luchtbewegingen van Israël en de VS rechtstreeks te volgen. Ten behoeve van wie? Sommigen denken dat het aan het Iraanse leger hoogwaardige informatie verstrekken zal. Dat geloof ik niet; de dreiging dat ze het kunnen doen is genoeg.

De GasUnie brengt vandaag een nieuwe weerbaarheidsanalyse uit voor ons land. Nederland is kwetsbaar bij een langdurige onderbreking van de gasaanvoer, maar we zijn volgens die analyse wel goed voorbereid op reguliere leveringsproblemen bij koude winters of kortdurende uitval van infrastructuur. Dat valt weer mee. Ongeveer 67 procent van ons gas komt uit het buitenland, vooral uit Noorwegen en via vloeibaar aardgas uit onder andere de VS en Qatar. Door bestaande opslagen extra te vullen én in uiterste nood 'kussengas' in te zetten, kunnen langdurige tekorten en extreme prijspieken worden voorkomen. Kussengas? Dat is gas dat onder normale omstandigheden nodig is om druk te houden in de ondergrondse opslag om aardbevingen te voorkomen. Het kan gedeeltelijk wel gebruikt worden om tekorten te beperken. Je zou zeggen dat het nu extra slim zou zijn om de energietransitie te versnellen en extra zonneweides en windmolens op zee aan te leggen, beproefde technologie, maar ieder dorp schijnt nu een eigen kleine kerncentrale te willen. Maar daar is nog zeer weinig ervaring mee. Deskundigen noemen het 'volstrekt onhaalbaar'. Eentje zegt dat zolang ze op die mini-kerncentrales studeren er niks gebeurt. 'Dan halen we onze duurzaamheidsdoelstellingen niet. Ze zien kernenergie als middel om zon en wind tegen te houden. Zeer betreurenswaardig'.

Er vallen nogal wat buien vandaag; tot in de middag. Het wordt 10,4 graden. Duikers maken vanaf een drijvend platform de sluis en de bodem van de havenkom schoon voor het vaarseizoen. Ik besteed enige uren om mijn TCL-modem aan de gang te krijgen. Het lukt uiteindelijk zowaar met het oorspronkelijke Odido-datakaartje, maar niet met dat van KPN. Waar zou dat aan liggen? Drie keer krijg ik hem zelfs verbonden, maar geen internet. De probleemoplosser van Microsoft zegt: 'Het externe apparaat of de externe bron accepteert de verbinding niet'. Morgen verder. Anna is vanmiddag naar haar vriendin aan de Schuttersgracht. Het is inmiddels droog. Naar het begin van dit kwartaal

Een massa-ontsnapping van zonachtige sterren uit de centrale balk van de Melkweg 4 tot 6 miljard jaar geleden (beeld: NAOJ)

Donderdag 12-03-2026

Net nu het financieel begon te knellen voor Poetin, helpt Trump hem met een hogere olieprijs, kopt de NRC boven een artikel over Rusland en de Iran-oorlog. Inderdaad, denk je, het lot is vaak cynisch. Trump maakt ook gewag van het mitigeren van de sancties tegen Rusland teneinde de olieprijzen te laten dalen. Poetin is in zijn nopjes. Op een online-bijeenkomst met olie- en gasproducenten zei hij begin deze week dat Rusland de handel met Europese klanten graag weer oppakt. Inkomsten uit olie en gas maken zo’n kwart van de Russische staatsbegroting uit – waarbij olie het meest lucratief is. Hoe korter de Iran-oorlog en de blokkade van de Straat van Hormuz duurt, hoe beter voor Oekraïne. De olie- en gasprijzen zullen dan snel weer dalen. 'Het tegenovergestelde scenario, waarin de Straat van Hormuz (grotendeels) gesloten blijft, is voor de Russische begroting juist een regelrecht cadeau'.

In de krant staat ook een interview met Gabriel Attal, mogelijk het volgend jaar een kandidaat voor de opvolging van Macron in Frankrijk. Als Frankrijk in 2027 voor radicaal-rechts kiest, zegt hij, kan het gedaan zijn met de EU. Moge God dat verhoeden. Het Planbureau voor de Leefomgeving, het RIVM en Wageningen University Research melden in een gezamenlijk rapport dat er nog steeds te veel stikstof in de natuur terecht komt, zodat de wettelijke doelen die Nederland zich heeft gesteld, niet worden gehaald. Nog meer chagrijn. Vandaag even niet over alle ellende en verdriet. Daarom een mooi astrofysisch onderzoek.

Astronomen verbazen zich allang over de structuur van het Melkwegstelsel en met name over de grote balk in het centrum, die al miljarden jaren stabiel is. Het is een balkspiraalstelsel zoals er vele zijn in het heelal. Waarom de balk zolang intact blijft zou komen doordat hij een 'corotation barrier' vormt, die verhindert dat sterren eruit kunnen ontsnappen. De snelheden aan beide uiteinden van de balk zijn gelijk en die synchroniciteit houdt hem stabiel. Nu weten we dat onze zon ooit toch uit de balk heeft kunnen ontsnappen en in een tocht die 4 tot 6 miljard jaar duurde in de periferie van een van de spiraalarmen van de Melkweg terecht kwam. Onderzoekers hebben ontdekt dat onze zon toen deel uitmaakte van een grote groep zonachtige sterren - solar twins - die met succes op de vlucht ging. Een massamigratie zogezegd waar onze zon deel van uitmaakte. Je ziet dat prachtig op de afbeelding hierboven. Solar twins oftewel solar analogs hebben dezelfde temperatuur, zwaartekracht en samenstelling als onze zon. Er zijn er nu meer dan 6.500 bekend. Men denkt dat de centrale balk toen - 4,6 miljard jaar geleden - nog niet gevormd was en dat corrotatie de sterren nog niet vasthield. Nota bene: het dichtbevolkte centrum van de Melkweg was mede door zijn intense straling veel minder geschikt om het ontstaan van leven en evolutie toe te laten. De huidige perifere locatie maakte dat wel mogelijk. De twee onderzoeksartikelen staan hier en hier in Astronomy and Astrophysics.

De zon komt 's ochtend steeds hoger op achter de huizen op de Kriekenmarkt. Het blijft de hele dag droog, maar de wind neemt steeds meer toe. Het wordt bijna 12 graden. Boodschapje in de binnenstad. Naar het begin van dit kwartaal

(afbeelding: Vaarwijzer.nieuws)

Vrijdag 13-03-2026

Containers die van containerschepen vallen en in zee drijven, vaak vlak onder het oppervlak, het is een van de gevaren op zee waar je als recreatievaarder altijd op verdacht bent. Die enorme bakken hebben scherpe hoeken, waar de polyester scheepsromp gemakkelijk opengereten kan worden als je er tegenaan klapt. Zolang we varen overkwam het ons gelukkig nooit; we zagen er geen. De International Maritime Organisation (IMO) heeft regels ingesteld - Mandatory reporting of lost containers - die schepen op zee verplichten om overboord geslagen containers onmiddellijk te melden. Ook schepen die drijvende containers op zee waarnemen moeten dit voortaan rapporteren aan schepen in de buurt, aan de dichtstbijzijnde kuststaat en aan het land waarvan het schip de vlag voert. In de melding moeten onder meer de positie, het aantal verloren containers en eventuele gevaarlijke lading worden vermeld. Ook waarnemingen van drijvende containers moeten gemeld worden, zodat andere schepen tijdig gewaarschuwd kunnen worden. Juist bij slecht weer zijn ze lastig te zien, maar onder die omstandigheden varen wij niet uit. 'Voor wie op zee vaart blijft het belangrijk alert te zijn op drijvende objecten. Niet alles wat overboord gaat zinkt direct — en juist die slecht zichtbare obstakels kunnen voor kleinere schepen voor onverwachte en gevaarlijke situaties zorgen' aldus De Vaarwijzer in zijn wekelijkde Nieuwsbrief.

Het is de veertiende dag van de Iranoorlog. De VS en Israël voerden vannacht meerdere aanvallen uit in Teheran. Israél bombardeerde Beiroet weer. Iran bestookte opnieuw Israël, waar 60 lichtgewonden vielen, en de golfstaten en Saoedie-Arabië. In Irak stortte een Amerikaans tankvliegtuig neer. Waar ik al bang voor was: Trump versoepelde de sancties tegen Russische olie. Poetin grijnst in het Kremlin. De Britse zakenkrant Financial Times berekende dat Moskou zo'n 150 miljoen dollar per dag extra verdient. Het is niet voor lang; alleen olie die al voor 12 maart in schepen is geladen en nu op zee is, valt onder de regeling. Paniekvoetbal, Europa doet er niet aan mee. In Nederland debatteerde het parlement gisteren urenlang over de vraag of we 'begrip' hebben voor de oorlog van VS en Israël en wat dat inhoudt. De Straat van Hormuz zit nog steeds potdicht. De G7-landen gaan onderzoeken of ze met oorlogsschepen hun olietankers en vrachtschepen kunnen gaan begeleiden door de Straat van Hormuz.

     Volgens Rabo-econoom Leontine Treur treffen de gevolgen al vrij gauw de hele economie. 'Er is geen enkele sector die niet wordt geraakt', zegt ze. Vanwege onzekerheid of hogere kosten worden bovendien uitgaven uitgesteld, waardoor de economische groei stagneert. In het zwartste scenario, waarbij de olieraffinaderijen in Qatar en Saudi-Arabië door Iran verwoest zouden zijn, kan de inflatie uitkomen op 4,4 procent. Als dat uitkomt, verwacht Rabobank dat de benzineprijs boven de 3 euro per liter uitkomt. Een nieuw energiecontract voor huishoudens zou dan tijdelijk oplopen tot ruim 400 euro per maand.

Een andere zorgelijke ontwikkeling heeft te maken met het bombardement op de meisjesschool in het Iraanse Minab, waarbij zeker 180 doden vielen, vooral minderjarige meisjes. De actie werd vrijwel zeker uitgevoerd met een Amerikaanse Tomahawk-raket. Hoe was dat mogelijk? Er is een sterke verdenking dat de beslissing werd genomen met behulp van Arteficial Intelligence. Het gaat dan om de systemen Claude (van Anthropic) en Maven (van Palantir). Het eerste bedrijf specialiseert zich in het inzichtelijk maken van grote hoeveelheden data. Palantirs systeem, Maven Smart System, werkt volgens The Washington Post nauw samen met Anthropics Claude-model in de vorm van een realtime data-analysedashboard voor operaties in Iran. Het is onduidelijk bij welke acties Claude en Maven precies worden gebruikt. Mogelijk ook bij de aanval op de meisjesschool. Anthropic is verwikkeld in een rechtszaak met het Pentagon, omdat het niet wil dat zijn systemen zonder restricties worden gebruikt door de militairen.

Het is een donkere dag met veel regen en wind. Tussen de buien door naar de sportschool en de supermarkt. Het wordt 10,3 graden Celsius. In het weekeinde zal het wat vaker droog zijn. Volgende week zal het opknappen. Naar het begin van dit kwartaal

Dulce in de Mercator Marina. Op de achtergrond zie je het station van Oostende.

Zaterdag 14-03-2026

Vroeg uit de veren, zes uur. Buiten valt een troosteloze regen. We volgen de routine van ontbijt, inpakken en het huis gereedmaken voor een nacht zonder ons. Als we naar het station lopen is het nog rustig in de binnenstad. De regen is gestopt. Even na negen uur pakken we het Betuweboemeltje naar Dordrecht. Er is tijd voor koffie. Dan een sprinter naar Breda, waar de Eurocity ons naar Antwerpen-Berchem brengt, waar intercities ons via Gent-St-Pieter verder naar Oostende voeren. Alles kalm en gemakkelijk, met ruime overstaptijden. Om half twee arriveren we op het bekende station pal naast de Mercatorhaven. Ruim vier uur getreind. De zon schijnt en de ambiance doet meteen aangenaam badplaatsachtig aan. Het eerste is een blik te werpen op onze Dulce aan de overzijde. Ze ligt er rustig en opvallend schoon bij (foto hierboven). Later in de middag zullen we aan boord kijken, maar eerst checken we in bij Hotel Le Bassin even verderop op Visserskaai 1, op de hoek met het plein voor de machtige Sint-Petrus-en- Pauluskerk. We krijgen een mooie kamer met grote ramen die uitzien op de haven, de Mercatorsluis en het station. Tukje.

Rond half vier lopen we naar Bistro Beethoven, een paar panden verderop op het Petrus-en-Paulusplein naast het hotel, en reserveren voor vanavond. Daarna terug naar de marina. Ik weet de code van het hek nog. Tot onze grote tevredenheid ligt het scheepje er goed bij, wat birddroppings maar bij lange niet zoveel als anders in Numansdorp. Lijnen, landvasten, walstroomkabel, fenders, huik, windmolentje, verstaging, enzovoorts, alles is prima. Aan boord is het ook al niet echt vuil. En de lucht is niet vochtig. Het bilgepompje doet het weer; dat heeft Cedric goed gedaan. We hebben de nieuw Reeds Naurical Almanac 2026 meegebracht. Ik zet hem in het boekenkastje. De oude uitgave leggen we later in het sanitaire gebouwtje. Misschien heeft iemand er nog wat aan.

Na een halfuur sluiten we het kajuitdeurtje en slenteren door de binnenstad. Hoe aangenaam is het hier weer te zijn. Er waait een frisse wind door de drukke winkelstraten. De Hema is ook hier aan het verbouwen (ook in Gorcum). Anna koopt Belgische bonbons van Neuhaus. Ondertussen zit ik lekker in het zonnetje. Op de boulevard waait het flink uit zee uit het noordwesten. In de verte zit een flinke bui. Terug naar de luwte langs de Montgomeryhaven. Daar liggen ondanks de kou al twee jachten aan de steiger. Bij de ambachtelijke bakkerij van de vrolijke chef Alain op de Visserskaai bestellen we voor morgenochtend drie van zijn fameuze toendrabroden. En het nieuws? Dat komt vanavond aan de beurt, na het diner.  Even geen oorlogen, je kunt het hier nog zeggen. Nog een maand of twee en we kunnen ons weer inschepen. Naar het begin van dit kwartaal

Hotel Le Bassin in Oostende. Rechts de Visserskaai, links de Sint-Petrus-en-Pauluskerk op het gelijknamige plein. In de rode cirkel onze kamer. Anna staat voor de ingang. Het lichtgele pand links is Bistro Beethoven.

Zondag 15-03-2026

Tegen zessen lopen we het hotel uit, slaan het hoekje om van het Sint-Petrus-en-Paulusplein en staan meteen voor Bistro Beethoven. We herkennen de ober nog van afgelopen zomer, een zo gedienstige man dat het wel wat minder mocht. De bistro is een traditioneel restaurant met een vaste, degelijke kaart. We krijgen binnen een ereplaats aan het venster en kijken uit op het overdekte terras met daarachter het plein (foto hier). Het voelt als thuiskomen. We overtuigen de ober dat we geen haast hebben en nemen eerst een drankje. Vanavond geen mosselen, is het besluit. Die komen van de zomer wel. We beginnen met een voorgerecht van Hollandse garnalen. Daar heeft Anna al vrijwel genoeg aan, zodat we mijn hoofdgerecht - een Oostends stoofpotje uit grootmoeders tijd - samen delen. Verrukkelijk, dat potje met uiterst mals en zacht rundvlees. De wijn is een Malbec uit Argentinië die we hier het liefst bestellen. Tegen half negen keren we terug naar het hotel, waar ik mijn ellendige SIM-kaartjes van Odido en KPN uitprobeer. Ze doen het geen van beiden, wat ik wel verwacht had. Dat zal ik komende week aanpakken. Om tien uur gaan we slapen.

Uitbundig zonlicht wekt ons om zeven uur. Anna zit genoeglijk in het zonnetje bij het venster met haar smartphone. Het ontbijt is verzorgd. Daarna lopen we de Visserkaai af om bij Alain, de ambachtelijke bakker op nummer 45, onze drie bestelde toendrabroden op te halen. Wind is er vandaag niet, toch hijst een zeiljacht voor de havenuitvaart het grootzeil. Koffie in het hotel en nog een uurtje lezen en het nieuws bezien. Trump heeft het Iraanse eiland Kharg zwaar gebombardeerd maar naar het schijnt bewust de grote olieterminals intact gelaten. Natuurlijk heeft hij interesse in die olie. Hij wil ook dat verschillende westerse landen, waaronder Frankrijk, marineschepen inzetten om de Straat van Hormuz veilig te maken. Tja, ik ben benieuwd of ze dat zullen doen. Het zou me deugd doen als geen enkel land eraan mee wil doen. Buiten in de Mercatorsluis wordt een schip met een grote hijskraan naar buiten geschut. Dan is het tijd om uit te checken.

     Om negen over elf vertrekt onze trein. Vooraf een laatste blik op onze Dulce, die vreedzaam dobbert in de zon op de ligplaats. We hoeven deze keer niet over te stappen in Gent en komen om stipt om 12.48 uur aan in Antwerpen. Daar hebben we 48 minuten om over te stappen. Genoeg tijd voor een lichte lunch. Dan met een goed volle Eurocity naar Breda, een sprinter naar Dordrecht en het boemeltje van Arriva naar Gorcum waar we even na half vier aankomen. We zagen veel bloeiende magnolia's onderweg. In de binnenstad nemen we van de Plus een diepvriesschotel Paella mee voor vanavond. Vlak na vier uur thuis. Tevreden.

     De ervaring brengt ons ertoe om te besluiten over circa twee maanden, medio mei dus, ons autootje vol te laden met alles voor de tocht in de zomer naar de Engelse zuidkust. We kunnen dan in een aantal dagen het schip inrichten en vaarklaar maken. Dan met de auto weer terug naar Gorcum en een paar dagen later per trein naar Oostende met de allerlaatste spullen. Het vergt enige planning maar dan hoeft geen van de kinderen ons te brengen. Naar het begin van dit kwartaal

Maandag 16-03-2026

We zijn in het midden van de derde week van de Iranoorlog, die Trump en Netanyahu op 28 februari begonnen. Er zit weinig schot in. Op de eerste dag werd de opperste leider Khamenei gedood. Zijn zoon volgde hem na een tijdje op, hoewel sommigen denken dat hij ook dood is. Verder strekt de oorlog zich uit over een groot deel van het Midden-Oosten. De belangrijkste ontwikkeling was de sluiting van de Straat van Hormuz door Iran. Het schijnt dat noch Trump, noch Netanyahu (?) daarmee rekening hadden gehouden. Dat is haast niet te geloven. De snel stijgende olie- en gasprijzen bedreigen de wereldorde. 'Big beautiful gaz prices', schreef de nieuwssite Drudge Report woensdag spottend. Je krijgt uit zijn uitspraken de indruk dat Trump zich onderhand wel graag zou willen terugtrekken, maar dát gaat nu juist niet meer. Er moet dus snel een oplossing voor Hormuz worden afgedwongen. De Amerikaanse president eist op hoge toon dat China en een aantal bondgenoten zoals het VK en Frankrijk bijspringen. Maar die hullen zich aanvankelijk in stilzwijgen. In een interview met de krant Financial Times dreigt de president vannacht dat de NAVO een 'zeer slechte toekomst' heeft als de andere landen niet helpen met het heropenen van de Straat van Hormuz. Hij wil vanwege ongenoegen ook zijn bezoek aan Beijing van later deze maand afzeggen. Hier wreekt zich de slechte voorbereiding van de Amerikanen: een grove miscalculatie, niemand in de Trump-regering had rekening met Hormuz gehouden, schrijft The New York Times. 'The episode is emblematic of how much Mr. Trump and his advisers misjudged how Iran would respond to a conflict that the government in Tehran sees as an existential threat'. Met recht een ongelooflijke blunder. Ontploffende energieprijzen in een verkiezingsjaar. Iran heeft wel degelijk een troefkaart in handen.

Hoe onstaat zo'n blunder? In De Volkskrant schrijft Arnout Brouwers vanmorgen dat de adviseurs van Trump hem niet durven tegenspreken. Dat is klassiek bij autocraten, bij Poetin is het wat betreft Oekraïne niet anders. De generaals die hem waarschuwden ontsloeg hij. Trump zegt geregeld op zijn eigen onfeilbare instinct te koersen. Zijn hoogste militaire adviseur, generaal Dan Caine, waarschuwde wel voor het risico dat Iran de Straat van Hormuz zou afsluiten, maar, zo schrijft de Britse veiligheidsexpert Lawrence Freedman, ‘ze dachten dat het er niet toe deed omdat de vijand het niet lang zou volhouden’. Freedman noemt dit 'de korte oorlog-misvatting’.

Zowel de Japanse als Australische regering laten vanmorgen weten voorlopig geen oorlogsschepen naar de Straat van Hormuz te sturen. Frankrijk en zelfs het Italië van Meloni wijzen het verzoek van Trump af en zeggen sowieso geen schepen naar de Straat te sturen. Ook Nederland niet, zegt Jetten, althans 'voorlopig niet'. Het VK wil alleen anti-mijndrones sturen. Vandaag komen de ministers van buitenlandse zaken van de EU bijeen in Brussel. Volgens buitenlandchef Kallas willen de lidstaten bespreken welke stappen mogelijk zijn om de scheepvaart door de Straat van Hormuz weer op gang te brengen. De Europese landen hebben veel mijnenvegers, de Amerikanen bijna niet. Trump eist een gelegenheidscoalitie van landen die schepen door de Straat gaan escorteren. De VS heeft de NAVO geholpen met Oekraïne terwijl dat land volgens hem 'duizenden kilometers bij ons vandaan ligt', stelt de verongelijkte Amerikaanse president. 'Nu zullen we zien of ze ons ook helpen. Ik weet het niet zeker'. De vergelijking gaat natuurlijk mank, de VS heeft nooit directe militaire steun met boots on the ground (of op zee) geleverd aan Oekraïne. Bovendien werd geen van de bondgenoten tevoren geraadpleegd over de interventie in Iran. Voorafgaand aan de bespreking zegt de Duitse buitenlandminister Johann Wadephul dat hij geen rol voor de NAVO ziet bij de verdediging van de Straat van Hormuz tegen Iraanse aanvallen. Geweldig, Europa gaat op eigen benen staan. Trump zegt vanmorgen in zijn vliegtuig: 'We zullen onthouden wie ons niet steunt'.

     De olie- en gasprijzen lopen vandaag tot dusver niet zo snel op als in de vorige twee weken. Wel stijgt de rente op staatsobligaties en ook de hypotheekrente begint op te lopen. Die hebben we gelukkig vorige maand voor 10 jaar weer vastgezet.

Vannacht viel er veel regen. Vanochtend komt de zon stralend op. Ik zing voor mijn jarige lief (76) en overhandig haar het cadeautje. Voor het eerst in bijna 25 jaar geen sieraad maar een mooie in- en outdoor mobile tablelamp. Valt goed. We nemen hem in mei mee aan boord voor 's avonds in de kuip. Anna krijgt veel felicitaties; Whatsapp en haar telefoon staan niet stil. Buiten is een groep monteurs bezig met het groot onderhoud van de sluismotoren.

     Aan het eind van de ochtend loop ik met mijn TCL-modem en het SIM-datakaartje van KPN naar de winkel in de Gasthuisstraat. Dat werkte dit weekeinde niet in Oostende. Nu blijkt dat er nog een SIM-vergrendeling op zit. Geen wonder, dat had de medewerkster me vorige week niet gezegd. Enfin, de vergrendeling wordt verwijderd en thuis werkt het. En het werkt ook in België en Engeland, wordt me verzekerd. Naar het begin van dit kwartaal

Veranderingen van de gemiddelde wereldtemperatuur volgens diverse datasets (boven) en diezelfde gegevens gefilterd voor het effect van ENSO, vulkanisme en zonne-activiteit. (Bron: Foster & Rahmstorf 2026)

Dinsdag 17-03-2026

In de achterliggende periode verschenen er nogal wat studies die een versnelling meldden in de opwarming van de aarde. De laatste studie meldde ik in mijn blog van 7 maart 2026. Die vond een statistisch relevante versnelling van de opwarming sinds 2013/2014. Daarbij werden de belangrijkste meetreeksen van NASA, NOAA, HadCRUT, Berkeley Earth, ERA5 geschoond van natuurlijke fluctuaties zoals de effecten van El Niño's, vulkaanuitbarstingen en zonnecycli. Hierboven zie je het verschil tussen beide, waarbij de bovenste grafiek ongefilterd is en de onderste wel gefilterd. Daarmee zouden natuurlijke oorzaken voor de gemeten versnelling eruit moeten vallen. Het verschil lijkt me niet eens zo groot, wat strookt met de opvatting dat die drie factoren de langjarige opwarmingstrend niet bepalen. Hooguit zijn de pieken en dalen minder groot, maar de trend lijkt me inderdaad niet verschillend. De versnelling zou liggen tussen +0,2 graden per decade in de periode 1970 - 2015 en gestegen zijn naar +0,36 graden per 10-jaarsperiode in 2015 - 2025. Ook het juist verschenen nummer van de New Scientist brengt het bericht groot. Helaas is tien jaar een korte periode voor het klimaat; klimaatwetenschap werkt altijd minimaal met periodes van dertig jaar. Is de gemeten versnelling een blijvertje? Helaas weten we dat nog niet.

     Hans Custers bespreekt de laatste studie op zijn blog Klimaatverandering van gisteren. Hij kan zich goed vinden in het commentaar van klimaatwetenschapper John Kennedy, die meent dat het onderzoek weinig toevoegt aan wat we al weten. Inderdaad waren de afgelopen jaren uitzonderlijk warm, 'maar zolang er nog onduidelijkheid is over de precieze oorzaak of, meer waarschijnlijk, combinatie van oorzaken, valt er niet veel meer over te zeggen'. Het is helaas ook niet mogelijk om eventuele andere factoren er nu al helemaal uit te filteren, want er kunnen meer oorzaken een rol spelen. Bijvoorbeeld de vermindering in aerosolen door helderder lucht als gevolg van schonere scheepsbrandstoffen en de afname van lage bewolking, waardoor ook de albedo van de aarde afneemt.  'De tijd zal het leren. Wie over het klimaat nadenkt moet leren leven met dit soort grote onzekerheden. Hoe lastig dat ook kan zijn'. Afgezien daarvan is voortgaande opwarming door de uitstoot van broeikasgassen op zichzelf al sinds een halve eeuw een bewezen feit. Lastig is dat er na deze zomer opnieuw een super-El Niño aan zit te komen, die een extra boost aan de wereldtemperatuur zal geven. Lastig is verder dat we in een tijd leven van wereldwijde afzwakking van klimaatmaatregelen. Bedenk ook dat de kans dat er toch een structurele versnelling is, zeker nog niet weg is. Snel of minder snel, de klimaatrampen komen er wel.

Vannacht lichte nachtvorst, vandaag eerst bewolkt, later zonnig. bij ruim 14 graden. We maken ons klaar om vanmiddag met de bus naar Utrecht af te reizen voor het traditionele 'Zijlstra-diner' met mijn drie kinderen en hun aanhang. Dat is als altijd bij Grieks Restaurant Sirtaki, haast onder de Domtoren. Naar het begin van dit kwartaal

Het 'Zijlstra-diner' bij Sirtaki. Vlnr. Floor, Jason, Anna, ik, Bas en Rommert.

Woensdag 18-03-2026

Om drie uur verlieten we gisteren ons huis. Het was een zonnige middag. Ik had een dikke enveloppe bij me met stukken en brieven uit mijn tijd in Angola, die ik naar het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam wilde sturen om toe te voegen aan hun collectie over ons medisch-verpleegkundig team uit de periode 1975 - 1978. Gevoelige stukken over de conflicten met het Medisch Monitee Angola, dat in die jaren beheerst werd door de CPN. Mijn tweede zending. Die periode staat centraal in deel 3 van mijn romancyckus 'Soms priemt een lichtstraal' dus straks kan men bij het IISG controleren of alles wel klopt.

     Daarna pakten we om half vier QBuzz 387 naar Utrecht. In Hoog Catharijne zochten we in de oosterse supermarkt Amazing Oriental een aantal ingediënten bij elkaar, zoals mosterdkool, die Anna de komende dagen wil bereiden. Daarna langdurig thee bij de vroegere Alberts' Corner aan de Oude Gracht om de twee uren stuk te slaan tot aan de afspraak bij Grieks Restaurant Sirtaki op de Servetstraat onder de Domtoren voor het traditionele 'Zijlstra-diner' met mijn kinderen. Ik genoot van het uitzicht over de Oude Gracht. Een omgeving waar ik eens onvergetelijke en betekenisvolle jaren als student en beginnend arts doorbracht. Iedereen zal wel een dergelijk soort jaren kennen.

     We liepen nog langs de plek bij de Springweg waar onlangs de grote gasexplosie was. Verwoeste panden en nog veel dichtgetimmerde ramen. We kwamen met opzet iets te vroeg bij Sirtaki om de eersten te zijn. Er was een lange tafel voor ons gereserveerd. De dochter van de eigenaren Dmitri & Sophia, die sprekend op haar moeder lijkt, vertelde dat haar ouders op vakantie in Griekenland zijn. Ik ken ze al sinds 1981. Bas arriveerde als eerste in jaren-60 outfit, met lang haar dat hem goed stond. Altijd vrolijk, die gast. Daarna Floor & Jason en direct erna Rommert. Lois was niet mee, omdat ze geen oppas voor Nora konden krijgen.

     Het werd een gedenkwaardige avond met veel plezier en verhalen. Een heerlijke avond. Het is goed dat we dit doen. Je moet er altijd rekening mee houden dat het eens de laatste keer kan zijn. Toch vertelde ik ze mijn voornemen om in 2027, als ik 80 jaar hoop te worden, een groot feest te geven. Ze kregen er gelijk zin in. Ach, de tijd vloog voorbij en we waren om kwart voor elf de laatsten. Hier staan nog twee foto's. Terug door de nacht met QBuzz 387. Nog voor twaalf uur waren we thuis, behoorlijk vermoeid.

We maken een lange nacht. Vandaag een zonnige lentedag met een lichte noordoostenwind en 14 graden. Er komen veel rondleidingen langs van opvarenden van cruiseschepen. We gaan stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen in het Gorcums Museum op de Grote Markt, beiden op Groenlinks/PvdA, en doen boodschappen. Vanavond lekker onderuit liggend kijken naar de uitslagen. Naar het begin van dit kwartaal

(bron: NOS Nieuws)

Donderdag 19-03-2026

Een correspondent van NOS Nieuws is er van de week in geslaagd om ondanks de strenge bewaking door te dringen bij het tussenstation Brody van de Droezjba-pijpleiding door Oekraïne. 'Tussen de bossen in het westen van Oekraïne doemt een industrieel complex op met grote witte cilinders. Het zijn opslagtanks voor olie. Een van de cilinders is niet wit, maar donkerbruin en verwrongen. Uitgebrand'. Een knap staaltje van de journalist. Het gaat om de omstreden olieleiding die Russische olie vervoert naar Hongarije en Slowakije. Kyiv zegt dat dit tussenstation zwaar werd beschadigd door een Russische aanval met een kamikazedrone eind januari. Herstel kost tijd en geld.

     De leiding werd in de jaren 60 door de Sovjet-Unie aangelegd naar de Oosteuropese vazalstaten. Nu is de leiding het middelpunt van een steeds verder escalerende ruzie tussen Boedapest en Kyiv. Hongarije en Slowakije beschuldigen de regering Zelensky van sabotage en vertraging in de reparatie om de doorvoer bewust te belemmeren. Het Kremlin spreekt zelfs van 'chantage' door Oekraïne. Maar zowel Boedapest als Bratislava wijzen de alternatieve routes af, die Europa ter oplossing aanbiedt. De Hongaarse premier Orbán houdt sinds januari een lening van 90 miljard euro van de EU aan Oekraïne tegen. Geld dat Kyiv hard nodig heeft om voor de verdediging tegen Rusland en om het begrotingstekort op te vangen. Het hoogopgelopen conflict speelt tevens een rol in de verhitte Hongaarse verkiezingsstrijd, die Orbán voor het eerst dreigt te verliezen. Zelensky zegt dat het herstel nog zes weken kan duren. Duidelijk is dat Oekraïne er weinig belang bij heeft om de pijplijn te herstellen. De export van olie door de pijplijn levert Moskou immers welkome inkomsten op voor de oorlogvoering. Oekraïners vragen zich dan ook af: waarom zouden we het repareren? Toch ging Oekraïne eergisteren akkoord met hulp en toezicht van de EU bij het heropenen ven de pijpleiding.

     Vandaag moet de EU-top in Brussel voor een oplossing zorgen. Bij aankomst blijkt vanmiddag dat Orbán zijn poot nog stijf houdt. Zijn ‘nee’ betreft niet alleen de lening maar ook de start van de onderhandelingen met Kyiv over een EU-lidmaatschap. Na hem beticht de Finse premier Petteri Orpo Orbán van ‘verraad’. Maar er komt vanmiddag geen oplossing. De Europese leiders zijn 'gefrustreerd'. Geen beslissing. Ik vermoed dat ze de uitslag van de Hongaarse verkiezingen op 12 april afwachten.

De uitslagenavond viel tegen. Hoewel de trend al snel duidelijk was - winst voor de lokale partijen - duurde het erg lang voordat er uitslagen van grotere steden kwamen. Daar had je beter op kunnen zien wat de landelijke partijen deden. De thema's van de plaatselijke partijen hadden vooral een groot AZC, weg-er-mee-gehalte. Dit is Nederland, de wereld staat in brand maar de mensen willen geen vreemdelingen in hun buurt. Ik kon mijn ogen niet open houden en ging tegen elf uur naar bed.

     Vanmorgen zie ik dan de uitslag. De lokale partij Democraten Gorinchem met de rare schuifkaas Pierre Schefferlie als leider wonnen. Tweede werd Stadsbelang dat wat verloor. Alle landelijke partijen verloren, behalve D66. Ook Groenlinks/PvdA waar wij op stemden verloor. Gelukkig hebben we geen afdeling van FvD in Gorcum.

Het RIVM meldt dat de griepepidemie van deze winter voorbij is. We hebben het niet gehad, denken we. Er ging dit jaar

In de Iranoorlog staan de laatste paar dagen aanvallen op olie- en gasinstallaties voorop. Israël voerde luchtaanvallen uit op gasinfrastructuur in Iran. Doelwit was het South Pars-gasveld in de Perzische Golf, het grootste ter wereld. Op dat veld wordt ongeveer 70 procent van het Iraanse aardgas gewonnen. Als vergelding heeft Iran een industrieel gascomplex in Qatar getroffen met een raket. Het gevolg is dat de wereldwijde olie- en gasprijzen verder stijgen. Dat is ook de bedoeling, lijkt het. Trump dreigde vannacht dat Iraanse gasveld South Pars te vernietigen als Iran zijn aanvallen op het Qatarese gasveld niet staakt. Teheran trekt zich daar niets van aan. Op de Amsterdamse gasbeurs, de maatstaf voor de Europese prijzen, schoot de prijs met wel 35 procent omhoog.

Het is een prachtige lentedag. Sportschool en boodschappen. Het wordt 16 graden. Naar het begin van dit kwartaal

Uit de chemische samenstelling van de schelpen van benthische foraminiferen kan men veranderingen in de hoogte van zeespiegels en daglengtes afleiden over 3,6 miljoen jaar (Credit: ETH Zurich)

Vrijdag 20-03-2026

De exacte lengte van een 24-urige dag wordt precies bijgehouden. Tot op de milliseconde. Daaruit blijkt dat de daglengte fluctuaties kent door onder meer zwaartekrachteffecten van de maan en diverse geofysische processen in het inwendige van de aarde, maar ook aan de oppervlakte en in de atmosfeer. En door klimaatverandering, zo blijkt uit een nieuwe studie 'Climate-Induced Length of Day Variations Since the Late Pliocene' van de universteiten van Wenen en Zurich in de Journal of Geophysical Research: Solid Earth. Al eerder bleek uit een studie in 2024 dat door klimaatopwarming de daglengte toenam in een tempo van 1,3 milliseconden per eeuw gedurende de periode 2000 tot 2020. Dat kon vooral worden toegeschreven aan een herschikking van continentale massa's van oceaanwater als gevolg van het afsmelten van polaire ijskappen en gletsjers. De conclusie: stijgende zeespiegels vertragen de rotatie van de aarde en verlengen onze dagen. Het is in een heel laag tempo maar het is ook onmiskenbaar en ongekend in de laatste 3,6 miljoen jaar. Hoe weten ze dat?

     Het team van de laatste studie kon de daglengtes over miljoenen jaren reconstrueren met behulp van onderzeese, eencellige organismen die bekend staan als benthische foraminifera oftwel algen. Hun leefgebied strekt zich uit van getijdepoelen langs de kust, tot de abyssale zone in de dieptes van de oceanen. Uit de chemische samenstelling van hun fossielen konden de onderzoekers de hoogte van de vroegere zeespiegels van aeonen terug vaststellen en daaruit de ermee corresponderende daglengtes afleiden. Daaruit bleek dat tijdens het Kwartair, het jongste geologische tijdperk van 2,6 miljoen jaren, de afwisseling van groei en smelt van grote, continentale ijskappen significante veranderingen in de hoogte van zeespiegels veroorzaakten en daardoor wijzigingen in de lengtes van de dagen. Als je die vergelijkt met de daglengteveranderingen in de twintigste eeuw blijkt dat die nooit eerder zó groot waren, met uitzondering van één keer 2 miljoen jaren geleden. De zeespiegelstijging gaat in deze eeuw dermate snel dat het effect op draaisnelheid en daglengte tegen het eind van de 21ste eeuw al groter kan zijn dan dat van de maan. 'This rapid increase in day length implies that the rate of modern climate change has been unprecedented at least since the late Pliocene, 3.6 million years ago. The current rapid rise in day length can thus be attributed primarily to human influences', zegt de onderzoeksleider. Natuurlijk gaat het slechts om milliseconden, maar toch kan het grote invloed hebben op bijvoorbeeld de berekeningen van satellietbanen en de lancering en terugkeer van ruimtevluchten, waarbij grote precisie vereist is..

     Hoe kunnen zeehoogten eigenlijk de lengte van een dag beïnvloeden? Denk daarbij aan een pirouette bij kunstschaatsen, waarbij de houding van de schaatser/schaatster de rotatiesnelheid kan versnellen (armen langs het lichaam) of vertragen (armen uitgestrekt). De aarde is zó groot dat millimeters of centimeters hogere zeespiegels wereldwijd eenzelfde effect hebben op de draaisnelheid van de aardbol. Het is maar een detail en toch maakt het me onrustig.

Vandaag gaat de lente in en opnieuw hebben we een mooie lentedag. Met 13 graden een iets lagere temperatuur. De stupide Iranoorlog gaat verder en wordt steeds zinlozer. Trump dubt over een bezetting van het olie-eiland Kharg. Het Amerikaanse leger stuurt vandaag duizenden extra militairen en matrozen op weg het Midden-Oosten. Tja, wij hebben hem niet om deze oorlog gevraagd. Maar Syp Wynia weet hoe het zit: 'Europa heeft meer belang bij de Straat van Hormuz dan de VS, maar laat de Amerikanen de kastanjes weer uit het vuur slepen'.  Naar het begin van dit kwartaal

Zaterdag 21-03-2026

Het Amerikaanse Climate Prediction Centre is in zijn update van maart 2026 weer een fractie stelliger in de prognose voor een El Niño nog dit jaar: 'In summary, a transition from La Niña to ENSO-neutral is expected in the next month, with ENSO-neutral favored through May-July 2026 (55% chance). In June-August 2026, El Niño is likely to emerge (62% chance) and persist through at least the end of 2026'. Je ziet het in het staafdiagram hierboven. Zó snel weer een nieuwe El Niño na de vorige - in 2023/2024 - is ongewoon; doorgaans zitten er 4 tot 5 jaren tussen twee El Niño's. De tussenliggende La Niña was dan ook erg zwak. De nieuwe zal eind dit jaar en in 2027 waarschijnlijk een extra boost aan de opwarming geven. Sommigen denken dat 2026 en/of 2027 het recordwarme jaar 2024 - een Super-El-Niño - zullen evenaren of zelfs overtreffen.

Vanochtend mist die rond half elf verdwijnt en ruim baan geeft aan een zonnige dag. Het wordt ruim elf graden. We doen wat boodschappen in de binnenstad en halen een taart op bij bakker Van der Grijn in de Arkelstraat. Die is voor de dochters van Anna, die straks met hun aanhang de verjaardag van hun moeder komen vieren. Naar het begin van dit kwartaal

Zondag 22-03-2026

Opnieuw leidt een uitzakker van de vertragende straalstroom tot extreem weer in de VS. Ditmaal geen uitzakker met koude poollucht, maar omgekeerd een bel van extreme hitte uit de tropen. In delen in het zuiden van Californië en het zuidwesten van Arizona kwam de temperatuur dit weekend ver boven de 40 graden uit. Met 43,3 graden werd in Arizona de hoogste temperatuur ooit gemeten in maart in de VS. Ook in veel andere delen van beide staten ging de temperatuur richting de 40 graden. Hittegolven komen in de VS vaker voor, maar zo vroeg in het jaar is dat uitzonderlijk. Het risico op natuurbranden is groot.

     De ernst en het unieke van deze hittegolf kun je goed zien in deze prognose van een paar dagen geleden door WordWeatherAttribution. Vooral de grafiek rechts (het rode cirkeltje is van mij):

Ook in de staat Hawaii is het hommeles. Daar heeft men juist te maken met de zwaarste overstromingen in meer dan twintig jaar tijd door zware regenval. Duizenden mensen zijn opgeroepen hun huizen te verlaten. Auto's zijn weggespoeld en wegen zijn onbegaanbaar. Ook dreigt een stuwdam het te begeven.

De Iranoorlog neemt bepaald niet af.  Bij Iraanse aanvallen op Israël vallen honderden gewonden. In Tel Aviv, de tweede stad van Israël, raakten vanochtend minstens vijftien mensen gewond. De meesten van hen liepen lichte verwondingen op, melden Israëlische media. Het zou gaan om een ballistische raket die een clusterbom bij zich droeg en meerdere bommen over een groter gebied verspreidde. Iran vuurt ook ballistische raketten in de richting van de badplaats Eilat in het uiterste zuiden van het land. Ze worden onderschept door het Iron-Dome luchtafweersysteem. Men meldt geen gewonden. Gisteren werden de steden Dimona en Arad in de dunbevolkte Negev-woestijn geraakt door twee ballistische raketten uit Iran die niet waren onderschept door het Iron-Dome. Het internationaal atoomagentschap IAEA zegt dat er geen schade is gemeld aan de kernreactor in de buurt van Dimona. Ook zijn er geen abnormale stralingsniveaus gemeten. Eergisteren bleek dat Iran in staat is om ballistische raketten over grote afstand af te schieten. Het wist zo'n raket af te vuren in de richting van de Brits/Amerikaanse basis Diego Garcia in het midden van de Indische Oceaan op 4000 kilometer afstand

     Ook Israël en de VS laten zich niet onbetuigd. De Israëlische defensieminister Katz geeft het leger opdracht om bruggen over de Litani-rivier in Libanon te vernietigen, meldt The Times of Israel. Volgens Katz worden die gebruikt voor 'terroristische activiteiten'. Ook moet de IDF in Libanon alle huizen in een brede strook langs de grens vernietigen 'zoals in Rafah en Beit Hanoun in de Gazastrook'. Trump richt zich op het verwoesten van alle civiele energiecentrales in Iran, als Teheran niet binnen 48 uur de Straat van Hormuz openstelt: 'If Iran doesn’t FULLY OPEN, WITHOUT THREAT, the Strait of Hormuz, within 48 HOURS from this exact point in time, the United States of America will hit and obliterate their various POWER PLANTS, STARTING WITH THE BIGGEST ONE FIRST! Thank you for your attention to this matter. President DONALD J. TRUMP', schrijft hij op zijn Truth Social.  Het is iets dat verboden is in het oorlogsrecht.

Opnieuw een prachtige lentedag. Geen wolkje aan de hemel. Het wordt bijna 14 graden. Drukte door talrijke wandelaars over de sluis. Naar het begin van dit kwartaal

(bron: WMO)

Maandag 23-03-2026

De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) brengt vandaag zijn jaarlijkse rapport over het voorafgaande jaar uit, de State of the Climate 2025. Conclusie: de aarde houdt meer warmte vast dan ooit eerder in de 65 jaren dat de rapportages verschijnen. De energie-onbalans wordt sinds 1960 gevolgd door de WMO en zeker in de afgelopen 20 jaar is het verschil hard toegenomen. 2025 was tot dusver het hoogtepunt, aldus de WMO. Hierboven zie je nog even - voorzover nodig - hoe dat in elkaar zit. Inmiddels ziet de WMO dat de concentratie broeikasgassen op het hoogste niveau ligt in zeker 800.000 jaar. Wat vooral opvalt, althans bij mij, is dat 91 procent van de toegevoegde warmte wordt opgenomen door de oceanen. Slechts 5 procent wordt door landmassa's geabsorbeerd en 3 procent door ijskappen en gletsjers. Slechts 1 procent komt in de atmosfeer terecht. Sommige van de negatieve gevolgen van dat alles, bijvoorbeeld op oceanen, zullen nog honderden jaren - potentieel zelfs duizenden - merkbaar zijn. De oceanen werken tot dusver als een enorme buffer, maar hoelang duurt dat nog?

Vandaag lijkt Trump terug te deinzen van wat hij heeft aangericht. Hij stelt de deadline over het openen van de Straat van Hormuz, die aan het eind van deze dag zou aflopen, met vijf dagen uit, omdat er volgens hem resultaten zijn geboekt in de toenadering tot Iran. Hij maakt het op typerende wijze in kapitalen bekend op zijn TruthSocial:

Iran ontkent echter dat er direct of indirect is gesproken en zegt dat Trump zo de olieprijs probeert te manipuleren. Inderdaad, na de hoopgevende woorden van Trump zakte de prijs met zo'n 10 procent. De gasprijzen volgden.

BREAKING NEWS! De Volkskrant heeft vanmiddag een'verbazingwekkend verhaal over onthullingen door de New York Times en de Israëlische omroep Channel 12, waarin gezegd wordt dat Mossad-baas David Barnea in januari Netanyahu overtuigde dat een gezamenlijke aanval op Iran tot een volksopstand zou leiden die een snel einde aan het ayatollah-regime zou maken. Barnea hield in diverse vergaderingen Netanyahu en zijn belangrijkste ministers voor dat als het Iraanse leiderschap was onthoofd en de regering was verzwakt, de Mossad er wel voor kon zorgen dat de bevolking de straat zou opgaan. Meteen haalde de Israëlische president Trump over. Ondanks kritische reacties en waarschuwingen van hun eigen staven gingen de beide leiders roekeloos en met volle kracht in de aanval. Dat is allemaal vies tegengevallen, Iran is zeker nog niet verslagen en de ayatollahs zitten er nog. Het is zeer opmerkelijk. De chef van de Mossad en de twee leiders hebben een ongelooflijke miskleun gemaakt. Dit muisje krijgt zeker een staartje. Ik zou haast zeggen EEN STAART. Misschien heeft het uitstel van de deadline door Trump er al mee te maken. Waar is de uitweg?

De dag kent een gesluierde hemel, er komt een weersverandering aan. We gaan sporten en naar de supermarkt. Thuis wil ik de tweede berekening van onze pensioenen (door het nieuwe stelsel) inzien bij het PFZW, maar DigiD is onbereikbaar door een storing. In de middag is het weer in orde. De hoogte van onze nieuwe pensioenen is een aangename verrassing. Buiten wordt het 15 graden. Naar het begin van dit kwartaal

De gascrisis van 2022 werd snel opgelost (grafiek: De Volkskrant)

Dinsdag 24-03-2026

Vanmorgen zegt Anna dat ze er wel voor is dat het kabinet Jetten de accijns op benzine verlaagd. Volkskrant-columnist Sander Schimmelpenninck was daar gisteren ook voor: 'Sociaaldemocraten moeten gewoon eens gratis bier voor de gewone man gaan uitdelen'. Anders winnen ze de verkiezingen nooit. Ik niet, zeg ik, dan verlaag je de stimulans om electrisch te gaan rijden en schiet de energietransitie niet op. Terzijde: ik erken dat het ons niet zo treft, we rijden te weinig. We hebben in de achterliggende drie weken nog niet eens hoeven tanken. Maar verder: een bekend adagium luidt 'Er is maar één remedie tegen een hoge olieprijs en dat is een hoge olieprijs', op basis van een eenvoudige economische wetmatigheid: de hoge prijs komt omdat er een tekort is, door de hoge prijs ­kunnen sommige partijen de energie niet meer betalen en zo loopt de vraag terug en verdwijnt langzaam het tekort. Hardvochtig, dat wel, maar op die manier werkt een neoliberale economie. Aldus werd de gascrisis in 2022/2023 (ontstaan door de boycot van Russisch gas en het opblazen van NordStream) snel overwonnen. De markten pasten zich aan, verlegden de stromen en de prijzen daalden snel. En natuurlijk hadden we ook nog geluk met een milde winter.

     Maar politici functioneren op electorale dagkoersen. Een aantal EU-landen verlaagt de accijns, zoals Italië, Oostenrijk en Spanje. Anderen stellen een maximumprijs aan de pomp in (België, Hongarije), weer anderen een maximum hoeveelheid liters bij de pomp (Slovenië). Daardoor komt er niet ineens meer olie en gas op de markt. Ook bij ons wil rechts onmiddellijke compensatie, Ja21 voorop. Goedkoop scoren, of beter, duur scoren. 'Onverstandig' zegt ook De Nederlandsche Bank (DNB) in een advies aan de politiek. Morgen is er een kamerdebat. Het drijft vooral de prijs op, aldus Tjerk Gualthérie van Weezel in De Volkskrant. Nu willen rechtse EU-leiders behalve accijnsverlaging ook een verlaging van het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Daar heb je het al! Het ETS is hét instrument waarmee Europa komende 25 jaar de CO2-uitstoot kan terugdringen tot netto nul. Verlaging van de ETS-tarieven vertraagt echter eveneens de hoogstnoodzakelijke energietransitie, dus meer windmolens en zonne-energie, de enige route die ons op wat langere termijn onafhankelijk kan maken. Juist, dát is de manier. De EU-commissievoorzitter Von der Leyen stelt nu voor om de opbrengsten van het ETS meer gericht te gebruiken om de verduurzaming van de hele Europese economie te betalen. Dus consumenten steunen bij de aanleg van warmtepompen en de aanschaf van electrische auto's. De commissie wil daarvoor 30 miljard euro vrijmaken.

De eerste dag van de nieuwe deadline voor Hormuz van Trump voor Iran is voorbij. Er kwamen geruchten van besprekingen in Islamabad, Pakistan, die door Teheran ontkend worden. Volgens Trump is Teheran op belangrijke punten akkoord met een 'vijftienpuntenplan' om de oorlog te stoppen. Hij zou energie-infrastructuur de komende vijf dagen willen ontzien. De olie- en gasprijzen daalden terstond met ruim 11 procent, de beurzen veerden op. Iran spreekt van 'nepnieuws' en gaat door met beschieten van doelen in Israël en de Golfstaten. Vanmorgen stijgen de olieprijzen alweer licht met 2,8 procent. Wie hebben ook last van de oorlog? De vastgoedsector. In Dubai verkeren ze in zwaar weer door de Iraanse vergeldingsaanvallen op de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Sinds het uitbreken van de oorlog is de index van vastgoedbedrijven in Dubai met ruim 26 procent gekelderd.

     Aan zijn kant gaat Israël verder met de volledige verwoesting en ontvolking van Zuid-Libanon volgens het recept voor Gaza. Het heeft tot nu toe geleid tot ruim 1000 doden en meer dan een miljoen mensen die op de vlucht zijn. Human Rights Watch (HRW) waarschuwt dat de vernietiging van woningen, gedwongen ontheemding en aanvallen gericht op burgers oorlogsmisdaden zijn.

Vandaag zon en veel bewolking. Toch wordt het nog 14 graden. Het blijft droog, maar voor vanavond is er een regen- en koufront op komst. Bouwvakkers pakken vanaf een ponton de slechte voegen in de kademuren aan. Anna lapt de ruiten aan de buitenkant en doet een boodschap in de binnenstad. Ik maak en verstuur de agenda voor de eerste vergadering dit jaar van het bestuur van de Gorcumse Poëzieroute aanstaande vrijdag. Er is opwinding in de plaatselijke politiek: in Gorinchem is mogelijk gefraudeerd met volmachten tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen woensdag. De gemeente zegt onderzoek te doen na overleg met de politie en het Openbaar Ministerie. Het zou kunnen gaan om honderden stemmen. Ik ben benieuwd ten gunste van welke partij, als er bewijs aan het licht komt. Naar het begin van dit kwartaal

Woensdag 25-03-2026

Het verwachte koufront komt vannacht over met harde wind uit het noordwesten en regen. Ook vanochtend vallen er Maartse buien. NOS Nieuws legt uit wat dat zijn: meestal korte, felle buien die uit van alles kunnen bestaan: regen, hagel, natte sneeuw en heel soms kan er sneeuw vallen die even blijft liggen. Bij sommige buien kan het ook gaan onweren. De NOS voert ook de Wet van Kroll aan - van de vroegere weerman Erwin Kroll: 'om de kans op onweer te schatten kun je kijken naar het verschil in temperatuur tussen het aardoppervlak en de lucht op 5 kilometer hoogte. Is dat verschil groter dan 40 graden, dan gaat het meestal onweren'. Dat zullen we merken, want morgen wordt het 7 graden en op 5 kilometer hoogte wordt het -37, een verschil van 44 graden en dus een redelijke kans op onweer. Vrijdag is het weer over en gaan de temperaturen omhoog.

Gisteravond en vanochtend zagen we onze burgemeester in de nieuwsuitzendingen. Over de verdenking op stembusfraude bij de gemeenteraadsverkiezingen was gisteravond een extra vergadering van de (oude) gemeenteraad. Daar bleek heel wat aan hand te zijn geweest op het stembureau in wijkcentrum Rozenobel in de Haarwijk. Al vóór de verkiezingsdag kwamen er signalen dat mensen onder druk waren gezet om volmachten af te geven. Het verslag van het stembureau staat hier online (PDF). Een kandidaat op de kieslijst kwam op de dag van de verkiezingen vijf keer langs, telkens met een of twee personen. Die stemmers hadden meerdere volmachten bij zich waarmee zij stemmen uitbrachten. De kandidaat zei erbij te zijn 'om foto's te maken voor de socials'. Bij het stembureau werden 135 van de 650 stemmen uitgebracht met een volmacht, wat volgens het verslag van het stembureau een 'relatief groot aantal' was. Veel volmachten waren op dezelfde manier voorbereid, telkens met twee stempassen plus een paspoortkopie vastgemaakt met een paperclip Tja, dat is wel wat verdacht. Op de bijeenkomst gisteravond meldde burgemeester Melissant de onthutste raad dat er nóg een stembureau zich gemeld had, het Centraal Punt aan de Grote Haarsekade. Daar herkenden ze dezelfde werkwijze als op Rozenobel.

     Wat nu? De zittende raad moet voor 1 april bepalen of de uitslag (gedeeltelijk) ongeldig wordt verklaard - ook al is het ingestelde politieonderzoek dan nog niet gereed. Misschien moeten de verkiezingen over. Het weblog van Geen Stijl meldt intussen - zonder bewijs - dat de dader D66-fractievoorzitter Ilhan Tekir is. 'Die stemde ook bij dit bewuste stembureau en kreeg daar exorbitant veel stemmen (89 van de 130 D66-stemmen)'. Dat moet ik nog zien; Tekir lijkt me te verstandig voor zoiets. Enfin, de formatie voor een nieuw College van B&W ligt voorlopig stil.  Wordt vervolgd.

Onduidelijkheid over de Iranoorlog. Terwijl de aanvallen over en weer doorgaan zou de VS volgens meerdere bronnen inderdaad een 'vijftienpuntenplan' over een staakt-het-vuren van een maand aan Teheran hebben voorgelegd, maar Iran ontkent en zegt 'dat Trump met zichzelf onderhandelt'. Tegelijk stuurt hij nog meer troepen naar de regio. Amerikaanse media zeggen dat het gaat om 2000 à 3000 soldaten van een luchtlandingsdivisie. Ook zijn zo'n 2.500 mariniers met amfibische landingsschepen onderweg naar de Arabische Zee. Op dit moment zijn al 50.000 Amerikaanse militairen aanwezig in de regio. Ondertussen lijkt bij ons de stroom asielzoekers in het opvangcentrum van Ter Apel toe te nemen. Of het om gevluchte Iraniërs gaat is niet bekend.

Vanaf een uur of elf hebben we een droge periode met zon en wolken. Met 11 graden is het kouder dan de vorige dagen. Tot dusver nog geen hagel, onweer of natte sneeuw, maar het kan nog komen, er zijn nieuwe Maartse buien onderweg naar Gorcum. Straks bezoek van Ria P. en haar vriend Peter. Naar het begin van dit kwartaal

De Merwede vanmorgen vanaf de Altenawal. De uiterwaard staat nog onder water.

Donderdag 26-03-2026

De wereld was nooit een erg veilige plaats, maar we zijn in de loop van het eerste kwart van deze eeuw wel in erg vreemde en gevaarlijke toestanden aan het raken. Waarschijnlijk op weg naar een systeemoorlog tegelijk met een dagelijks groeiende klimaatramp. Een wereldwijde systeemcrisis van historische allure. Tot op zekere hoogte voorspelbaar met hulp van de chaostheorie en tevens volledig door eigen toedoen. Van de week kwam ik een mooi gedicht tegen van de dichteres Joke van Leeuwen, dat voor mijn gevoel het verwarde gedrag weergeeft van vele grote en kleine machthebbers in de rangen van de huidige generatie wereldleiders. Alsof ze niet anders kunnen:

Zei ze hadden we nieuwe ontferming
besteld wij, ze zouden die brengen,
de nieuwe ontferming, op vrijdag.
Zeggen ze vrijdag kan het op zaterdag.
Zeggen we ja, maar dan wel in
de morgen. Zeggen ze gaat niet,
dat gaat niet, de morgen. Zegt mijn
man goed, dan kom ik die zelf halen,
zaterdag dan in de morgen, dat kan?
Ja dat kan, zeggen ze. Komt hij daar,
zaterdag, nergens ontferming. Zegt hij
hoezo niet, die zou er toch wezen?
Nee nee, die is er niet, komt u maar
vrijdag. Zegt hij wat vrijdag, ik moet
die meteen. Zeggen ze gaat niet, die
is nog niet binnen Zegt hij u zei toch
dat die er nu was? Zeiden ze
moeten we zeggen van niet dan,
wilt u dat horen,
van zeggen van niet?

Uit: Joke van Leeuwen, 'Wuif de mussen uit'. Querido, 2006. Een dame van onze generatie; ze is van 1952. Uitstekend. Het is knap een verward gedicht te maken.

Dat moet Trump vervelend vinden. Zijn oorlog samen met Netanyahu veroorzaakte een nieuwe energiecrisis, omdat het regime in Teheran zijn troefkaart uitspeelde. Zoals veel analisten hadden verwacht sloot Iran de Straat van Hormuz en dat bracht in korte tijd een zware energiecrisis teweeg, die hoe langer ze duurt onvermijdelijk doorwerkt in de economie. Vandaag komt de Oeso met een tussentijdse raming, de OECD Economic Outlook March 2026, waarin de inflatie in de VS oploopt van 2,6 procent in 2025 naar 4,2 procent in 2025, 'reflecting the surge in global energy prices'. Hogere prijzen in de aanloop naar de tussentijdse Congresverkiezingen over een halfjaar! Het is nog maar het begin. Ook de inflatie in de G20-landen stijgt van 3,4 procent (2025) naar 4,0 (2026), 1,2 procentpunt meer dan de organisatie in december voorspelde.

Vanmorgen weer buien afgewisseld met felle opklaringen. Naar de sportschool. Het wordt overdag 9 graden met wat minder buien. 's Middags maak ik onze belastingaanslag over 2025 af. Valt mee, alles bleek al correct te zijn ingevuld. Naar het begin van dit kwartaal

Drukte op de aanlegplaats van de veerponten van Riveer op Buiten de Waterpoort.

Vrijdag 27-03-2026

Onlangs stuitte ik op internet op een antiquarisch bundeltje poëzie van Gerrit Krol (1934 - 2013). Een bijzonderheid, het heet 'Laatste gedichten' en kwam uit in 1988 in een oplage van 85 exemplaren. Achterin staat 'Dit exemplaar is nummer 22'; het nummer is met de hand ingevuld. De uitgever kan ik niet thuisbrengen; er staat alleen een logo van de letters SP. Het colofon meldt echter dat het werd 'gedrukt op Zerkall-Bütten door Ser J.L. Prop'. Zijn initialen zijn ook SP. Zerkall-Bütten is een papiersoort en Ser J.L. Prop is een bekende drukker van speciale poëzie-uitgaven. Opgelost. Deze bevat niet meer dan 7 gedichten, geschreven 'in 1979 en 1980 en gepubliceerd in De Revisor en Tirade'. Het zijn echter niet de laatste gedichten van Krol, althans ook na 1980 publiceerde hij nog bundels.

     Krol had een achtergrond als bèta-wetenschapper. In de jaren '70 was ik erg verzot op zijn roman 'De ziekte van Middleton' (Querido, 1969) waarin Margaret Middleton een grote rol speelt, een Canadees-Amerikaanse actrice en pin-up girl die de echte naam Yvonne de Carko droeg. Het boek vertelt met veel ironie het verhaal van een jongen die verslaafd is aan het kijken naar tieten."Hoe groter de borsten, des te krachtiger wordt de man aangetrokken', schrijft Krol voorin. In de roman wist Krol niet van ophouden, het boek was onaf, vond hij, dus in 1996 rondde hij het af in een vervolg dat 'Middletons dood' (Querido, 1996) heet. Middleton/De Carlo overleed overigens pas in 2007; ze was toen 83.

     Komt er nog iets over Middleton of tieten voor in de 'Laatste gedichten' van 1988? Nee, zo is mijn indruk. Wel gaat het over wat je zou kunnen kennen, zoals in het zevende en laatste gedicht.. Nota bene: Krol was een Groninger en ergens is daar een geheim.

(...)

is wat iedereen leest ook waar?

Ik weet het niet, ik ben maar

een Stadse jongen die in de stilte van

de Olde Landschap leerde

wat waarheid is: een afdruk van

die stilte in mijn ziel, en heb

daar speciale woorden voor.

Ik spits mijn oren: naar die woorden moet ik eens verder zoeken.

Een zonnige ochtend maar geleidelijk begint het bewolkt te raken. Later vandaag zal het volgende regenfront overkomen. Straks neem ik de veerpont naar Werkendam voor een vergadering van het bestuur van de Gorcumse Poëzieroute bij Marcel V. Naar het begin van dit kwartaal

De opzet van het Weense quantumsplitter-experiment ( Credit: Carla Richter et al.)

Zaterdag 28-03-2026

Het is in deze idiote tijd een verademing om je tot fundamentele wetenschap te wenden. Laat de politieke malloten maar rotzooien. Geen kruit tegen gewassen, denk je soms. In de fundamentele natuurkunde staan sinds een eeuw eeuwenoude zekerheden overigens ook niet meer vast. De wet van oorzaak en gevolg bijvoorbeeld, de essentiële causaliteit tussen de dingen is aan het wankelen op de diepste niveaus van de werkelijkheid. Natuurkundigen van het Vienna Center for Quantum Science and Technology hebben experimenteel laten zien dat verschillende tijdlijnen van gebeurtenissen tegelijk kunnen bestaan. In superpositie. Hun publicatie staat hier. In wezen hoeft het niet te verbazen. Al enige decennia geleden werd bewezen dat fundamentele deeltjes ook in superpositie kunnen bestaan - totdat ze worden gemeten. Quantumcomputers ontlenen hun enorme rekenkracht daaraan. Dus niet alleen toestanden maar ook gebeurtenissen kunnen in meerdere tijdlijnen tegelijk optreden en verschillende tijdlijnen en uitkomsten hebben. Als het met deeltjes kan, kan het ook met gebeurtenissen.

     Schematisch voorgesteld betekent het dat als A leidt tot B, het mogelijk is dat tegelijkertijd B leidt tot A. Indefinite causal order, heet dat. Om het echter experimenteel aan te tonen is niet gemakkelijk. De redenering is dat als een gebeurtenis definite (bepaald) is maar tevens verborgen, dus niet gezien wordt, dan moet er een verborgen variabele bestaan - een hidden variable - die bepaalt of de werkelijke volgorde in de gang zaken van A naar B verloopt of van B naar A in iedere loop van het voorval. Om dat te testen ontwikkelden de Weense fysici een quantum-schakelaar. Ze positioneerden een enkel foton - een lichtdeeltje - in superpositie met behulp van een straalsplitter (beamsplitter). In het ene traject na de splitter 'ervaart' het foton gebeurtenis A voor gebeurtenis B, langs het andere pad is het andersom: B voor A. Omdat het foton meteen (onzichtbaar) beide paden tegelijk volgt, bestaat de volgorde van gebeurtenissen in superpositie. Vervolgens gaan beide trajecten weer naar elkaar toe, zodat er interferentie kan ontstaan. Die opzet vormt de basis voor het ingewikkelde schema van de proefopstelling hierboven.

     Tevoren maten de onderzoekers wél bij iedere run de polarisatie van het foton, dus de richting waarin het trilt. Die polarisatierichting verandert tijdens ieder van de beide afgelegde trajecten, zodat je aan de interferentie bij samenvoeging op het einde zou kunnen zien of er sprake was van een hidden variable. Zo'n verborgen variabele zou in iedere run de polarisatierichting enigszins wijzigen en zorgen voor slechts een gering aantal correlaties aan het einde, terwijl de afwezigheid ervan zou leiden tot een ongewijzigde polarisatie en een hoge correlatie van de polarisatierichting. Een groot aantal runs zou moeten leiden tot een betrouwbare statistische uitkomst.

     Wat bleek? De uitkomsten hadden werkelijk een heel hoge correlatie, ver boven die van een wel bepaalde causale orde. Geen hidden variables dus en voor het eerst een aanwijzing dat op micro-niveau indefinite causal order werkelijk bestaat. De proefopzet moet verder verbeterd worden om de uitkomsten steviger te maken, maar betekent het? Nogal wat. Er is geen causaliteit in de wereld van de allerkleinste deeltjes, en dus geen absolute richting van de tijd aan de basis van onze werkelijkheid. Dat geeft me een rare duizeling in het hoofd. Stel je eens voor dat er ooit een megagroot experiment mogelijk zou zijn met de optie dat alle deeltjes van de microwereld omgekeerd worden. Dan sleuren ze ook de macrowereld met zich mee terug naar zijn oorsprong in de oerknal. Dus veroorzaak je daarmee The Big Crunch, waarbij alles opnieuw begint. Niet uit te sluiten valt dat zoiets al vele malen gebeurd is. We zouden het niet eens weten.

Ik nam de afgelopen dagen wat meer afstand tot (a) de oeverloze vaderlandse politiek en (b) de roekeloze oorlog van Trump en Netanyahu met het regime in Iran. De aanvallen over en weer en op Israél en de golfstaten duren voort, Hormuz blijft grotendeels dicht en er zijn onduidelijke aanwijzingen voor gesprekken tussen Washington en Teheran in Pakistan. Vannacht een nieuwe escalatie: de Houthi's mengen zich in de oorlog met een raketaanval op Israël. Ze zeggen verder te gaan met aanvallen tot er 'op alle vlakken een einde komt aan de agressie'. Een nieuwe speler mengt zich in het conflict. Eveneens gisteravond hield Trump een vreemde toespraak. Op een zakelijke bijeenkomst in Florida. Hij zei dat hij 'een fantastisch leger' had, dat 'je nooit moet gebruiken. Maar soms moet je het gebruiken. En Cuba is de volgende'. Alsof de vent aan het gamen is.

De politiek in Israël ontaardt verder. Na dit weekeinde is er in de Knesseth een derde en laatste stemming over een wetsvoorstel dat beoogt de doodstraf in te voeren bij een veroordeling voor moord met een terroristisch motief. In de praktijk zal de wet alleen gelden voor Palestijnen. Terdoodveroordeelden moeten volgens de nieuwe wet opgehangen worden. De wet moet in de militaire rechtbanken op de Westelijke Jordaanoever verplicht toegepast worden, zonder dat een rechter mag bekijken of het wel een gepaste straf is en de straf moet binnen 90 dagen uitgevoerd worden, zonder de optie van een hoger beroep. Er is gelukkig verzet in Israël. Critici achten de wet strijdig met het internationaal recht. In een eerdere versie van het wetsvoorstel werd nog gesproken over een dodelijke injectie, maar artsenverenigingen wilden er niet aan meewerken.

Ergens in de nacht passeert een regenfront. Op Buiten de Waterpoort is het feest, het Waterpoort Festival opent het evenementenseizoen. Omstreeks half één worden we wakker van het felle licht van een telefoon. Twee gastjes staan voor ons raam giechelend een partydrug te nemen. Gelukkig gaan ze snel weg. Vandaag zon en wolken bij ruim 10 graden en een enkele felle hagelbui. Ik haal bij Emmy in Boekhandel De Mandarijn 'De tijd van de oligarchen' (Prometeus, 2026), een klein maar visionair boekje van Aldous Huxley uit 1946 over technologie, vrijheid en vrede. Vanmiddag en vanavond passen we op hondje Bobby van de buren. Naar het begin van dit kwartaal

Record-minimum oppervlak van het zeeijs aan de noordpool in 2026. De rode stippellijn geeft de fluctuatie over 2025 aaan (grafiek: NSIDC, Volkskrant)

Zondag 29-03-2026

Bijna eind maart. De ochtend vangt aan met een stralende zonsopgang. De zomertijd begint, we zetten alle klokken een uur vooruit. Eind maart is ook het tijdstip waarop zee-ijs rond de Noordpool zijn maximale omvang bereikt. Vanaf nu zal het ijsoppervlak in de arctische zeeën weer gaan smelten tot het eind september zijn minimale omvang zal bereiken. Het totale ijsoppervlak piekte deze maand op 14,3 miljoen vierkante kilometer ijs, aldus het National Snow and Ice Data Center (NSIDC) in de VS. Het is 1,4 miljoen vierkante kilometer ijs minder dan het gemiddelde voor de periode 1981-2010, een krimp van ongeveer twee keer het formaat van Frankrijk. Tevens is het een evenaring van het dieptepunt van vorig jaar rond deze tijd. Dat betekent dat er al twee jaar op rij de kleinste hoeveelheid winterijs ligt in de Noordelijke IJszee. Men neemt een ijsoppervlak van 1 miljoen vierkante kilometer in de zomer aan als grenswaarde. Daaronder is de kwetsbare Noordelijke IJszee bevaarbaar voor commerciële scheepvaart. Op de grafiek hierboven zie je dat het helemaal niet zo veraf meer is. Volgens de meest pessimistische scenario’s kan het al in 2030 zo ver zijn, anderen houden het op 2050.

Gisteren werd in alle Amerikaanse staten massaal geprotesteerd tegen Donald Trump. Volgens de organisatie van de 'No Kings'-protesten deden er zo'n 8 miljoen mensen aan mee. Er waren toespraken van Jane Fonda en Bernie Sanders en een optreden van Bruce Springsteen, die in de stad waar Trumps ICE-troepen twee onschuldige mensen doodschoot zijn protestsong 'Streets of Mineapolis' zong. De oudere generatie, dat wel, ik weet niet hoeveel jonge mensen mee liepen.

     In Londen betoogden tienduizenden mensen tegen extreemrechts en racisme. De demonstranten richtten hun protest onder meer tegen de radicaal-rechtse anti-immigratiepartij Reform UK. De partij van Nigel Farage voert de peilingen aan in het VK.

Een rustige zondag met veel zon bij ruim 11 graden. Later meer bewolking, nog later zal er weer een regenfront over komen. Naar het begin van dit kwartaal

Een tweelingcycloon aan weerszijden van de evenaar in de Pacific. Ontstaan uit de splitsing van één cycloon draaien ze tegengesteld aan elkaar rond.

Maandag 30-03-2026

De Amerikaanse meteoroloog en klimaatspecialist Jeff Berardelli vestigde deze week op X de aandacht op een opmerkelijk fenomeen eerder deze maand in de Stille Oceaan: tweelingcyclonen. Ze ontstonden uit één storm en splitsten zich in tweeën. Op de link hierboven staat er een filmpje van. Daarop zie je hoe gemakkelijk de cycloon zich in tweeën splitst alsof het een celdeling is. Eentje trok naar de noordelijke hemisfeer en de andere naar het zuidelijk halfrond, Dus draaiden de cyclonische stormen in tegenovergestelde richting.. Berardelli: 'That’s intriguing on its own. But why does this matter in the bigger picture?? Because it causes a burst of strong west winds which forces warm water eastward across the Pacific and supercharges the development of a strong El Niño this spring, which will have major implications for the globe, such as #hurricane season and beyond starting this summer. It’s all connected!'

Vannacht harde wind en regen. Niet dat we er iets van merkten, we sliepen er doorheen, maar de harde wind richtte her en der in het land flinke schade aan. In Roosendaal woei een dak met zonnepanelen van een rij huizen af. Vanochtend veel zon met een enkele ultakorte maar felle hagelbui. We gaan naar de sportschool en de supermarkt. Het wordt krap 10 graden. Naar het begin van dit kwartaal

Dinsdag 31-03-2026

Een lastig dilemma in onze gemeenteraad. Het onderzoek van OM en politie naar stemfraude is niet klaar. Kan wel weken of maanden duren. Vanwege de nog niet bewezen stemfraude de plaatselijke verkiezingen overdoen? Of alleen in de verdachte stembureaus? Of deze week gewoon de nieuwe raad installeren? Elke keus heeft zijn problemen - maar er moet gekozen worden. Men vroeg de Kiesraad om advies en die bleek herstemming 'niet nodig' te vinden. Ik denk dat iedereen in onze vestingstad wenste dat we met een ander onderwerp op de voorpagina's waren gekomen.

     Toen ik gisteravond ging slapen waren ze er nog niet uit. Vanochtend zie ik op de nieuwsjournaals wat het geworden is. Om half één stemde de volledig verdeelde raad met 13 tegen 12 stemmen vóór nieuwe verkiezingen binnen 30 dagen. Vóór 30 april. 'Gorinchem schrijft geschiedenis', schrijft Anja Broeken in AD-Rivierenland. Volledige herstemming, de voorstemmers willen 'een zuiver mandaat'. Tja, wat is nog zuiver na deze schennis met volmachten? Het zou wel erg lullig zijn als OM en politie later concluderen dat de fraude minimaal was of zelfs afwezig. Bij de herstemming zal men dezelfde kieslijst gebruiken als vorige keer. Daar zou de fraudeur dan ook weer als kandidaat op staan. Namen zoemen rond. Wie wil nog op hem of haar stemmen? Wie willen überhaupt opnieuw stemmen? En stemmen ze hetzelfde als de vorige keer? Wie weet verliezen de Democraten Gorinchem (7 zetels) hun overwinning. De prijs van de democratie, roepen velen, meer kun je er niet van maken en iets anders kun je er niet zeggen. Het zij zo.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft gesproken. We moeten kiezen hoeveel extra sterfgevallen en schade door klimaatverandering we acceptabel vinden en wie we in welke mate beschermen en wie niet. Volledige bescherming tegen alle klimaatrisico's is niet meer mogelijk. Wie gaan de lasten dragen, wie worden slachtoffer en wie niet? Fundamentele keuzes, zegt het PBL. Keuzes die politiek en samenleving ook nu weer uit de weg zullen gaan en die dan impliciet toch worden genomen. Er zullen meer ziekenhuisopnames zijn en meer sterfgevallen door hogere temperaturen, meer schade door extreem weer, door verzilting van de bodem, door uitdroging, door natuurbranden, gaan we nog woningen bouwen in polders onder zeeniveau en water verspillen in de landbouw? Het PBL schetst drie scenario's: (1) zo doorgaan en niet voldoende ingrijpen, (2) beleid intensiveren voor de korte termijn en (3) transformeren voor de langere termijn. 

Over natuurbranden. Het Joint Research Center (JRC) van de Europese Commissie meldt dat het bosbrandenseizoen van 2025 in de Europese Unie het meest verwoestende ooit gemeten was. De grafiek hierboven spreekt boekdelen. Het was veel erger dan in de vorige jaren, hoewel het voor Nederland vorig jaar wel meeviel. De trend is dat het brandseizoen steeds eerder begint en, omdat er vaker hittegolven zijn (die tevens intenser zijn) komen de branden steeds verder noordelijk voor.

Inderdaad hebben we een zonnige dag. Anna gaat ons geveltuintje snoeien en fatsoeneren en ik ontwar ons account op de site van de Museumkaart, waarop de kaart van Anna ontbreekt terwijl ze er wel één heeft. Nu klopt het weer. Verder maak ik een volledige computerscan, waarop geen rare zaken worden aangetroffen. 'Geen detecties' na anderhalf uur scannen. Het wordt buiten bijna 13 graden. Straks komen Kees & Bibi een glas drinken. Naar het begin van dit kwartaal